Improperia (łac. skargi, wyrzuty, narzekania) – antyfony śpiewane podczas liturgii Wielkiego Piątku we wszystkich historycznych kościołach chrześcijańskich, m.in. katolickim i luterańskim. W Kościele katolickim wykonywane są podczas Adoracji Krzyża w Wielki Piątek.
Treść Improrperiów
Rozpoczynają się od parafrazy słów z Księgi Micheasza:
Ludu mój, cóżem ci uczynił? Czym ci się uprzykrzyłem? (Mi 6,3).
W następujących werestach Jezus, wisząc na krzyżu, ubolewa nad odrzuceniem przez naród wybrany. Teksty zestawiają dobrodziejstwa wyświadczone Izraelowi przez cierpiącego Zbawiciela z ludzką niewdzięcznością. Przytaczane są nawiązania do tekstów ze Starego Testamentu, odnoszących się do historii Narodu Wybranego w czasie wyjścia z Egiptu i przejścia do Ziemi Obiecanej i licznych dobrodziejstw od Boga, których doświadczył wówczas lud Izraela, oraz odniesienia do ofiary Mesjasza i zadanych Mu cierpień przez niewdzięczny lud, opisanych w Ewangeliach.
Odpowiedzią zgromadzenia wiernych po trzech pierwszych wersetach jest Trisagion – wołanie do Boga o zmiłowanie. Po kolejnych powtarza się Ludu mój, ludu.
Opracowania muzyczne
Najstarsze opracowania muzyczne Improperiów prezentuje chorał gregoriański. Na przestrzeni wieków improperia były opracowywane przez licznych kompozytorów. Najbardziej znane, autorstwa Giovanniego Pierluigiego da Palestriny i Tomása Luisa de Victorii, powstały w epoce Renesansu. Palestrina skomponował swoje Improperia w roku 1560, zaś papież Pius IV nakazał ich wykonanie w Kaplicy Sykstyńskiej, gdzie co roku wciąż można je usłyszeć w Wielki Piątek.
Na gruncie polskim Improperia reprezentuje m.in. staropolska pieśń Ludu, mój ludu (parafraza poetycka Improperiów), motet Stanisława Moniuszki Ecce lignum crucis, a współcześnie – Popule meus Mariana Sawy czy Pawła Łukaszewskiego.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Wielki Piątek u luteran: wiara.pl: Pamiątka Śmierci Pana Jezusa.
- ↑ Tłumaczenie wg Biblii Tysiąclecia.
- ↑ Na podstawie tekstu Improperiów w: Mszał Rzymski, przekład polski i objaśnienia opracowali o.o. benedyktyni z opactwa tynieckiego, Wydawnictwo Pallotinum, Poznań 1963, imprimatur bp. Karol Wojtyła. Reprint: ISBN 978-83-926581-1-5, s. 365-367
- ↑ GregoBase – A database of gregorian scores: Popule meus.
- ↑ Petrucci Music Library: Improperia.
- ↑ ChoralWiki: Improperia.
- ↑ New Adwent: Improperia.
- ↑ Skarby Kościoła: Popule meus, quid feci tibi? (Ludu mój ludu, cóżem ci uczynił?).
- ↑ ChoralWiki: Popule meus – Stanislaw Moniuszko SATB with Baritone solo and organ (includes Ecce lignum).
- ↑ Marian Sawa POPULE MEUS (1996).
- ↑ Światowa premiera Popule meus Pawła Łukaszewskiego w Centrum Arvo Pärta.
- ↑ Spotify: Paweł Łukaszewski, Popule meus.
Bibliografia
- Mszał Rzymski z dodaniem nabożeństw nieszpornych. G. Lefebvre, Benedyktyn. Przekład polski opracowali mnisi opactwa w Tyńcu. Opactwo ŚŚ. Piotra i Pawła w Tyńcu – Polska. Opactwo Św. Andrzeja, Bruges – Belgia [1956]. Improperia: s. 525 (s. 263 skanu publikacji);
- Improperia. The Catholic Encyclopedia. [dostęp 2009-09-29]. (ang.)..