Jan Stefan Witkowski
Gozdawa

kpt. Jan Stefan Witkowski
major piechoty
Data i miejsce urodzenia

10 sierpnia 1897
Warszawa

Data i miejsce śmierci

21 września 1939
Rawa Ruska

Przebieg służby
Lata służby

1915–1939

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie II RP

Formacja

Polskie Drużyny Strzeleckie
Polska Organizacja Wojskowa
Legiony Polskie

Jednostki

Batalion Warszawski POW
1 pułk piechoty (LP)
23 pułk piechoty
Centralna Szkoła Strzelnicza
Dep. piech. MSWoj.
Korpus Ochrony Pogranicza
(Dowództwo KOP
pułk KOP „Głębokie”)
14 pułk piechoty
73 pułk piechoty

Stanowiska

dowódca plutonu
referent w Departamencie Piechoty MSWojsk.
dowódca kompanii
dowódca batalionu

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
(kampania wrześniowa)

Odznaczenia


Jan Stefan Witkowski (ur. 10 sierpnia 1897 w Warszawie, zm. 21 września 1939 w szpitalu w Rawie Ruskiej) – major piechoty Wojska Polskiego, w czasie kampanii wrześniowej dowódca IV batalionu 73 pułku piechoty, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Młodość

Urodzony w Warszawie, w rodzinie Jana i Stefanii Kilińskiej. Szkołę powszechną i gimnazjum ukończył w Warszawie, a następnie został słuchaczem I roku Państwowej Szkoły Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda. W roku 1913 wstąpił do Drużyn Strzeleckich, a od sierpnia 1914 służył w batalionie wywiadowczym POW.

I wojna światowa

W dniu 22 sierpnia 1915 wraz z Batalionem Warszawskim POW wyruszył na front chcąc dołączyć do Legionów Polskich. Po tygodniowym marszu Batalion Warszawski połączył się (29 sierpnia 1915 w pobliżu Kopytowa) z I Brygadą Legionów Piłsudskiego. Tam został rozformowany, a jego członkowie wcieleni do Brygady. Jan Witkowski otrzymał przydział do 1 pp LP. Pełniąc służbę w 4 kompanii 1 pułku piechoty LP walczył na frontach I wojny światowej i został internowany w Szczypiornie. Podczas transportu do Łomży uciekł z pociągu i ukrywał się w Warszawie jako Zygmunt Małecki. W Warszawie od nowa podjął działalność w Polskiej Organizacji Wojskowej i kontynuował naukę.

Wojna polsko-bolszewicka

W dniu 4 listopada 1918, w Lublinie, wstąpił do Wojska Polskiego i otrzymał przydział do 1 pułku piechoty Ziemi Lubelskiej, przemianowanego wkrótce na 23 pp. W szeregach 23 pułku piechoty (wchodzącego w skład VI Brygady Piechoty Legionów z 3 Dywizji Piechoty Legionów) wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Zajmował między innymi stanowisko dowódcy plutonu telefonicznego w I batalionie 23 pp. Został ranny 5 września 1920 w Łosince. Za odwagę wykazaną w walkach i wzorowe dowodzenie plutonem telefonicznym (w sposób zapewniający łączność w najważniejszych momentach walk) sierżant Witkowski odznaczony został, dekretem Wodza Naczelnego marszałka Józefa Piłsudskiego (opublikowanym w Dzienniku Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 21 z dnia 28 maja 1921), Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Służba w Wojsku Polskim

Na dzień 1 czerwca 1921 pełnił w randze podporucznika służbę w Centrum Wyszkolenia w Wołkowysku, a jego oddziałem macierzystym był 23 pułk piechoty. Dekretem Naczelnika Państwa i Wodza Naczelnego z dnia 3 maja 1922 (dekret L. 19400/O.V.) został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 1552. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W 23 pułku piechoty z Włodzimierza Wołyńskiego pełnił służbę do 1928 zajmując: w roku 1923 – 1387. lokatę wśród poruczników piechoty, a rok później – 537. lokatę.

Rozrządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Stanisława Wojciechowskiego z dnia 3 maja 1926 został awansowany do stopnia kapitana, ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925 i 259. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W pierwszych miesiącach 1928 został przeniesiony macierzyście z 23 pp do kadry oficerów piechoty, z równoczesnym przydzieleniem do toruńskiej Centralnej Szkoły Strzelniczej (CSS) na stanowisko instruktora. W tym samym roku zajmował 251. lokatę wśród kapitanów piechoty ze swego starszeństwa, a na rok 1930 była to już 215. lokata w starszeństwie (a jednocześnie 1360. lokata łączna wśród kapitanów korpusu piechoty). Z dniem 7 stycznia 1930 został przydzielony (bez prawa do należności za delegację) na 8–miesięczny kurs dowódców plutonów artylerii piechoty w Szkole Strzelania Artylerii. Od dnia 21 grudnia 1930 pełnił już służbę na stanowisku referenta w Departamencie Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych, do którego przeniesiono go z CSS zarządzeniem kierownika MSWojsk. – gen. dyw. Daniela Konarzewskiego. Zarządzeniem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z dnia 9 listopada 1931 odznaczony został, za pracę w dziele odzyskania niepodległości, Krzyżem Niepodległości. W 1932 zajmował 194. lokatę wśród kapitanów piechoty w swoim starszeństwie i nadal pełnił służbę w Departamencie Piechoty MSWojsk. (przydzielony był do Szefostwa Departamentu, którym kierował wówczas płk dypl. Józef Ćwiertniak).

W kwietniu 1932 kpt. Witkowski został przeniesiony (zarządzeniem Ministra Spraw Wojskowych – marszałka Józefa Piłsudskiego) w korpusie oficerów piechoty, z Departamentu Piechoty MSWojsk. do Korpusu Ochrony Pogranicza, co zostało ogłoszone w Dzienniku Personalnym MSWojsk. z dnia 9 grudnia 1932. Jednocześnie z dniem 6 kwietnia 1932 został oddelegowany z KOP-u (bez prawa do należności za delegację) na 6–tygodniową praktykę do warszawskiej Zbrojowni Nr 2. Od 10 lipca 1932 r. zajmował stanowisko kierownika referatu kawalerii w Oddziale Wyszkolenia Dowództwa KOP. W kwietniu 1933 r. został przeniesiony na stanowisko dowódcy kompanii szkolnej pułku KOP „Głębokie”. Służąc w KOP-ie zajmował na dzień 1 lipca 1933 – 1021. lokatę wśród wszystkich kapitanów piechoty (była to 181. lokata w swoim starszeństwie). W roku 1934 została mu nadana Odznaka Pamiątkowa KOP „Za Służbę Graniczną”.

7 czerwca 1934 ogłoszono przeniesienie (w korpusie oficerów piechoty) kpt. Jana Stefana Witkowskiego z Korpusu Ochrony Pogranicza (pułk „Głębokie”) do 14 pułku piechoty z Włocławka. Przeniesienie to nastąpiło na mocy rozkazu Ministerstwa Spraw Wojskowych – Biura Personalnego z dnia 14 marca 1934 roku. We wrześniu 1934 pełnił funkcję dowódcy 2 kompanii ckm w II batalionie włocławskiego pułku. Na dzień 5 czerwca 1935 zajmował 849. lokatę łączną wśród kapitanów piechoty (była to jednocześnie 149. lokata w swoim starszeństwie). Angażował się w rozwój sportu – został członkiem zarządu Wojskowego Klubu Sportowego „Cuiavia” we Włocławku (w skład zarządu wchodzili również inni oficerowie 14 pp: kpt. Jan Fleischmann i por. Józef Koziński). Sekcja kajakarska „Cuiavii” była członkiem Polskiego Związku Kajakowców, a kpt. Witkowski był w niej jednym z trzech mianowanych przez PZKaj. przodowników (pozostałymi byli kpt. Jan Fleischmann i por. Józef Koziński). Na dzień 21 września 1936 zajmował stanowisko dowódcy I batalionu 14 pułku piechoty. Stefan Witkowski był członkiem Związku Legionistów Polskich, zajmował również stanowisko wiceprezesa Związku Przyjaciół Harcerstwa.

