Jan Zientarski
Czarny, Ein, Inżynier, Kujawiak, Mieczysław, Podkowa
pułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia

24 października 1894
Niegardów

Data i miejsce śmierci

4 maja 1982
Warszawa

Przebieg służby
Lata służby

1914-1946

Siły zbrojne

Wojsko Polskie
Armia Krajowa

Główne wojny i bitwy

wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa

Późniejsza praca

Słowo Powszechne, „Inco”

Odznaczenia

Jan Zientarski (ur. 24 października 1894 w Niegradowie, zm. 4 maja 1982 w Warszawie) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, kampanii wrześniowej, akcji „Burza”, ofiara represji komunistycznych.

Życiorys

Urodził się 24 października 1894 we wsi Niegardów, w ówczesnym powiecie miechowskim guberni kieleckiej, w rodzinie Jakuba (1866–1926) i Zofii z Pytlińskich (1873–1951). Był starszym bratem Stanisława, ps. „Stanisław Klawiec” (ur. 6 września 1899), żołnierza 1 pułku piechoty Legionów Polskich, zaginionego w lipcu 1916 pod Kostiuchnówką, pośmiertnie odznaczonego Krzyżem Niepodległości.

Był żołnierzem II Brygady Legionów, dwukrotnie rannym. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej.

W 1921 został przeniesiony do 11 pułku piechoty w Tarnowskich Górach. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 377. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 10 lipca 1922 został zatwierdzony na stanowisku dowódcy batalionu. Dowodził II batalionem 11 pp, detaszowanym w Będzinie. W maju 1927 został przeniesiony do 10 pułku piechoty w Łowiczu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku, a w kwietniu 1928 na takie samo stanowisko do 25 pułku piechoty w Piotrkowie. W listopadzie 1929 został przeniesiony do 13 pułku piechoty w Pułtusku na stanowisko dowódcy pułku. 10 grudnia 1931 prezydent RP nadał mu stopień pułkownika ze starszeństwem z 1 stycznia 1932 i 8. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 18 października 1935 został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej 10 Dywizji Piechoty w Łodzi.

W czasie kampanii wrześniowej był dowódcą I Oddziału Wydzielonego 10 DP, Armii „Łódź” złożonego z 28 pp, 10 pal bez 3 baterii, 91 kompanii czołgów TK. Po bojach osłaniających odwrót 10 DP, jego oddział został rowiązany a on przekroczył granicę węgierską i został internowany w obozie w Vámosmikola. W maju 1941 r. udało mu się uciec z niewoli i dotrzeć do Budapesztu, gdzie zamieszkał pod nazwiskiem Jan Racięski. Działał w Obozie Polski Walczącej. Był dowódcą komórki przerzutowej, w ramach której organizował m.in. przerzut marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego do Polski był także uczestnikim jego pogrzebu. Po śmierci Rydza-Śmigłego działał w Obozie Polski Walczącej. Od 1943 był inspektorem Komendy Głównej Armii Krajowej. W sierpniu 1944 został dowódcą Korpusu Kieleckiego "Jodła". W związku z rozkazem gen. Tadeusza Komorowskiego z 14 sierpnia 1944 r. o udzieleniu pomocy walczącej Warszawie, nakazał koncentrację oddziałów okręgu w rejonie Przysucha-Niekłań (krypt. „Zemsta”). 23 sierpnia, podczas odprawy dowódców podległych sobie oddziałów, podjął decyzję o przerwaniu marszu na pomoc Warszawie. W połowie stycznia 1945 r. płk Zientarski uczestniczył w odprawie z udziałem gen. Leopolda Okulickiego, który poinformował o rozwiązaniu AK przy równoczesnym zachowaniu kadrowej konspiracji niepodległościowej.

