Jan Korneliusz Michalski
Data i miejsce urodzenia

1889
Tomaszów Lubelski

Data i miejsce śmierci

1945
Frankfurt nad Menem

Zawód, zajęcie

księgarz, wydawca

Rodzice

Seweryn Michalski (ojciec)
Stanisława Smulska (matka)

Jan Korneliusz Michalski (ur. 1889 w Tomaszowie Lubelskim, zm. 1945 we Frankfurcie nad Menem) – księgarz, wydawca, współwłaściciel Księgarni Wydawniczej Trzaski, Everta i Michalskiego w Warszawie.

Biogram

Syn lekarzaSeweryna Michalskiego i Stanisławy ze Smulskich, brat Stanisława Michalskiego. Naukę w gimnazjum przerwał w 1905 ze względu na strajk szkolny. Rozpoczął wówczas przygotowanie zawodowe jako księgarz. Praktykę zawodową odbył w księgarniach Leona Idzikowskiego w Warszawie (1905), Michała Arcta w Warszawie (1909), Jana Fiszera w Warszawie (1911), Altenberga we Lwowie (1912), Gebethnera i Wolffa filia w Krakowie (1914), E. Wende w Warszawie (1917).

Nauka i praktyka w dużej i znanej księgarni Michała Arcta zaznajomiła Michalskiego z nowoczesnym księgarstwem. Arct opracowywał słowniki, leksykony, dzieła literatury polskiej i obcej, literaturę dziecięcą jego księgarnia miała wiele działów, doskonały nowoczesny kolportaż oraz księgarnię asortymentową. Władysław Trzaska będący kierownikiem frontu w księgarni Arcta sprowadził Michalskiego do działu nut.

W 1911 roku zawarł związek małżeński z Wandą Romaną Zapolską – Downar, krewną rodziny Arctów. Groźba wcielenia do armii carskiej powoduje, że przenosi się do Lwowa w zaborze austriackim. W Częstochowie pod jego nieobecność rodzi się syn, Czesław.

W roku 1917 wraca do Warszawy, obejmując stanowisko w upadającej Księgarni E. Wende, wraca jednak do pomysłu założenia własnej firmy.

W roku 1919 Michalski wraz z Władysławem Trzaską i przemysłowcem Józefem Ludwikiem Evertem zakładają spółkę. Trzaska, Evert i Michalski, Księgarnia Wydawniczo – Asortymentowa, której utrwalona nazwa brzmiała: Księgarnia Wydawnicza Trzaski, Everta i Michalskiego w Warszawie Krakowskie Przedmieście 13 Gmach Hotelu Europejskiego.

Michalski prowadził sprawy handlowe, kolportaż, windykacje, zaopatrzenie, opiekę nad działalnością wydawniczą, dział reklamy, sprzedaży ratalnej. W spółce posiadał początkowo mniejszą niż Trzaska i Evert liczbę udziałów. Ludwik Evert w roku 1937 postanowił wycofać się ze spółki z racji podeszłego wieku, swoje udziały postanowił odsprzedać w ten sposób aby Trzaska i Michalski mieli podobna ich ilość.

Trzaska, Michalski i redaktor Stanisław Lam stworzyli nadzwyczaj sprawnie działające wydawnictwo. Dzięki trafionej ofercie wydawniczej, sprawnemu kolportażowi, skutecznej reklamie, subskrypcjom, abonamentom zgromadzili fundusze potrzebne do zamówienia i kompletnego opracowania pierwszej w odrodzonej Rzeczpospolitej Encyklopedii.

M. kierował w wydawnictwie działem książek sporadycznych w ramach, której starał się wyszukiwać tematy mogące przerodzić się w serie wydawnicze. Zainicjował: Bibliotekę Fotograficzną, Bibliotekę Automobilisty, Bibliotekę Wiedzy, Bibliotekę Podróżniczą, Bibliotekę Dnia Dzisiejszego. Niektóre tomy stały się wielkimi bestselerami, np. Adam Tuszyński, Samochód Nowoczesny. M. był redaktorem odpowiedzialnym za powołane do celów reklamowych własnych nakładów i informacji o nowościach rynkowych czasopismo "Przegląd Literacki"

Wojna 1939 zaskoczyła księgarnię w chwili jej największego rozwoju. Księgarnia została wyrzucona z Gmachu Hotelu Europejskiego do pobliskiego Pałacu Staszica. Podczas Powstania Warszawskiego pożar zniszczył księgarnię z jej archiwami oraz magazyny na ulicy Wareckiej w Warszawie.