Awansowany do stopnia majora został ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936 i 53. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Na dzień 12 października 1937 nadal dowodził I batalionem włocławskiego pułku. Następnie został przeniesiony z 14 pp do 73 pułku piechoty z Katowic, na stanowisko dowódcy batalionu (od roku 1938 dowodził IV batalionem tegoż pułku). Na dzień 23 marca 1939 zajmował 48 lokatę wśród majorów korpusu piechoty w swoim starszeństwie i nadal pełnił funkcję dowódcy IV batalionu 73 pp.

Kampania wrześniowa

W kampanii wrześniowej walczył jako dowódca IV batalionu 73 pułku piechoty wchodzącego w skład Grupy Fortecznej Obszaru Warownego „Śląsk” (był to specjalny IV batalion karabinów maszynowych, który w planach operacyjnych sztabu „Obszaru Warownego Śląsk” oznaczony był jako „batalion km. spec. II”). Ze swoim oddziałem toczył boje z Niemcami na wojennym szlaku Grupy Fortecznej. Dowodzony przez niego batalion stanowił w dniu 18 września straż przednią północnej kolumny wojsk Grupy Fortecznej płk. Wacława Klaczyńskiego przebijającej się na Bełżec. O świcie 19 września IV batalion podchodzący już pod Bełżec został zaskoczony ogniem z zamaskowanego czołgu i stracił 45 poległych, a major Jan Witkowski został ciężko ranny w brzuch. Na drugi dzień został przewieziony w stanie beznadziejnym do szpitala polowego w Rawie Ruskiej (tracił już wówczas przytomność i majaczył). Zmarł w dniu 21 września 1939 o godzinie 10:00, w otoczeniu swych żołnierzy.

Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Rawie Ruskiej.

Rodzina

Major Jan Witkowski był żonaty, a z jego małżeństwa urodziło się dwoje dzieci: syn Zbigniew (ur. 29 listopada 1924) i córka Danuta (ur. 17 kwietnia 1927).

Awanse

Ordery i odznaczenia

Uwagi

  1. ↑ Do 1934 w ewidencji Wojska Polskiego figurował jako „Stefan II Witkowski”, w celu odróżnienia od innego oficera noszącego to samo imię i nazwisko, a mianowicie gen. bryg. Stefana I Witkowskiego. W styczniu 1934 minister spraw wojskowych sprostował imię kpt. Stefana II Witkowskiego ze „Stefan II” na „Jan Stefan”.
  2. ↑ Jan Witkowski był również słuchaczem filozofii na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie.
  3. ↑ Dekret z dnia 17 maja 1921 roku, sygnatura: L.2979.
  4. ↑ Rozkaz Wewnętrzny Nr 57 Dowództwa K.O.P. z dnia 28 października 1932 roku (zbiory Archiwum Straży Granicznej w Szczecinie).
  5. ↑ Rozkaz Nr 19 Dowództwa K.O.P. z dnia 27 kwietnia 1933 roku (zbiory Archiwum Straży Granicznej w Szczecinie).
  6. ↑ Odznaka została nadana na mocy Rozkazu Tajnego Nr 13 Dowództwa K.O.P. z dnia 15 marca 1934 roku (zbiory Archiwum Straży Granicznej w Szczecinie).
  7. ↑ Był to rozkaz Nr 3110-105/Piech.151/34.
  8. ↑ Według Mariana Porwita właśnie ta walka batalionu mjr. Witkowskiego była jedyną stoczoną w tym okresie przez oddziały Grupy Fortecznej, na właściwym kierunku operacyjnym tejże Grupy.
  9. ↑ Według części źródeł mjr Jan Stefan Witkowski poległ podczas tego starcia, a jako miejsce jego śmierci wskazano Rawę Ruską koło Lwowa.

