| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
14 kwietnia 1952 |
| Data i miejsce śmierci |
12 kwietnia 2018 |
| profesor nauk humanistycznych | |
| Specjalność: socjologia | |
| Alma Mater | |
| Doktorat |
1980 – socjologia |
| Habilitacja |
1989 – socjologia |
| Profesura |
27 grudnia 1993 |
| nauczyciel akademicki | |
| Uczelnia |
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu |
| Okres zatrudn. |
1976-2018 |
| Kierownik | |
| Zakład |
Socjologii Zróżnicowania Społecznego UAM |
| Następca | |
| Wicedyrektor | |
| Instytut | |
| Strona internetowa | |
Jacek Stanisław Tittenbrun (ur. 14 kwietnia 1952 w Poznaniu, zm. 12 kwietnia 2018 tamże) – polski socjolog, profesor nauk humanistycznych o specjalności socjologia gospodarki i struktury społecznej, socjologia ogólna.
Poglądy i zainteresowania naukowe
Był kierownikiem Katedry Socjologii Przedsiębiorczości i Pracy oraz Zespołu Badań Socjoekonomicznych w Wyższej Szkole Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa w Poznaniu i profesorem zwyczajnym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Tytuł profesora nauk humanistycznych otrzymał 27 grudnia 1993.
Krytyk z pozycji ortodoksyjnego marksizmu koncepcji tzw. „poznańskiej szkoły metodologicznej”, głównie zaś koncepcji Leszka Nowaka. Był członkiem powołanego po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego „Zespołu Partyjnych Socjologów przy KC PZPR”.
Jego główne zainteresowania naukowe obejmowały socjologię gospodarki ze szczególnym uwzględnieniem problematyki własności oraz zagadnienia zróżnicowania społecznego. Jakkolwiek jego praca badawcza koncentrowała się zasadniczo na pograniczu między socjologią a ekonomią, to niejednokrotnie wkraczała ona w obszary zainteresowań filozofii, politologii i innych nauk społecznych. Implikacją owej interdyscyplinarności mogło być przesłanie do czytelników, które autor tak lubił określać trawestując Talcotta Parsonsa: Pragnąłbym, aby moje prace nie były uznane przez socjologów za zbyt ekonomiczne, a z kolei przez ekonomistów za zbyt socjologiczne.
Należał do wielu zagranicznych towarzystw naukowych m.in.:
- European Association of Evolutionary and Comparative Studies,
- European Sociological Association,
- International Institute of Sociology.
Został pochowany na Cmentarzu Junikowskim w Poznaniu (pole 5-5-94-10).
Dorobek naukowy
Jego dorobek publikacyjny obejmował niemal 150 szkiców i artykułów w naukowych czasopismach zagranicznych i krajowych oraz pracach zbiorowych, nie licząc wielkiej liczby pozycji publicystyki teoretycznej. Autor ponad 100 publikacji naukowych, w tym 11 samodzielnych książek (2 wydane w Londynie) i współautorstwo 5 innych. Książka Upadek socjalizmu realnego w Polsce zajęła pierwszą pozycję na liście bestsellerów wydawniczych „Nowej Europy”. Tłumaczył również literaturę piękną, m.in. studium antropologiczne Żelazny Jan Roberta Bly, popularną i wysoce cenioną pozycję poświęconą męskości i męskiej inicjacji, a także problemom i życiowym wyzwaniom współczesnego mężczyzny.
Główne prace
- O tzw. nie-marksistowskim materializmie historycznym, wyd. Krajowa Agencja Wydawnicza, Poznań 1982;
- Interakcjonizm we współczesnej socjologii amerykańskiej, wyd. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 1983;
- Dialektyka i scholastyka. O pewnej próbie obalenia Marksa, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1986;
- Wprowadzenie do materialistyczno-historycznej teorii społeczeństw, wyd. Kolegium Otryckie, Warszawa 1986;
- Instytucje finansowe a własność kapitału akcyjnego, wyd. Nakom, Poznań 1991;
- Upadek socjalizmu realnego w Polsce, wyd. Rebis, Poznań 1992;
- Ekonomiczny sens prywatyzacji: spór o wyższość własności prywatnej nad publiczną, wyd. Fundacja Humaniora, Poznań 1995;
- Floriana Znanieckiego teoria osobowości a zróżnicowanie społeczne, [w:] M. Ziółkowski (red.), Ludzie przełomu tysiąclecia a cywilizacja przyszłości, wyd. Fundacja Humaniora, Poznań 2001;
- Opowieść o dwóch kapitalizmach: kapitalizm akcjonariuszy vs. kapitalizm interesariuszy [w:] A. Sakson (red.), Porządek społeczny a wyzwania współczesności, Poznań 2004;
- Eurokapitalizm, [w:] Z. Galor (red.), Europa właścicieli, Poznań 2005;
- Własność siły roboczej a kapitał ludzki i kapitał społeczny, [w:] J. Stępień (red.), Praca i kapitał społeczny w procesie budowy społeczeństwa obywatelskiego, wyd. WSNHiD, Poznań 2006;
- Teoria zróżnicowania społecznego a podział dochodów w ujęciu M. Kaleckiego [w:] G. Musiał (red.), Twórczość naukowa Michała Kaleckiego i jej znaczenie w teorii ekonomii, wyd. Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice 2006;
- Własność i interesy w dobie transformacji ustrojowej, wyd. WSNHiD, Poznań 2006;
- Teoria stanów społecznych jako narzędzie badania zróżnicowania społecznego w sferze pozaekonomicznej, [w:] R. Suchocka (red.), Zróżnicowanie społeczne w teorii i empirii, wyd. WSNHiD, Poznań 2007;
- Z deszczu pod rynnę: studium polskiej prywatyzacji, 4 tomy, wyd. Zysk i S-ka, Poznań 2007;
- Gospodarka a społeczeństwo w ujęciu T. Parsonsa i N. Smelsera, [w:] S. Banaszak, K. Doktór (red.), Problemy socjologii gospodarki, wyd. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Komunikacji i Zarządzania, Poznań 2007;
- Gospodarka w społeczeństwie. Zarys socjologii gospodarki i socjologii ekonomicznej w ujęciu strukturalizmu socjoekonomicznego, wyd. Zysk i S-ka, Poznań 2012;
- Kolonizacja nauki i świata przez kapitał. Teoria światów równoległych w wydaniu socjologii wiedzy, wyd. Zysk i S-ka, Poznań 2014.
