| Data i miejsce urodzenia |
4 lipca 1870 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
21 stycznia 1940 |
| Narodowość |
polska |
Józef Napoleon Czerwiński (ur. 4 lipca 1870 w Warszawie, zm. 21 stycznia 1940 w Warszawie) – polski architekt działający w Warszawie. Założył i prowadził jedno z czołowych przedsiębiorstw projektowo-budowlanych międzywojennej Warszawy. W latach 1909-1914 zaprojektował i zrealizował (wspólnie z Wacławem Heppenem) około 30 warszawskich kamienic.
Życiorys
Józef Napoleon Czerwiński urodził się w Warszawie i tam też spędził dzieciństwo. Jego ojcem był Napoleon Czerwiński (zm. 1875) i Waleria z domu Cretti (zm. 1902). Na przełomie XIX i XX wieku ukończył Instytut Inżynierów Cywilnych w Petersburgu, uzyskując tytuł inżyniera architekta. Tematem jego pracy dyplomowej był projekt kościoła w Gatczynie koło Petersburga. Pracował początkowo na stanowisku dyrektora technicznego w warszawskim biurze projektowym Szymona Wagemeistera, a następnie w pracowni projektowej, którą założył wspólnie ze Stanisławem Adamczewskim (od 1904). Od około 1908 Józef Napoleon Czerwiński prowadził samodzielne przedsiębiorstwo budowlane. Około 1909 Czerwiński zatrudnił Wacława Heppena, z którym wspólnie zrealizował w Warszawie kilkadziesiąt projektów. Oprócz działalności projektowej, przedsiębiorstwo Czerwińskiego prowadziło prace budowlane. W 1909 zdobył III nagrodę w konkursie Koła Architektów w Warszawie nr XXI na projekt rozbudowy gmachu Towarzystwa Kredytowego miasta Warszawy przy ul. Czackiego (wspólnie z Władysławem Turowiczem i Kazimierzem Kopczyńskim. Po zastoju spowodowanym I wojną światową, w 1918 przedsiębiorstwo wznowiło prace, wykonując m.in. projekty dla nowo powstających spółdzielni mieszkaniowych oraz projekty obiektów przemysłowych.
Żoną Józefa Napoleona Czerwińskiego była Maria z domu Pietrzykowska, z którą miał dziesięcioro dzieci, wśród nich syna Napoleona (1911–1940, plastyk, oficer Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej, zamordowany przez NKWD wkrótce po śmierci ojca).
Czerwiński zmarł na chorobę serca 21 stycznia 1940 w Warszawie. Pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim.
Projekty w Warszawie
projekty własne
- kamienica przy ulicy Wspólnej 10
- kamienica przy ulicy Stanisława Moniuszki 4
- kamienica przy Alejach Jerozolimskich 84
- kamienica przy ulicy Pięknej 19
- kamienica przy ulicy Siennej 45
- kamienica przy ulicy Grochowskiej 326
- kamienica Spółdzielni Mieszkaniowej „Nowe Domostwo” przy ulicy Czerwonego Krzyża 6
- kamienica Anny Koźmińskiej przy ulicy Żelaznej 64 (1912)
projekty wspólnie z Wacławem Heppenem (1909-1914)
- kamienica Wildera przy ulicy Bagatela 10 (1911–1912)
- kamienica Zygmunta Lewina (Pod Zegarem) przy ulicy Chłodnej 20 (1912–1913)
- kamienica Henryka Löwenfisza przy ulicy Foksal 17
- kamienica Kazimierza Spinka przy ulicy Górskiego 3
- kamienica Kaweckiej (Lichtenbaumów) przy ulicy Hożej 39 (1911)
