Jan Rudowski

Jan Rudowski w 1935 roku
Data i miejsce urodzenia

18 lipca 1891
Kłuśno

Data i miejsce śmierci

2 lutego 1945
k. Sierakowa pod Lęborkiem

Poseł na Sejm III kadencji
i Senator IV kadencji (II RP)
Okres

od 1930
do 13 września 1938

Przynależność polityczna

BBWR

Odznaczenia

Jan Rudowski, ps. „Czarny” (ur. 18 lipca 1891 w Kłuśnie, zm. 2 lutego 1945 k. Sierakowa pod Lęborkiem) – polski działacz rolniczy, ziemianin, polityk, poseł na Sejm i senator w II RP, członek Rady Głównej Centralnego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych od 1934 roku.

Życiorys

Wykształcenie

Ukończył Gimnazjum oo. Jezuitów w Chyrowie w 1910 roku, następnie Akademię Rolniczą w Berlinie (w 1914 roku). Odbył praktykę rolną w przodujących majątkach. W 1931 uzyskał dyplom pilota sportowego.

Działalność niepodległościowa

W 1920 roku ochotniczo zgłosił się do Wojska Polskiego i walczył w wojnie polsko-bolszewickiej w 201. szwadronie 1 pułku szwoleżerów. 17 sierpnia został ranny w szarży pod Ćwiklinem.

Praca zawodowa i społeczna

Od 1918 roku gospodarował w odziedziczonym majątku Półwiesk, który odbudował ze zniszczeń wojennych. M.in. wzniósł stylowy dworek oraz szkołę. Pierwszy w powiecie rypińskim zastosował ciągnik do uprawy roli.

Aktywnie brał udział w wielu organizacjach i inicjatywach, m.in.:

  • zorganizował rypińskie Okręgowe Towarzystwo Rolnicze (OTR) i w latach 1925–1929 był jego prezesem,
  • od 1924 roku był wybierany na członka rady gminnej i powiatowej we wszystkich kolejnych wyborach,
  • był inicjatorem i współtwórcą powstałego 31 stycznia 1926 roku Zrzeszenia Spółdzielni Mleczarskich Powiatu Rypińskiego „ROTR”; był jego prezesem do 1939 roku,
  • współpracował przy budowie rolniczego młyna spółdzielczego w Rypinie,
  • w 1938 roku przyczynił się do przekształcenia lokalnego Syndykatu Rolniczego w Powiatową Spółdzielnię Rolniczo-Handlową w Rypinie,
  • należał do władz Centralnego Towarzystwa Rolniczego (CTR), 27 grudnia 1927 roku został członkiem prezydium CTR w Warszawie,
  • w 1928 roku został wybrany prezesem rady nadzorczej Związku Spółdzielni Mleczarskich i Jajczarskich w Warszawie (tę funkcję pełnił do 1939 roku),
  • w październiku 1928 roku został jednym z przedstawicieli CTR w Komisji Unifikacyjnej Organizacji Rolniczych,
  • 15 listopada 1928 roku na konferencji u Prezydenta RP Ignacego Mościckiego przedstawił referat pt. Organizacje rolnicze („Gazeta Rolnicza”, 1928, nr 50),
  • 6 kwietnia 1929 roku został wybrany na członka prezydium Centralnego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych (CTOiKR), a 2 czerwca tego roku został jednym z dwóch wiceprezesów tego Towarzystwa, 25 marca 1930 roku – po ustąpieniu Kazimierza Fudakowskiego – został prezesem (do 28 kwietnia 1931 roku), później był członkiem zarządu (do 31 marca 1932 roku), w Radzie Głównej CTOiKR zasiadał do 1939 roku,
  • od 31 lipca 1937 roku był prezesem Katolickiego Stowarzyszenia Mężów Diecezji Płockiej,
  • w latach 1934–1935 był prezesem Aeroklubu Warszawskiego i członkiem komitetu redakcyjnego czasopisma Skrzydlata Polska.