Artykuły i książki obcojęzyczne
- The Collapse of 'Real Socialism' in Poland, Paul & Co Pub Consortium 1993;
- Private Versus Public Enterprise: In Search of the Economic Rationale for Privatization, Janus Pub Company 1997;
- The Capitalist Class in Plural: A Theoretical Proposal, [w:] „Society and Change”, vol. XI (2001), no. 3-4;
- Fatos Tarifa (red.), The Breakdown of State Socialism and the Emerging Post-Socialist Order, The Hague: Cestrad Institute of Social Studies 2001, [w:] Europe-Asia Studies 2002 (recenzja);
- Economy in Society: Economic sociology revisited, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing 2011;
- Ownership and social differentiation. Understanding and misunderstandings, Saarbrücken: Lambert Academic Publishing 2011;
- Anti-capital: Human, social, and cultural, Farnham: Ashgate Publishing 2013;
- A critical handbook of capitals mushrooming across the social sciences, Saarbrücken: Lambert Academic Publishing 2013;
- Concepts of capital: The commodification of social life, New Brunswick, New Yersey: Transaction Publishers 2014;
- The Middle Riddle: The State of the Class, 2 Vols., New York: Nova Science Publisher Inc. 2015.
Hasła encyklopedyczne
- „Społeczeństwo”, [w:] „Encyklopedia Britannica”, wyd. Kurpisz, Poznań 2004;
- „Struktura społeczna” (współaut.), [w:] „Encyklopedia Britannica”, wyd. Kurpisz, Poznań 2004;
- „Status społeczny”, [w:] „Encyklopedia Britannica”, wyd. Kurpisz, Poznań 2004;
- „Zmiany społeczne”, [w:] „Encyklopedia Britannica”, wyd. Kurpisz, Poznań 2004;
- „Socjologia” (współaut.), [w:] „Encyklopedia Britannica”, wyd. Kurpisz, Poznań 2004.
Tłumaczenia
- Robert Bly, Żelazny Jan (tytuł oryg. The Iron John), wyd. Zysk i S-ka, Poznań 2004.
Nagrody
Laureat wielu nagród naukowych oraz stypendiów zagranicznych:
- NATO,
- Fundacji Uniwersytetu Środkowoeuropejskiego,
- London School of Economics.
Uhonorowany m.in.:
- wpisem do „Kto jest Kim w Poznaniu” – Itaka 1997,
- wpisem do Złotej Księgi pracy wykonanej w ramach Research Support Scheme, Central European University 2001,
- tytułem naukowca roku 2005 przyznanym przez INTERNATIONAL BIOGRAPHICAL CENTRE, Cambridge, Anglia,
- wpisem do „Złotej księgi Nauki Polskiej. Naukowcy Zjednoczonej Europy”, PIB 2006.
Przypisy
- 1 2 Prof. dr hab. Jacek Tittenbrun, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2012-05-05].
- ↑ „Socjologowie poza PZPR i w PZPR”, Informacja Bieżąca PTS, nr 87, grudzień 2008, s.28
- ↑ Jacek Tittenbrun – miejsce pochówku na Junikowie w Poznaniu
Bibliografia
- Kto jest kim w Polsce, edycja IV (zespół redakcyjny Beata Cynkier i inni), Warszawa 2001, s. 968–969
- Wspomnienie o zmarłym prof. Jacku Tittenbrunie (1952-2018) [dostęp 13-04-2018]
Linki zewnętrzne
- Jacek Tittenbrun – artykuły w bibliotece Polona