- kamienica Chaima Brauna i Janiny Macierakowskiej przy ulicy Hożej 41
- kamienica dr Józefa Dawidsona i inż. Chaskiela Kadyńskiego przy Alejach Jerozolimskich 43 (1911, obecnie nr 49)
- kamienica przy Alejach Jerozolimskich 81
- kamienica przy ulicy Kredytowej 9
- kamienica przy ulicy Książęcej 6 (przebudowa dla Wiktora Bychowskiego 1913–1914)
- kamienica Stanisława Ursyn-Rusieckiego przy ulicy Lwowskiej 13 (1912)
- kamienica przy ul. Marszałkowskiej 17
- kamienica przy ul. Marszałkowskiej 25
- kamienica J. Karmańskiego przy ulicy Chłodnej 44
- kamienica Goldstanda przy placu Jana Henryka Dąbrowskiego 8 na rogu z Kredytową 9 (1913–1916)
- kamienica Burcharda przy Alejach Jerozolimskich 75 (obiekt nieistniejący)
- kamienica Pawła Tuskiera przy ulicy Mokotowskiej 41
- kamienica przy ulicy Henryka Sienkiewicza 4
- kamienica Adama Jaszczołta przy ulicy Śniadeckich 10 (1911)
- kamienica przy ulicy Hożej 37
- kamienica przy ulicy Wilczej 29a
- kamienica przy ulicy Poznańskiej 3
- kamienica przy ulicy Waliców 14 (przed 1913)
Przypisy
- 1 2 3 4 Kilanowski ↓, s. 11.
- 1 2 Kilanowski ↓, s. 18.
- ↑ Kilanowski 2021 ↓, s. 10.
- ↑ Czerwińscy ↓.
- ↑ Kilanowski i 11-12 ↓.
- ↑ Kilanowski ↓, s. 12.
- 1 2 Kilanowski ↓, s. 13.
- ↑ Kilanowski ↓, s. 15.
- ↑ Kilanowski ↓, s. 16.
- ↑ Tucholski ↓.
- ↑ Murator ↓.
- ↑ Herbich ↓.
- ↑ Urzykowski ↓.
- ↑ Kilanowski ↓, s. 30-31.
- ↑ Jerzy S. Majewski ↓.
- ↑ Muzeum Secesji ↓.
- ↑ Warszawa w obiektywie ↓.
- ↑ Fundacja Warszawa1939.pl ↓.
- ↑ Aleksandra Stefaniak. Wolski ostaniec i jego niezwykli mieszkańcy. „Skarpa Warszawska”, s. 66, kwiecień 2024.
Bibliografia
- Piotr Kilanowski, Józef Napoleon Czerwiński (1870-1940) i Wacław Heppen (1866-1939) - sylwetki twórcze, indywidualna działalność oraz współpraca architektoniczno-budowlana w latach 1909-1914, „Ochrona Zabytków” (1(278)/2021), Warszawa: Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2021, ISSN 0029-8247.
- Czerwińscy: Co wiemy o Czerwińskich?. czerwinscy.republika.pl. [dostęp 2015-01-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-05-07)].
- Jędrzej Tucholski: Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego: Charków. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2003. s. 81. [dostęp 2015-01-14].
- Murator: Biurowiec Piękna 19 w Warszawie - zrewitalizowana kamienica z okresu modernizmu międzywojennego. muratorplus.pl. [dostęp 2015-01-14].
- Piotr Herbich: Sezonowa perspektywa (Grochowska 326). 2013.
- Tomasz Urzykowski: Kamienica z powieści "Zły" Leopolda Tyrmanda została zabytkiem. gazeta.pl. [dostęp 2021-09-18].
- Fundacja Warszawa1939.pl: Kamienica Pawła Tuskiera. warszawa1939.pl. [dostęp 2020-07-03].
- Jerzy S. Majewski: Kamienica przy ul. Hożej 39. hoza39.prv.pl. [dostęp 2015-01-14].
- Muzeum Secesji: Warszawa, Hoża 41. muzeumsecesji.pl. [dostęp 2015-01-14].
- Warszawa w obiektywie: Śródmiejskie kamienice. Cz 1 – Hoża. warszawawobiektywie.waw.pl. [dostęp 2015-01-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-10)].