W listopadzie 1930 roku został wybrany posłem na Sejm III kadencji (1930–1935) z listy państwowej nr 1 (BBWR) w okręgu wyborczym nr 9 (Płock). Wyrokiem z 9 maja 1931 roku Sąd Najwyższy unieważnił wybory w Płocku, wskutek czego Rudowski (wraz z 4 innymi posłami) utracił mandat. W wyborach uzupełniających, przeprowadzonych 25 czerwca tego roku, ponownie został wybrany na posła. W Sejmie był przewodniczącym komisji rolnej, członkiem komisji budżetowej i komisji komunikacyjnej.

W 1935 roku został senatorem IV kadencji (1935–1938) powołanym przez Prezydenta RP Ignacego Mościckiego. W tej kadencji pracował w komisji budżetowej i prawniczej.

II wojna światowa

Wkrótce po wybuchu II wojny światowej został wysiedlony przez Niemców z Półwieska i został rządcą w Łubkach. Będąc rotmistrzem rezerwy działał (pod pseudonimem Czarny) w Okręgu Pomorskim ZWZ-AK.

Został aresztowany przez Niemców w 1943 roku i osadzony w obozie koncentracyjnym w Stutthofie (nr obozowy 23 747). Przeżył tam do ewakuacji obozu zimą 1944/1945. Zginął 2 lutego 1945 roku koło wsi Sierakowo pod Lęborkiem w czasie marszu ewakuacyjnego. Został tam pogrzebany w przydrożnym rowie przez tamtejszego sołtysa. Po zakończeniu wojny córka Zofia pochowała ojca na cmentarzu w Sierakowie.

Ordery i odznaczenia

Życie prywatne

Urodził się w ziemiańskiej rodzinie Edwarda i Ludwiki z Rościszewskich. Ożenił się ze Stanisławą Marią Pogorzelską (1888–1971), z którą miał 3 córki:

  • Hannę (ur. 1918), późniejszą Mellin,
  • Zofię (ur. 1920), późniejszą Chmielewską,
  • Marię Magdalenę (1923–1958), późniejszą Pisarek.

Pasją Rudowskiego było lotnictwo sportowe. W 1931 roku uzyskał dyplom pilota sportowego i kupił awionetkę, którą podróżował między Półwieskiem i Warszawą. Posiadał samolot PZL.5, następnie RWD-13. Od 29 maja 1934 roku do 17 lutego 1935 roku był prezesem Aeroklubu Warszawskiego. Należał do komitetu redakcyjnego „Skrzydlatej Polski”.

Uwagi

  1. ↑ Tak podaje Polski Słownik Biograficzny, prawdopodobnie chodzi o Sierakowice

Przypisy

  1. ↑ Sprawozdanie Centralnego Towarzystwa Organizacyj i Kółek Rolniczych w Warszawie za 1934/5 Rok, Warszawa 1935, s. 17.
  2. 1 2 Piotr Gałkowski, Ziemianie i ich własność w Ziemi Dobrzyńskiej w latach 1918–1947, Rypin 1999, s. 240, ISBN 83-912330-0-6.
  3. 1 2 3 4 5 Alina Szklarska-Lohmannowa: Rudowski Jan. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 33: Rudowski Jan – Rustejko Józef. Wrocław – Warszawa – Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1991, s. 1–2. ISBN 83-04-03925-7.
  4. ↑ Scriptor (opr.): Sejm i Senat 1935–1938 IV kadencja. Warszawa: nakładem Księgarni F. Hoesicka, 1936, s. 446.
  5. ↑ Biblioteka Sejmowa – Parlamentarzyści RP: Jan Rudowski. [dostęp 2012-05-27].
  6. ↑ M.P. z 1929 r. nr 276, poz. 638 „za zasługi na polu rozwoju rolnictwa i organizacji rolniczej”.
  7. ↑ M.P. z 1927 r. nr 143, poz. 370 „za zasługi na polu pracy społecznej i spółdzielczej”
  8. ↑ Kronika ogólna. „Skrzydlata Polska”. 6-7/1938. IX (164-165), s. 208, czerwiec – lipiec 1934. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.