Józef Sigalin
Data i miejsce urodzenia

6 listopada 1909
Warszawa

Data i miejsce śmierci

25 grudnia 1983
Warszawa

Narodowość

żydowska

Odznaczenia

Józef Sigalin (ur. 6 listopada 1909 w Warszawie, zm. 25 grudnia 1983 tamże) – polski architekt i urbanista.

Życiorys

Pochodził z rodziny warszawskich fabrykantów pochodzenia żydowskiego, producentów popularnych przed II wojną światową kefirów – założycielką rodzinnego przedsiębiorstwa była jego babka, Klaudia Sigalina. Urodził się w rodzinie Michała i Rozalii z domu Kurlandskiej, jako najmłodszy wśród sześciorga rodzeństwa (Jakub, używający imienia Roman, Grzegorz, Anna, Aleksander, Eugenia oraz Józef). Podobnie jak bracia Grzegorz i Roman podjął studia architektoniczne, a także prawnicze, jednak nie zdołał ukończyć ich przed wybuchem wojny. Jego dwaj bracia zostali zamordowani na Wschodzie, a matka i siostra Anna w obozie zagłady w Treblince.

W młodości działał w lewicowych organizacjach młodzieżowych i w Komunistycznej Partii Polski.

Okres wojny spędził w ZSRR jako naczelnik wydziałów budowlanych kopalni w Krzemieńcu i fabryki jedwabiu w Leninabadzie. Następnie wstąpił do Armii Czerwonej i służył w Iranie. Przystąpił do Związku Patriotów Polskich. Po rekonstrukcji Wojska Polskiego w ZSRR służył w dywizji kościuszkowskiej, gdzie był oficerem sztabowym. W sierpniu 1944 roku dołączył w Lublinie do tworzącej się polskiej administracji. Rozpoczął pracę w Dziale Odbudowy w resorcie gospodarki narodowej i finansów przy PKWN. W listopadzie 1944 roku zorganizował w Lublinie I Zebranie Architektów Wyzwolonych Ziem Polski, na którym reaktywowano Stowarzyszenie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej. Do Warszawy powrócił w 1945 w stopniu majora. W 1946 ukończył studia architektoniczne i obronił dyplom u prof. Jana Zachwatowicza.

W swoich wspomnieniach zapisał, że odnalazł w zrujnowanej Warszawie figurę Zygmunta III z pomnika tego władcy.

Był jednym z założycieli Biura Planowania i Odbudowy PKWN i Biura Odbudowy Stolicy (1945), współtworzył Plan Generalny Warszawy w latach 1951−1953. W latach 1951–1956 był pierwszym naczelnym architektem Warszawy, w latach 1945−1946 nadzorował budowę mostu Poniatowskiego, w latach 1947−1949 (razem z Janem Knothem i Zygmuntem Stępińskim) realizował budowę Trasy W-Z, w latach 1950–1955 Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej (MDM), a w latach 1952−1955 był formalnie, z polecenia prezydenta Bolesława Bieruta, pełnomocnikiem ds. budowy Pałacu Kultury i Nauki (w rzeczywistości budowę PKiN nadzorował Henryk Janczewski). W następnych latach (do 1974) nadzorował budowy trasy Starzyńskiego, Wybrzeża Szczecińskiego i Helskiego, obwodnicy śródmiejskiej od Okopowej do Towarowej, ul. Waryńskiego i Trasy Łazienkowskiej.

Był autorem projektów architektonicznych ukształtowania placów Zamkowego, Konstytucji, Defilad i Zawiszy. Współtworzył osiedle Mariensztat, parki Traugutta i Agrykola, tereny zieleni wokół Pałacu Kultury i Nauki, w rejonie Wisły oraz Świdra.

Ożenił się i miał córkę; następnie związał się z Krystyną Kozłowską, która urodziła jego drugą córkę.

Został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera D12-1-1).

W 2018 r. nakładem wydawnictwa Czarne ukazała się biografia Józefa Sigalina autorstwa Andrzeja Skalimowskiego pt. Sigalin. Towarzysz odbudowy.

Publikacje

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Andrzej Skalimowski, Wschód – Zachód. Odbudowa centrum Warszawy, [w:] Mówią Wieki nr 8/2010 (607), Wydawnictwo Bellona SA, Warszawa, 2010.
  2. 1 2 3 Andrzej Skalimowski, Sigalin. Towarzysz odbudowy, 2018.
  3. ↑ Grzegorz Piątek: Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944−1949. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B, 2020, s. 72. ISBN 978-83-280-3725-0.
  4. 1 2 Zabytkowicze i awangardziści.
  5. ↑ Grzegorz Piątek: Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944−1949. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B, 2020, s. 73. ISBN 978-83-280-3725-0.
  6. 1 2 3 Grzegorz Piątek: Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944−1949. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B, 2020, s. 74. ISBN 978-83-280-3725-0.
  7. ↑ Historia PKiN. [dostęp 2012-02-12].
  8. ↑ Paula Szewczyk: Córka Józefa Sigalina. Dla niej nie był towarzyszem odbudowy, tylko zabaw i spacerów. WysokieObcasy.pl, 2023-06-03. [dostęp 2023-09-20].
  9. ↑ Lista pochowanych. Józef Sigalin. um.warszawa.pl. [dostęp 2018-02-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-18)].
  10. ↑ Sigalin [online], czarne.com.pl [dostęp 2022-06-02].
  11. ↑ M.P. z 1950 r. nr 6, poz. 58 „za zasługi położone dla Narodu i Państwa w dziedzinie (...), budownictwa”.
  12. ↑ M.P. z 1952 r. nr 70, poz. 1148 „za wybitne zasługi w pracy zawodowej”.
  13. ↑ M.P. z 1947 r. nr 27, poz. 209 „za zasługi położone przy odbudowie mostu Poniatowskiego”.
  14. ↑ M.P. z 1946 r. nr 26, poz. 43 „w pierwszą rocznicę wyzwolenia Warszawy zasłużonym w walce o wyzwolenie i odbudowę Stolicy (...)”.
  15. ↑ Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 2, 20 lutego 1960, s. 2.

Bibliografia

  • Encyklopedia Warszawy. Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 780. ISBN 83-01-08836-2.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.