Michalski brał czynny udział w działalności organizacji księgarskich m.in od 1938 wiceprezes ZG Związku Księgarzy Polskich, członek zarządu sekcji ( od 1926 ) a następnie członek zarządu (od 1939) Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. Michalski wraz z Trzaską i in. księgarzami zebrali odpowiednią kwotę na wykup osadzonego w więzieniu na Pawiaku dr S. Pazyry, prokurenta księgarni Ossolineum.

Jan Michalski rozwiedziony z Wandą Zapolską Downar, dokonuje konwersji z wyznania Rzymsko - Katolickiego na Ewangelicko - Reformowane by w roku 1941 zawrzeć związek małżeński z Anną z Mokrzyckich. Małżonkowie zamieszkują w Warszawie ul Smolna 36, naprzeciwko Gmachu Muzeum Narodowego. W ostatnich dniach powstania warszawskiego ostatnie piętro tej kamienicy, zostaje całkowicie spalone wraz z dokumentami i dobytkiem.

Powstanie spędza Michalski w Warszawie, następnie wraz z żoną i córką wysiedlony do obozu przejściowego w Pruszkowie, rozdzielony z rodziną i wywieziony do Obozu Koncentracyjnego w Dachau nr. więźnia 106881. W trakcie ewakuacji zmarł z wycieńczenia 16 marca 1945, pochowany we Frankfurcie nad Menem w mogile zbiorowej w sekcji grobów polskich: pole 157, rząd VII, grób nr. 13.

Z małżeństwa z Anną Mokrzycką pozostawił M. córkę Ewę ur. 1943.