24 lipca 1946 r. płk Zientarski został aresztowany w Sosnowcu, a następnie przewieziony do Warszawy. Od połowy sierpnia przetrzymywany był w więzieniu mokotowskim. Władze bezpieczeństwa uznały go za czołowego działacza WiN-u. Proces płk. Zientarskiego i jego dwóch podkomendnych, Franciszka Polkowskiego i Jana Dąbrowskiego, odbył się w maju i czerwcu 1947 r. Został skazany na trzy i pół roku więzienia. Po opuszczeniu zakładów karnych (Warszawa-Mokotów i Wronki) pracował m.in. w „Słowie Powszechnym” oraz w Zjednoczonych Zespołach Gospodarczych „Inco”. Działał w środowisku kombatantów, legionistów i członków Armii Krajowej. Zmarł w Warszawie 4 maja 1982 i został pochowany na cmentarzu Powązkowskim.

Był dwukrotnie żonaty. Pierwsza żona Halina Waleria z Wyszatyckich (1898–1944), zginęła w czasie powstania warszawskiego. Po raz drugi ożenił się z Ireną Patejak primo voto Derulską (1914–2001), porucznikiem Armii Krajowej.

W październiku 1990 dotychczasowa ulica Pawła Findera w Radomiu została przemianowana na ulicę płk. Jana Zientarskiego.

Ordery i odznaczenia

Uwagi

  1. ↑ 12 marca 1934 ogłoszono sprostowanie nazwiska płk. Jana Zientarskiego-Lizińskiego z „Zientarski-Liziński” na „Zientarski”.
  2. ↑ Jan Zientarski w kwestionariuszu kawalera Orderu Virtuti Militari podał, że posiada krzyż z wybitym numerem „866”. Numer ten został przekreślony, a obok postawiony znak zapytania i dopisany numer „875”. Posiadaczem krzyża z numerem „866” był również Zdzisław Sieczkowski.

Przypisy

  1. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 12 marca 1934, s. 91.
  2. 1 2 Kolekcja ↓, s. 1.
  3. 1 2 3 4 Cmentarz Stare Powązki: JAKUB ZIENTARSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2023-11-30].
  4. 1 2 3 4 5 Zientarski-Liziński Jan. Radosław Butryński. [dostęp 2023-11-30].
  5. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-11-30].
  6. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-11-30].
  7. ↑ Klawiec Stanisław. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2023-11-30].
  8. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-11-30].
  9. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-11-30].
  10. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 33.
  11. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922, s. 545.
  12. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 155, 402.
  13. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 147, 345.
  14. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925, s. 267.
  15. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927, s. 127.
  16. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928, s. 140.
  17. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 41, 165.
  18. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929, s. 381.
  19. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 19, 543.
  20. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 11 grudnia 1931, s. 395.
  21. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 8, w marcu 1939 zajmował 7. lokatę.
  22. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 8, 533.
  23. ↑ Ewa Kutyła, Najstarsze radomskie kościoły, Gmina Miasta Radomia, Radom, 2018, s. 38
  24. ↑ Ewa Kutyła, Radomskie miejsca pamięci II wojny światowej, Gmina Miasta Radomia, 2010, s. 37-38.
  25. ↑ Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki: Jan Zientarski. IPN. [dostęp 2023-12-27].
  26. ↑ Halina Waleria Zientarska. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2023-11-30].
  27. ↑ Jest taka ulica w Radomiu. „Tygodnik 7 dni”. 674, s. 8, 2019-03-07. Radom..
  28. ↑ Rómmel 1958 ↓, s. 383.
  29. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 28 maja 1921, s. 990.
  30. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-11-30].
  31. ↑ M.P. z 1931 r. nr 18, poz. 31.
  32. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 19 marca 1931, s. 64.
  33. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-11-30].
  34. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-11-30].
  35. ↑ M.P. z 1935 r. nr 258, poz. 308.
  36. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 11 listopada 1935, s. 121.
  37. 1 2 Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 19.
  38. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-11-30].
  39. 1 2 Kolekcja ↓, s. 3.
  40. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 6 sierpnia 1929, s. 238.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.