Jan Dunin-Wąsowicz
Żmogus
pułkownik artylerii
Data i miejsce urodzenia

19 sierpnia 1890
Montpellier

Data i miejsce śmierci

24 kwietnia 1936
Warszawa

Przebieg służby
Lata służby

1914–1936

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Formacja

Legiony Polskie

Jednostki

1 Pułk Ułanów Legionów Polskich
1 Pułk Artylerii
3 Dywizjon Artylerii Konnej
4 Dywizjon Artylerii Konnej
9 Dywizjon Artylerii Konnej
17 Pułk Artylerii Polowej
1 Pułk Artylerii Najcięższej

Stanowiska

dowódca baterii
dowódca dywizjonu
dowódca pułku

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka

Odznaczenia

Jan Dunin-Wąsowicz (ur. 19 sierpnia 1890 w Montpellier, zm. 24 kwietnia 1936 w Warszawie) – pułkownik artylerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się 19 sierpnia 1890 w Montpellier we Francji, w rodzinie Witolda i Aleksandry z domu Siemaszko. Ukończył Gimnazjum Pawła Chrzanowskiego w Warszawie w 1910. Odbył roczną służbę wojskową w III Brygadzie Artylerii Gwardii w Warszawie. W 1912 podjął studia na Akademii Rolniczej w Wiedniu. W tym mieście został członkiem Polskich Drużyn Strzeleckich i 29 marca 1913 został podoficerem w randze kadeta.

Po wybuchu I wojny światowej, 10 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Służył w szeregach w 6 kompanii strzeleckiej (późniejsza 3 kompania I batalionu 1 pułku piechoty) jako sekcyjny w stopniu kaprala. Od 26 października 1914 był w szeregach szwadronu kawalerii Władysława Zygmunta Beliny-Prażmowskiego, który stał się zaczątkiem 1 pułku ułanów Legionów Polskich (tzw. „Beliniacy”) w składzie I Brygady; od 27 lipca 1915 służył w baterii konnej w dywizjonie Beliny-Prażmowskiego, gdzie został dowódcą plutonu. 18 stycznia 1916 awansowany do stopnia podporucznika artylerii. Od 21 maja 1916 był dowódcą plutonu 1 baterii w 1 pułku artylerii. Po kryzysie przysięgowym od 17 sierpnia 1917 do kwietnia 1918 był internowany w Beniaminowie. W Legionach nosił pseudonim „Żmogus”.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości 7 listopada 1918 wstąpił do Wojska Polskiego. Został przydzielony do 3 dywizjonu artylerii konnej. Walczył w wojnie polsko-ukraińskiej pod dowództwem mjr. Wacława Scaevoli-Wieczorkiewicza. Podczas walk w rejonie Lwowa, 17 grudnia 1918 został awansowany do stopnia porucznika artylerii. 23 grudnia delegowany do kadry artylerii w Lublinie. Od 6 października 1919 odbywał kurs dowódców baterii w Rembertowie. Od 1 stycznia 1920 był dowódcą 1 baterii w 4 dywizjonie artylerii konnej w stopniu kapitana. Po wybuchu wojny polsko-bolszewickiej awansowany do stopnia majora ze starszeństwem z dniem 1 kwietnia 1920. Podczas walk, od 28 sierpnia 1920 był dowódcą 4 dak. Został ranny w bitwie pod Korosteniem 10 października 1920. Za swoje czyny otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari.

10 maja 1921 roku został przeniesiony z 4 dak do 8 dywizjonu artylerii konnej w Baranowiczach na stanowisko dowódcy dywizjonu. W następnym miesiącu dowodzony przez niego oddział został przemianowany na 9 dywizjon artylerii konnej. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów artylerii. W 1923 odbył kurs w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia Artylerii. W lipcu 1923 ze stanowiska dowódcy 9 dak został przydzielony do Rezerwy Oficerów Sztabowych Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IX. Od listopada 1923 do 1927 był po raz drugi dowódcą 9 dak. Został awansowany do stopnia podpułkownika artylerii ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927. Odbył kurs w Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu. Od 18 sierpnia 1927 do 31 maja 1932 był ponownie dowódcą 4 dak, stacjonującego w garnizonie Suwałki. W 1928 w stopniu podpułkownika był zweryfikowany w Korpusie Oficerów Artylerii z lokatą 13. Od 1 czerwca 1932 był dowódcą 1 pułku artylerii najcięższej, stacjonującego w garnizonie Warszawa, a od końca 1934 przenoszonego do Góry Kalwarii. 26 stycznia 1935 został awansowany na stopień pułkownika artylerii ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1935.

Zmarł 24 kwietnia 1936 w Warszawie. Został pochowany 28 kwietnia 1936 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A20-prawe półkole-8/9).

Był żonaty, miał córki.

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

Z inicjatywy Koła nr 61 Związku Żołnierzy WP im. Żołnierzy Mazowieckich Jednostek Wojskowych w Górze Kalwarii, Jan Dunin-Wąsowicz został patronem parku przy wiślanej skarpie w Górze Kalwarii. 25 czerwca 2022 w parku na skarpie obok ronda Kazimierza Górskiego w Górze Kalwarii został odsłonięty kamień pamiątkowy poświęcony płk. Janowi Dunin-Wąsowiczowi.

Przypisy

  1. ↑ W ewidencji wojskowej Roczników Oficerskich 1923, 1924, 1928 był wskazywany jako Jan Wąsowicz I w odróżnieniu od innego oficera o tej samej tożsamości, urodzonego 21 marca 1890. W Roczniku Oficerskim 1932 był określony jako Jan Dunin-Wąsowicz II i wymieniony w indeksie nazwisk pod literą D.
  2. ↑ Rocznik Oficerski 1923, 1924 podał datę 17 sierpnia 1890. W Rocznika Oficerskich 1928, 1932 została podawana data 19 sierpnia 1890.
  3. ↑ Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920. T. 4 Dywizjon Artylerii Konnej. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1930, s. 30.
  4. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 21 maja 1921 roku, s. 965.
  5. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 815.
  6. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 739.
  7. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 46 z 10 lipca 1923 roku, s. 457.
  8. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 45 z 22 listopada 1922 roku, s. 842, tu ogłoszono przeniesienie do 17 pap w Gnieźnie na stanowisko dowódcy I dywizjonu.
  9. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 809.
  10. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 728.
  11. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 451.
  12. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 177.
  13. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 421.
  14. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 421.
  15. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 711.
  16. ↑ Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. Nadanie stopni. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 1, s. 1, 26 stycznia 1935.
  17. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 11 listopada 1936 roku, s. 32.
  18. ↑ Lista pochowanych. Jan Dunin-Wąsowicz. um.warszawa.pl. [dostęp 2017-03-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-18)].
  19. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 18 lutego 1922 r., s. 106.
  20. ↑ M.P. z 1931 r. nr 132, poz. 199 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  21. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
  22. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 19 z 12 grudnia 1929 r., s. 361.
  23. ↑ Park i dwa ronda będą miały swoich patronów - GoraKalwaria.net [online], www.gorakalwaria.net [dostęp 2022-08-19].
  24. ↑ Góra Kalwaria - Wykaz Ulic [online], wykaz.rky.pl [dostęp 2022-08-19].
  25. ↑ Płk. Jan Dunin-Wąsowicz upamiętniony [online], gorakalwaria.pl [dostęp 2022-08-19] (pol.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.