Iwan z Obiechowa

Herb Wieniawa
Data śmierci

przed 1422

Ród

Wieniawici

Małżeństwo

Katarzyna NN h. Doliwa

Dzieci
  • Rafał z Gołuchowa
  • Iwan (Iwanek) z Obichowa
  • Jan „Goły” ze Strzałkowa i Goliszewa (Jan Goły z Jedlczy, Jan Golian)
  • Katarzyna (I)
  • Katarzyna (II)
Wojny i bitwy

bitwa pod Grunwaldem

Administracja

wielkorządca krakowski
(od 1417)
kasztelan śremski
(od 1410)

Iwan z Obichowa herbu Wieniawa (Jan z Obiechowa, Iwan (Iwo) z Karmina (Karniowa, Karwina), łac. Ivano de Obichov, zm. przed 1422) – polski rycerz, wielkorządca krakowski, dworzanin Władysława Jagiełły, uczestnik poselstwa do Celje w sprawie poślubienia hrabianki Anny (1400), starosta kujawski, starosta generalny Rusi, kasztelan śremski (od 1410), starosta odolanowski.

Biografia

Pierwszy znany ze źródeł historycznych przedstawiciel rodu. Pojawia się 15 października 1388 roku w dokumencie wystawionym w Wonieściu, wraz z bratem Stefanem z Karnina (zm. 1414/1415), ojcem Rafała, od którego wywodzili się Leszczyńscy herbu Wieniawa.

Iwan, podobnie jak jego bracia (w tym Jan) pochodził z Karmina koło Śmigla. W 1388 wystąpił jako dziedzic Karmina. Ponadto był właścicielem Obiechowa, Węgrzynowa, Jasieńca (od 1398), Gołuchowa (od 1408), Jelczy.

Od lat 90. XIV wieku był związany z dworem królewskim Władysława Jagiełły, m.in. sprawował urząd wielkorządcy krakowskiego ok. 1399. Wraz z Hinczką z Rogowa i Janem z Ostrowca brał udział w polskim poselstwie do Celje dla zawarcia z tamtejszym hrabią Hermanem wstępnego porozumienia w sprawie małżeństwa króla Władysława i Anny Cylejskiej. Zdaniem Jana Długosza pozorny sukces tego poselstwa, czyli przybycie hrabianki do Krakowa, zahamował kariery owych trzech posłów z powodu rozczarowania królewskiego narzeczonego urodą (a raczej jej brakiem) hrabianki.

Jednak po kilku latach Iwan objął kolejne urzędy: starosty kujawskiego (brzeskokujawskiego): 1405–1408, starosty generalnego ruskiego (lwowskiego): 1411–1421, kasztelana śremskiego: 1410–1422.

W opisie bitwy pod Grunwaldem (1410) występuje jako dowódca trzydziestej pierwszej chorągwi występującej pod znakiem głowy żubra, z którego nozdrzy zwisa okrągłe kółko, na żółtym polu (Wieniawa). Podpisał unię polsko-litewską w Horodle (1413).

Potomstwo

Jako synowie Iwana z Obichowa wymieniani są:

Potomkami Iwana byli:

  • po Rafale, którego synowie i wnukowie przyjmowali różne nazwiska – m.in. Gołuchowscy herbu Wieniawa,
  • po Janie Golinie, żonatym z Małgorzatą, jedyną dziedziczką Kmitów rzeszowskich – Denowscy w Małopolsce (ród istniał do końca XV wieku),
  • po Iwanie – Obichowscy (ród wygasł w XV wieku))

W kulturze

Oprócz dzieł Jana Długosza i Zygmunta Glogera Iwan z Obichowa pojawia się epizodycznie w utworach Józefa Ignacego Kraszewskiego „Litwa za Witolda” i Karola Szajnochy „Jadwiga i Jagiełło” oraz jest wspomniany w 403 odcinku w serialu Korona królów (sezon 4: Korona królów. Jagiellonowie). W 4 odcinku tego sezonu („Anna z Cylii”) w roli Iwana z Obichowa wystąpił Artur Wower.

Uwagi

  1. 1 2 Pojawiają się także inne daty śmierci: 1421/1422 lub 1437.
  2. ↑ „Obichów” to dawna nazwa Obiechowa.
  3. ↑ Iwan jedno z charakterystycznych imion piętnastowiecznych Wieniawitów. W przypadku opisywanego rycerza pozostaje nierozstrzygnięte, czy chodzi o wersję imienia Jan czy o Iwona.
  4. ↑ Występuje także jako Iwo Goły z Obiechowa, ale autor artykułu w PSB najprawdopodobniej pomylił Iwana z jego synem, Janem. O błędach w biogramie w PSB także Bożena Czwojdrak. Gniazdem tej gałęzi Wieniawitów był Karmin w powiecie kościańskim, ze źródeł łacińskich odczytywany błędnie jako „z Karwina” lub „z Karniowa” w województwie krakowskim.
  5. ↑ Jan Długosz opisując poselstwo do Celje (1400) oraz pod rokiem 1408 określił Iwana tytułem kasztelana śremskiego, jednak kasztelanię śremską Iwan objął dopiero w 1410 r.
  6. ↑ Syn Jana Gołego i Małgorzaty – Stanisław Denowski – otrzymał nazwisko od dóbr Denów (dziś Dynów, w ziemi sanockiej) odziedziczonych po dziadku macierzystym Piotrze „Lunaku” Kmicie
  7. Jaśkiewicz ↓.
  8. Czwojdrak ↓, s. 45.
  9. Gąsiorowski ↓, s. 176.
  10. Blaźniak ↓, s. 38.
  11. Gąsiorowski ↓, s. 177.

Przypisy

  1. 1 2 3 ZLS: Jedlcza. [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu [on-line]. slownik.ihpan.edu.pl. [dostęp 2023-01-13].
  2. ↑ Sperka ↓, s. 107.
  3. ↑ Walicki ↓, s. 60, 197.
  4. 1 2 3 Blaźniak ↓, s. 38.
  5. ↑ Karwowski ↓, s. 1-2, 10.
  6. ↑ Karwowski ↓, s. 2.
  7. 1 2 3 4 KGG: Karmin. [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu [on-line]. slownik.ihpan.edu.pl. [dostęp 2023-01-13].
  8. ↑ 1398, 1400 Za: Przynależność, podległość, periodyzacja. [w:] Poczet krakowski. Tom 2. Poczet wójtów i burmistrzów miasta Kleparza. Z ustroju miasta Kleparza [on-line]. poczetkrakowski.pl. [dostęp 2023-01-13].
  9. ↑ Czwojdrak ↓, s. 43.
  10. ↑ Długosz i ks. X, s. 507 ↓.
  11. ↑ Union von Horodło 1413. cbhist.pan.pl. [dostęp 2023-01-13].
  12. ↑ Gąsiorowski ↓, s. 177.
  13. ↑ Bieś ↓.
  14. ↑ Długosz i ks. X, s. 507. 538; ks. XI, s. 37, 146 ↓.
  15. ↑ Gloger ↓.
  16. ↑ Szajnocha ↓.
  17. ↑ Odcinek 403: Czas na zmiany. korona.fandom.com. [dostęp 2023-01-13].
  18. ↑ Artur Wower. korona.fandom.com. [dostęp 2023-01-13].
  19. ↑ Artur Wower w bazie filmpolski.pl

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.