Jaroslav Rudiš

Jaroslav Rudiš
Data i miejsce urodzenia

8 czerwca 1972
Turnov

Narodowość

czeska

Język

czeski, niemiecki

Strona internetowa

Jaroslav Rudiš (ur. 8 czerwca 1972 w Turnovie), czeski pisarz, dziennikarz, dramaturg, scenarzysta i autor komiksów.

Życie

Ukończył germanistykę i historię na Politechnice w Libercu, studiował także na Uniwersytecie Karola w Pradze. Przebywał na kilku stypendiach zagranicznych m.in. w Zurychu a w latach 2001-2002 w Berlinie - w mieście tym umieścił akcję swej debiutanckiej powieści. Pracował m.in. jako nauczyciel, sprzedawca, menedżer punkowego zespołu. W latach 1999-2006 pracował dla dziennika Právo, publikował również w czasopismach: Reflex, Přítomnost, Labyrint Revue, MfD, Denící Bohemia, Prager Zeitung, Host, Big Beng!. W latach 2008–2013 współprowadził audycję Čajovna na antenie Czeskiego Radia Vltava. Okazjonalnie występuje w filmach oraz na scenie: wraz z zespołami muzycznymi U-Bahn i The Bombers, w przedstawieniach teatralnych i kabaretowych. Mieszka w Pradze, a także w Lipsku i w miejscowości Lomnice nad Popelkou.

Twórczość

Pisarska twórczość Rudiša obejmuje wiele gatunków oraz tematów. W jego dorobku obok sztuk teatralnych, powieści i komiksów znaleźć można także teksty piosenek, pisze m.in. dla zespołów Umakart i Lety mimo. Rudiš pisze w językach czeskim i niemieckim.

Proza

Jako prozaik debiutował w 2002 roku powieścią Niebo pod Berlinem. Główną scenerię - częściowo autobiograficznego - utworu stanowi system berlińskiego metra, bohaterami są motorniczy, ale także bezdomni oraz uliczni grajkowie. Powieść zdobyła Nagrodę Jiřího Ortena (czeska nagroda literacka dla młodych pisarzy). W 2007 roku powieść Grandhotel zdobyła nagrodę Magnesia Litera w kategorii proza.

W Polsce wydawcą książek Rudiša jest wydawnictwo Książkowe Klimaty.

Tytuł czeski, rok wydania Tytuł polski, rok wydania
Nebe pod Berlínem, 2002 Niebo pod Berlinem, 2007
Grandhotel, 2006 Grandhotel, 2011 (Książkowe Klimaty)
Potichu, 2007 Cisza w Pradze, 2014
Konec punku v Helsinkách, 2010 Koniec punku w Helsinkach, 2013 (Książkowe Klimaty)
Národní třída, 2013 Aleja Narodowa, 2016
Český ráj, 2018 Czeski Raj, 2020 (Książkowe Klimaty)
Winterbergova poslední cesta, 2021 Ostatnia podróż Winterberga, 2021 (Książkowe Klimaty)
Trieste Centrale, 2021 Trieste Centrale, 2023
Gebrauchsanweisung fürs Zugreisen, 2021 Stacja Europa Centralna, 2023 (Książkowe Klimaty)

Komiks

W latach 2003-2005 wydana została komiksowa trylogia Alois Nebel. Czarno-biały komiks powstał we współpracy z Jaromirem 99 (Jaromírem Švejdíkem), ukazał się także w Polsce. Tytułowy bohater to pracownik czeskich kolei, pochodzący z kolejarskiej rodziny. Akcja rozgrywa się na pograniczu polsko-czeskim w Sudetach, losy bohatera ukazane są na tle burzliwych wydarzeń XX wieku.

Tytuł czeski, rok wydania Tytuł polski, rok wydania
Bílý potok, 2003 Biały potok, 2007
Hlavní nádraží, 2004 Dworzec główny, 2008
Zlaté Hory, 2005 Złote góry, 2008

Dramat

Poza adaptacjami innych utworów na potrzeby teatru oraz radia, autor sam napisał także kilka sztuk teatralnych i słuchowisk radiowych. Debiutanckie Léto v Laponsku (premiera 2005 w Slováckém divadle w Uherském Hradišti), które napisał razem z Petrem Pýchou, zdobyło Nagrodę Alfreda Radoka (czes. Cena Alfréda Radoka, 2. miejsce) oraz Nagrodę Czeskiego Radia. We współpracy z Pýchou powstała także sztuka Strange Love (2007) oraz słuchowisko Salcburský guláš (2009). W 2007 roku z Martinem Beckerem Rudiš napisał słuchowisko pt.: Lost in Praha dla niemieckiego radia WDR w Kolonii.