Przypisy

  1. ↑ Polski Słownik Biograficzny: PSB, XIX, s. 527.
  2. ↑ Piotr Grajnert, Jan Korneliusz Michalski – wydawca i księgarz, Warszawa 2022.
  3. ↑ Piotr Szarejko, Słownik Lekarzy Polskich XIX, tom IV, s. 260–261.
  4. ↑ Rzymskokatolicka Parafia w Tomaszowie Lubelskim, księga urodzeń, 1889 akt nr. 102.
  5. ↑ Piotr Grajnert, Jan Michalski – biogram na nowo...., Warszawa 1917.
  6. ↑ Polski Słownik Biograficzny, PSB, XIX, s 527.
  7. ↑ Słownik Pracowników Książki Polskiej, Warszawa 1972, s. 347.
  8. ↑ Klub Miłośników Księgarstwa, Warszawa 2000, s. 94.
  9. ↑ Rzymskokatolicka Parafia Świętego Krzyża w Warszawie, księga ślubów, akt 1911/6.
  10. ↑ Piotr Grajnert, Wanda Michalska (biogram) w: Słownik Pracowników Książki Polskiej, suplement IV, Warszawa 2016, s. 159 - 160. ISBN: 978-83-64203-74-9
  11. ↑ Rzymskokatolicką Parafia świętego Zygmunta w Częstochowie. księga urodzeń, akt 1913/2079.
  12. ↑ PCK, BP odpowiedź na zgłoszenie poszukiwawcze Piotra Grajnerta, sygn: B. Inf. 240763/P. Dokument w zbiorach Piotra Grajnerta.
  13. ↑ Podporucznik artylerii jako oficer kampanii wrześniowej, 20 grudnia 1939 roku przekazany do Oflagu XII-A nr. jeńca 492 i innych m.in. Oflagu IV-Barak 8, nr jeńca 492, złapany po kolejnej nieudanej próbie ucieczki, rozstrzelany przez Gestapo Dortmund; egzekucje wykonano 11 października 1943.
  14. ↑ Pierwotna nazwa była modyfikowana kilka razy, wraz ze zmianami organizacyjnymi, ślady tych zmian widoczne są w rejestrach handlowych: Sądu Okręgowego w Warszawie: 1) Trzaska, Evert i Michalski, księgarnia wydawniczo – asortymentowa; Spółka Firmowa: RHA VIII 320, data wpisu: 20 października 1919. 2) Wydawnictwo i Księgarnia, Trzaska, Evert i Michalski Spółka Akcyjna: RHB VII 1205, data wpisu: 5 sierpnia 1921. 3) Księgarnia Wydawnicza, Trzaska, Evert i Michalski, Spółka Akcyjna: RHB XLIX 7049, data wpisu: 3 listopada 1930.
  15. ↑ Polski Słownik Biograficzny, PSB, XIX, s. 587.
  16. ↑ Księgarz, 3/68, s. 69.
  17. ↑ Lista Obecności Akcjonariuszy, Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki z dnia 5 grudnia 1936, załącznik do aktu Notarialnego, Notariusza Karola Grymińsjiego, Rep. 2561/1934: w Archiwum Państwowe w Warszawie, Kancelaria Karola Grymińskiego Notariusza w Warszawie, sygn: 72/865/0.
  18. 1 2 S. Lam, Życie wśród wielu, s. 315.
  19. ↑ Lista Obecności Akcjonariuszy, Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki z dnia 20 grudnia 1938, załącznik do aktu Notarialnego, Notariusza Karola Grymińsjiego, Rep. 4588/1938: w Archiwum Państwowe w Warszawie, Kancelaria Karola Grymińskiego Notariusza w Warszawie, sygn: 72/865/0.
  20. ↑ Michalski zapłacił Evertowi za akcje posiadaną połową domu przy ulicy Widok, druga połowa domu należała do redaktora Stanisława Lama.
  21. ↑ Ludwik Evert nie brał udziału w codziennych pracach księgarni, był inwestorem, który zadowalał się tytułem Prezesa Zarządu spółki Akcyjnej i roczną dywidendą przypadającą na jego udziały.
  22. ↑ S. Lam, życie wśród wielu, s. 315.
  23. ↑ Przegląd Literacki : miesięcznik informacyjny. 1930, R. 1, nr 5-6 (maj-czerwiec) - Podkrapacka Digital Library [online], pbc.rzeszow.pl [dostęp 2024-04-23].
  24. ↑ S. Lam, Życie wśród wielu, s. 321.
  25. ↑ S. Lam, Życie wśród wielu, s. 310-320.
  26. ↑ S. Lam, Życie wśród wielu, s. 324.
  27. ↑ Przegląd Literacki, Miesięcznik informacyjny, 1930, R1, nr. 5 -6.
  28. ↑ M. Pieczonka, Księgarnia Wydawnicza Trzaski Everta i Michalskiego - działalność wydawnicza, Kraków 1993, s. 82 - 95.
  29. ↑ Przegląd Literacki, miesięcznik informacyjny, 1930, R1, nr. 5-6.
  30. ↑ Piotr Grajnert, Biblioteka Automobilisty Trzaski Everta i Michalskiego, Warszawa 2017.
  31. ↑ 9 wydań przedwojennych i 3 wydania powojenne.
  32. ↑ S. Lam, życie wśród wielu, s. 366.
  33. ↑ PSB, XIX, s. 588.
  34. ↑ Fotografia z posiedzenia ZG ZKP, w: Stefan Dippel, O księgarzach, którzy przewinęli, Wrocław 1976, s. 137.
  35. ↑ Tamże.
  36. ↑ S. Dippel, O księgarzach, którzy przeminęli, Wrocław 1976, s. 140.
  37. ↑ PSB, XIX, 589.
  38. ↑ Odręczny List Jana Michalskiego do Władysława Trzaski, data listu mylnie zapisana 31 września, zapewne więc chodziło o 1 października 1944. Michalski informuje że mieszkanie jeszcze nie było zniszczone.
  39. ↑ PSB, XIX, s. 588 - 589.
  40. ↑ PCK, Biuro informacji sygn. B. INF. 1/57210/Z
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.