Przypisy

  1. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 120, 191, 435.
  2. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 34.
  3. ↑ WBH, sygn. I.482.69-6210 VM, s. 1.
  4. ↑ WBH, sygn. I.482.69-6210 VM, s. 2, 4.
  5. ↑ Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku ↓.
  6. 1 2 WBH, sygn. I.482.69-6210 VM, s. 4.
  7. 1 2 WBH, sygn. I.482.69-6210 VM, s. 2.
  8. ↑ WBH, sygn. I.482.69-6210 VM, s. 6, 10.
  9. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 21 z 28 V 1921, s. 992.
  10. 1 2 Witkowski 1928 ↓, s. 22.
  11. ↑ Spis oficerów służących czynnie w dniu 01.06.1921 ↓, s. 93.
  12. ↑ Spis oficerów służących czynnie w dniu 01.06.1921 ↓, s. 947.
  13. 1 2 Lista starszeństwa oficerów zawodowych 1922 ↓, s. 98.
  14. ↑ Rocznik oficerski 1923 ↓, s. 191.
  15. ↑ Rocznik oficerski 1924 ↓, s. 180.
  16. ↑ Rocznik oficerski 1923 ↓, s. 435.
  17. ↑ Rocznik oficerski 1924 ↓, s. 377.
  18. 1 2 Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 18 z 3 V 1926, s. 129.
  19. 1 2 3 4 Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 342.
  20. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 IV 1928, s. 142.
  21. ↑ Rocznik oficerski 1928 ↓, s. 139.
  22. ↑ Rocznik oficerski 1928 ↓, s. 219.
  23. ↑ Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1930 ↓, s. 106.
  24. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 III 1930, s. 122.
  25. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 I 1931, s. 10.
  26. ↑ Monitor Polski ↓, Nr 260 z 10 XI 1931, poz. 352, s. 19.
  27. 1 2 Rocznik oficerski 1932 ↓, s. 60.
  28. ↑ Rocznik oficerski 1932 ↓, s. 435.
  29. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 XII 1932, s. 438.
  30. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 XII 1932, s. 449.
  31. ↑ Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1933 ↓, s. 59.
  32. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 VI 1934, s. 181.
  33. ↑ Ciesielski 2008 ↓, s. 289, 292.
  34. ↑ Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1935 ↓, s. 57, 183–184, 194.
  35. ↑ Ciesielski 2008 ↓, s. 129.
  36. ↑ Jednodniówka 14 Pułku Piechoty 1934 ↓, s. 38.
  37. ↑ Ciesielski 2008 ↓, s. 294.
  38. ↑ WBH, sygn. I.482.69-6210 VM, s. 3.
  39. 1 2 Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 26.
  40. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 635.
  41. ↑ Kryska-Karski i Barański 1972 ↓, s. 43.
  42. ↑ Głowacki 1976 ↓, s. 322.
  43. ↑ Porwit 1983 ↓, s. 145.
  44. ↑ Porwit 1983 ↓, s. 177.
  45. ↑ Porwit 1983 ↓, s. 162.
  46. ↑ Kryska-Karski 1996 ↓, s. 475.
  47. ↑ Głowacki 1976 ↓, s. 160.
  48. ↑ Opis działań IV bat. 73 pp Brygady Fortecznej we wrześniu 1939. IV – zakończenie ↓, s. 7.
  49. ↑ M.P. z 1931 r. nr 260, poz. 352 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  50. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 5 z 19 III 1932, s. 198.
  51. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”.
  52. 1 2 3 4 5 Na podstawie fotografii [1].
  53. ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 12 z 6 VIII 1929, s. 242.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.