Józef Swoboda
podpułkownik piechoty
Przebieg służby
Siły zbrojne

C. K. Obrona Krajowa
Wojsko Polskie

Jednostki

3 Batalion Strzelców Sanockich

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa,
wojna polsko-ukraińska

Józef K. Swoboda – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego.

Życiorys

Podczas I wojny światowej w 1915 w stopniu kapitana był dowódcą 214 batalionu Obrony Krajowej i jednocześnie pełnił funkcję komendanta miasta Krosna. U schyłku wojny był określany jako oficer armii austriackiej przeniesiony w stan spoczynku. W połowie listopada 1918 zorganizował grupę żołnierzy – rekrutowanych w Krośnie i okolicach – złożoną z kompanii krośnieńskiej, nowosądeckiej sanockiej oraz plutonu artylerii i pociągu pancernego (razem 22 oficerów i ok. 180 podoficerów i szeregowych), którzy przybyli do Sanoka; ponadto pod rozkazy Swobody podporządkował się ochotniczy oddział złożony z robotniczych borysławskich, kierowanych przez por. Machnickiego, również przybyły do Sanoka. Tam ppłk Swoboda prowadził dalszą rekrutację. Objął dowództwo nad liczącym 500 żołnierzy tzw. „Batalionem Strzelców Sanockich” (pierwotnie pod nazwą „Ochotniczy Batalion Strzelców Sanockich”. W dniu 18 listopada grupa ppłk. Swobody (wzgl. „Grupa podpułkownika Swobody”) po rozbiciu zgrupowania ukraińskiego zajęła Ustrzyki Dolne (biorąc jeńców i dwie 10-centymetrowe haubice), 20 listopada Chyrów. 24 listopada, podczas spotkania z przedstawicielami żydowskiej społeczności Ustrzyk Dolnych, zażądał od nich 300 000 koron okupu, który miał być dostarczony w przeciągu godziny. Zdaniem Swobody, miejscowi Żydzi mieli kolaborować z Ukraińcami. W przypadku odmowy zapłacenia, zagroził, że zniszczy dzielnice żydowską przy użyciu pociągu pancernego. Żydom udało się zebrać 59 337,82 koron. Informacja o żądaniu Swobody dotarła do Zygmunta Lasockiego, członka Polskiej Komisji Likwidacyjnej, który uznał ją za nielegalną. Pomimo tego, Swobodzie udało się zebrać jeszcze dodatkowych 90 000 koron. Akcji wojskowej pod dowództwem ppłk. Swobody (nazywanej wówczas „ekspedycją”) przypisano oczyszczenie z Ukraińców linii kolejowej Sanok-Chyrów-Przemyśl. Po zajęciu Felsztyna grupa podpułkownika wpadła w zasadzkę, odniosła straty, a rzekoma nieostrożność dowódcy skutkowała nieposłuszeństwem podkomendnych, zaś sam Swoboda zachorował, po czym w Chyrowie dowództwo przejął ppłk Bielecki.

Był autorem artykułu pt. Relacja z wyprawy na Chyrów w listopadzie 1918.

Uwagi

  1. ↑ Witold Hupert wymienił tożsamość „J. K. Swoboda”, zob. Witold Hupert: Walka o Lwów (od 1 listopada 1918 do 1 maja 1919 roku). Warszawa: 1933, s. 101. W niektórych źródłach (np. 1, 2) był przedstawiany jako „Juliusz Swoboda” (zob. inny podpułkownik Wojska Polskiego Juliusz Swoboda).

Przypisy

  1. ↑ Olejko 2022 ↓, s. 69.
  2. ↑ Kronika. „Ziemia Przemyska”. Nr 21, s. 2, 29 listopada 1918.
  3. ↑ Bolesław Roja: Legendy i fakty. Warszawa: 1931, s. 368.
  4. ↑ Józef Sopotnicki: Kampanja polsko-ukraińska. Doświadczenia operacyjne i bojowe. Lwów: 1921, s. 57.
  5. ↑ Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 136, 209. ISBN 83-909787-0-9.
  6. ↑ Edward Zając: Jak Sanok wybił się na niepodległość. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1995, s. 30, 32, 36. ISBN 83-901466-3-0.
  7. 1 2 3 Olejko, Siwiec 2021 ↓, s. 34.
  8. ↑ Józef Sopotnicki: Kampanja polsko-ukraińska. Doświadczenia operacyjne i bojowe. Lwów: 1921, s. 58.
    •Maksymilian Landau, Adam Tabiszewski: Zarys historji wojennej 4-go pułku artylerii polowej. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, s. 5.
    •Bolesław Roja: Legendy i fakty. Warszawa: 1931, s. 136, 195, 201, 204, 214, 217.
    •Witold Hupert: Walka o Lwów (od 1 listopada 1918 do 1 maja 1919 roku). Warszawa: 1933, s. 101.
    •Wojna polsko-ukraińska. Komunikat Sztabu Generalnego z 26 listopada. „Głos”, s. 3, Nr 383 z 27 listopada 1917.
    •Stefan Pomarański: Pierwsza wojna polska (1918–1920). Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1920, s. 6.
  9. ↑ Hagen 2018 ↓, s. 151.
  10. ↑ Wywiad w komendzie okręgowej. „Ziemia Przemyska”. Nr 14, s. 1, 21 listopada 1918.
  11. ↑ Witold Hupert: Walka o Lwów (od 1 listopada 1918 do 1 maja 1919 roku). Warszawa: 1933, s. 101, 106.
  12. ↑ Juliusz Zaleski. Z dziejów III Baonu strzelców sanockich (garść wspomnień w rocznicę). „Ziemia Sanocka”. 33, s. 2, 4 kwietnia 1920.
  13. ↑ J. K. Swoboda. Relacja z wyprawy na Chyrów w listopadzie 1918. „Głos Krośnieński”. Nr 3, s. 2, 11 listopada 1928.
  14. ↑ Olejko 2022 ↓, s. 70.

Bibliografia

  • Andrzej Olejko, Bogusław Siwiec: Niepodległość nad Strwiążem. Ustrzyki 1918. T. 1. Ustrzyki Dolne: Bieszczadzkie Centrum Turystyki i Promocji w Ustrzykach Dolnych, 2021, s. 1-79, seria: Biblioteczka Bitew Bieszczadzkich. ISBN 978-83-950624-3-8.
  • Andrzej Olejko: Bieszczadzka niepodległość. Zapomniana wojna polsko-ukraińska w Bieszczadach 1918-1919. Krosno: Ruthenus, 2022, s. 1-336. ISBN 978-83-7530-852-5.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.