Józef Mikś (ur. 6 lutego 1911, zm. 8 marca 1999) – polski folklorysta, etnograf, nauczyciel, znawca kultury ludowej Żywiecczyzny.

Życiorys

Edukację podstawową i gimnazjalną odbył w Żywcu. Następnie rozpoczął seminarium nauczycielskie w Białej, gdzie w 1932 zdał maturę. W 1932 odbył służbę wojskową w 4 Pułku Strzelców Podhalańskich. W 1933 zaczął pracę jako nauczyciel, najpierw w miejscowości Krzeszów koło Suchej, a następnie w Brzeszczach. W 1938 przeniósł się do szkoły w Wieprzu. Podczas wojny służył w kompanii ochrony sztabu Armii Kraków As 111. Został ranny i dostał się do niemieckiej niewoli. Następnie do końca wojny przebywał w obozie jenieckim w Murnau.

Po wyzwoleniu, we wrześniu 1945 powrócił do Polski. W latach 1936–1947 współpracował z rozgłośnią Polskiego Radia we Wrocławiu oraz z teatrem Jana Dormana w Sosnowcu. W 1948 zdał egzamin upoważniający do nauczania w szkołach średnich, i w latach 1949–1954 uczył w szkole ogólnokształcącej w Żywcu. W 1954 został zwolniony z powodów ideologicznych i przeniesiony do pracy w świetlicy Technikum Mechanicznego w Sporyszu. Po „odwilży” w 1956 przyjęty został do pracy w Liceum Pedagogicznym, gdzie pracował do emerytury w 1970.

W 1949 za namową Mariana Sobieskiego zaangażował się w badania etnograficzne prowadzone na Żywiecczyźnie pod egidą Państwowego Instytutu Sztuki. Zajmował się m.in. zbieraniem informacji nt. muzyki ludowej, czego owocem były późniejsze publikacje. Z jego inicjatywy w 1954 założona została Komisja Regionalna Badań i Opieki nad Folklorem. Również jego staraniem reaktywowano w 1958 Towarzystwo Miłośników Ziemi Żywieckiej, któremu w latach 1967-1970 prezesował. Znalazł się w komitecie redakcyjnym pierwszego numeru czasopisma "Karta Groni". W 1983 został pierwszym w historii honorowym członkiem Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej.

Był organizatorem i animatorem kultury na Żywiecczyźnie; brał udział w jubileuszu 700-lecia Żywca, współorganizował Zjazd Synów Ziemi Żywieckiej i pierwszą edycję festiwalu Żywieckie Gody. Opublikował kilkadziesiąt artykułów na temat żywieckiego folkloru.

Wybrane publikacje

  • W zielonej roztoce (1962)
  • Pieśni ludowe Ziemi Żywieckiej (1967)
  • Muzyka Beskidu Żywieckiego
  • Mówił mi dzisiaj wiatr – tomik poezji z okresu obozu w Murnau i późniejszej (1999), wyd. TMZŻ

Odznaczenia i nagrody

Przypisy

  1. 1 2 3 Caputa 2001 ↓, s. 239.
  2. ↑ Caputa 2001 ↓, s. 238.
  3. 1 2 Caputa 2001 ↓, s. 240.
  4. 1 2 3 Caputa 2001 ↓, s. 241.
  5. ↑ Caputa 2001 ↓, s. 242.
  6. 1 2 3 Caputa 2001 ↓, s. 243.
  7. 1 2 3 Caputa 2001 ↓, s. 244.
  8. 1 2 Caputa 2001 ↓, s. 245.
  9. 1 2 3 4 5 6 Woźniak ↓.
  10. ↑ Caputa 2001 ↓, s. 245-246.
  11. 1 2 3 4 5 6 Caputa 2001 ↓, s. 246.
  12. ↑ Pieśni ludowe Ziemi Żywieckiej, Towarzystwo Miłośników Ziemi Żywieckiej, 1990 [dostęp 2022-11-02] (pol.).
  13. ↑ Muzyka Beskidu Żywieckiego | WorldCat.org [online], www.worldcat.org [dostęp 2022-11-02] (ang.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.