  • Léto v Laponsku (2006)
  • Strange Love (2007)
  • Lost in Praha (2007)

Adaptacje i ekranizacje

Utwory Rudiša doczekały się ekranizacji. W 2005 powstała filmowa adaptacja krótkometrażowa Nieba pod Berlinem. W 2011 na ekrany kin wszedł animowany film pt.: Alois Nebel wyreżyserowany przez Tomáša Luňáka, który zdobył w 2012 roku Europejską Nagrodę Filmową w kategorii Najlepszy Film Animowany. W 2006 David Ondříček zrealizował film pt.: Grandhotel, scenariusz filmu napisał sam Rudiš, historia opisana w książce powstała na potrzeby filmu.

W 2003 roku Czeskie Radio Olomouc przygotowało słuchowisko na podstawie debiutanckiego Nieba pod Berlinem, w roku 2005 było ono nadawane także w Niemczech. Na podstawie komiksów o Aloisie Nebelu powstała sztuka teatralna wystawiana w Činoherním studio Ústí nad Labem (2005) a na jej podstawie słuchowisko przygotowane przez Czeskie Radio Ostrava (2004). Również radiowej interpretacji doczekała się gra Léto v Laponsku.

Przypisy

  1. ↑ Čajovna - Jaroslav Rudiš. [w:] Audioarchiv [on-line]. Český rozhlas. [dostęp 2016-11-19]. (cz.).
  2. 1 2 3 Jaroslav Rudis. IMDb.com, Inc.. [dostęp 2016-11-18]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Jaroslav Rudiš. Książkowe Klimaty s.c.. [dostęp 2016-11-18]. (pol.).
  4. 1 2 3 4 5 6 7 Zuzana Malá: Jaroslav Rudiš. [w:] Slovník české literatury po roce 1945 on-line [on-line]. 2008-08-05. [dostęp 2016-11-16]. (cz.).
  5. 1 2 3 4 Karel Piorecký: Jaroslav Rudiš. [w:] Čtenářský deník [on-line]. Český rozhlas, 2011-08-18. [dostęp 2016-11-19]. (cz.).
  6. 1 2 Biografie/Bibliografie (D). [w:] JAROSLAV RUDIŠ [on-line]. Jaroslav Rudiš. [dostęp 2016-11-20]. (niem.).
  7. ↑ Laureáti. [w:] Cena Jiřího Ortena [on-line]. Svaz českých knihkupců a nakladatelů, 2016. [dostęp 2016-11-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-04-20)]. (cz.).
  8. ↑ Magnesia Litera. Magnesia Litera, 2007. [dostęp 2016-11-20]. (cz.).
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Knihy / Romane / Książki. [w:] Jaroslav Rudiš [on-line]. [dostęp 2016-11-15]. (pol.).
  10. 1 2 Labyrint [online], www.labyrint.net [dostęp 2022-01-13].
  11. ↑ Jaroslav Rudis, Trieste Centrale, Leipzig, 19 marca 2022, ISBN 978-3-96414-008-1 [dostęp 2024-01-30].
  12. ↑ Trieste Centrale [online], ksiazkoweklimaty.pl [dostęp 2024-01-30].
  13. ↑ Jaroslav Rudiš, Gebrauchsanweisung fürs Zugreisen: Faszination Eisenbahn: Die schönsten Bahnhöfe, Bahnstrecken und Geschichten ums Zugfahren, München, 30 września 2021, ISBN 978-3-492-27749-5 [dostęp 2024-01-30].
  14. ↑ Stacja Europa Centralna [online], ksiazkoweklimaty.pl [dostęp 2024-01-30].
  15. ↑ Alois Nebel 1 - Biały Potok (Alois Nebel: Bílý Potok). Czeskie Klimaty. [dostęp 2016-11-20]. (pol.).
  16. ↑ Alois Nebel 2 - Dworzec Główny (Alois Nebel: Hlavní nádraží). Czeskie Klimaty. [dostęp 2016-11-20]. (pol.).
  17. 1 2 3 4 5 6 Jaroslav Rudiš. Svaz českých knihkupců a nakladatelů. [dostęp 2016-11-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-15)]. (cz.).
  18. ↑ 2005 DRAMATICKÁ SOUTĚŽ. [w:] ceny Alfréda Radoka [on-line]. Aura-Pont. [dostęp 2016-11-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-29)]. (cz.).
  19. ↑ The 25th European Film Awards: Winners. [w:] European Film Awards [on-line]. European Film Academy. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
  20. ↑ Jaroslav Rudiš: Grandhotel. Wrocław: Wydawnictwo Good Books, 2011. ISBN 978-83-928051-4-4.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.