Jan Ryżewski (ur. 29 marca 1926 w Trabach - zm. 24 lipca 2008 w Warszawie) – polski patofizjolog, profesor nauk medycznych, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, członek Armii Krajowej.

Życiorys

Brał udział w konspiracji na Wileńszczyźnie, jako członek AK uczestniczył w wyzwoleniu Wilna, ukrywał się przed obławą NKWD.

W latach 1945–1950 studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego w Warszawie (obecnie jest to Warszawski Uniwersytet Medyczny). W 1951 uzyskał dyplom lekarza. Podczas studiów rozpoczął pracę w Zakładzie Patologii Ogólnej i Doświadczalnej pod kierunkiem profesora Juliana Walawskiego. W 1955 r. uzyskał tytuł doktora, a w 1960 r. doktora habilitowanego. Tytuł profesora nauk medycznych nosił od 1967 - w 1967 tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1977 profesora zwyczajnego.

W 1967 przy Instytucie Reumatologii w Warszawie powstał Zakład Patofizjologii i Immunologii, który prof. Ryżewski współtworzył i którym następnie kierował do 1996. W latach 1983-1988 był zastępcą dyrektora ds. nauki w Instytucie Reumatologicznym, a w latach 1988-1996 r. jego dyrektorem.

Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 136, rząd 6, miejsce 28).

Jego żoną była prof. Alicja Ryżewska.

Dorobek naukowy

Specjalizował się w takich dziedzinach jak patofizjologia i neuroimmunomodulacja.

W swoich pracach opisywał proces regulacji podstawowych czynności ustroju przez autonomiczny układ nerwowy. Prowadził także badania nad kompensacyjnym działaniem układu nerwowego w ostrej chorobie popromiennej, a także nad immunosupresyjnym działania cysteiny. Jego badania doprowadziły do identyfikacji kaskady molekularnej przenoszenia sygnałów z aktywowanych receptorów cholinergicznych do wnętrza komórek immunoreaktywnych i mechanizmu uwalniania w nich jonów wapnia.

W połowie lat osiemdziesiątych wykazał istnienie cholinergicznych receptorów muskarynowych i nikotynowych w błonie limfocytów. Brał również udział w późniejszych badaniach, które doprowadziły do wykrycia tych receptorów w monocytach i granulocytach obojętnochłonnych; jak również w kolejnych badaniach, w których zidentyfikowane zostały podtypy receptorów cholinergicznych w tych komórkach.

Wypromował 15 doktorów i patronował czterem przewodom habilitacyjnym. Dwóch jego doktorantów (w tym prof. Włodzimierz Maśliński) zostało profesorami.

Był współredaktorem i współautorem podręcznika Patofizjologia (wraz z prof. Sławomirem Maślińskim). Wydał ponad 200 publikacji.

Członkostwa

• Polskie Towarzystwo Immunologiczne
• Towarzystwo Naukowe Warszawskiego
• Transplantation Society
• Polskie Towarzystwo Fizjologiczne (od 1949)
• Societe Belge de Physiologie et de Pharmacologie (od 1958)
• Komitet Nauk Fizjologicznych Polskiej Akademii Nauk (od 1969), którego w latach 1969-1977 - przez trzy kadencje - był przewodniczącym
• Polska Akademia Nauk - od 1989 roku był członkiem korespondentem, a od 2007 członkiem rzeczywistym tejże instytucji
• oraz innych rad naukowych w różnych jednostkach badawczo-rozwojowych.

Nagrody

• nagrody Ministra Zdrowia, Sekretarza PAN, Państwowej Rady ds. Pokojowego Wykorzystywania Energii Atomowej oraz Wydziału Nauk Medycznych PAN,
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski za zasługi dla nauki i kraju
• Złoty Krzyż Zasługi,
• Medal Edukacji Narodowej,
• Krzyż Armii Krajowej,
• Krzyż Partyzancki,
• Medale za Zasługi dla Obronności Kraju
• Krzyże Oficerski Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla rozwoju medycyny

Przypisy