Icchok Malmed
‏יצחק מאַלמעד‎
Data i miejsce urodzenia

1903
Brześć Litewski

Data i miejsce śmierci

8 lutego 1943
Białystok

Wyznanie

judaizm

Icchok Malmed (jid. יצחק מאַלמעד) (ur. 1903 w Brześciu Litewskim, zm. 8 lutego 1943 w Białymstoku) – polski Żyd, bohater getta białostockiego. Oblał kwasem solnym żołnierza Schutzstaffel (SS), a następnie, na skutek groźby masowej egzekucji Żydów, dobrowolnie oddał się w ręce Niemców.

Opis zdarzeń

Na przełomie stycznia i lutego 1943 roku rozpoczął się pierwszy etap likwidacji getta w Białymstoku.

W pierwszych dniach lutego, podczas wysiedlenia mieszkańców budynku mieszczącego się przy ulicy Kupieckiej 29, jeden ze zgromadzonych przed budynkiem mieszkańców, Icchok Malmed, wyciągnął z kieszeni słoik z kwasem solnym i chlusnął nim w twarz jednemu z SS-manów. W poszukiwaniu zemsty oślepiony żołnierz otworzył ogień z broni palnej, zabijając przy tym jednego ze swoich towarzyszy. Malmed korzystając z zamieszania zdołał zbiec.

Poinformowany o zajściu komendant gestapo Fritz Gustav Friedl, wydał rozkaz złapania setki kobiet, mężczyzn i dzieci zamieszkałych w pobliżu miejsca zdarzenia i rozstrzelania ich pod murem pobliskiego ogrodu. Następnie zebrano kolejną grupę Żydów, których zmuszono do wykopania dużego dołu w celu pogrzebania ofiar wyroku. Grób został przykryty cienką warstwą ziemi. Część ofiar wciąż jeszcze żyła.

Zastrzelony przez oblanego kwasem solnym kolegę żołnierz został zaniesiony do budynku Judenratu i położony na biurku Efraima Barasza (zwierzchnika Judenratu). Fritz Gustav Friedl wypowiedział następujące słowa: Zobacz co zrobili twoi żydowscy kryminaliści. Teraz my się zemścimy. Zobaczycie do czego jesteśmy zdolni. Fritz Gustav Friedl postawił ultimatum: albo winny popełnienia przestępstwa odnajdzie się w przeciągu 24 godzin, albo całe getto zostanie zniszczone wraz ze wszystkimi jego mieszkańcami.

Efraim Barasz świadom tego, że Niemcy bynajmniej nie żartują, wysłał wiadomość Icchokowi Malmedowi mówiącą o tym, aby ten się poddał i ocalił tym samym tysiące istnień ludzkich. Icchok Malmed oddał się w ręce Niemców natychmiast po otrzymaniu wiadomości.

Mordechaj Tenenbaum opisywał odwagę Icchoka Malmeda w swoim pamiętniku. Icchok Malmed zapytany o to, dlaczego zaatakował niemieckiego żołnierza, odpowiedział: „Nienawidzę was. Żałuję, że zabiłem tylko jednego. Na moich oczach zamordowaliście moich rodziców. Tysiące Żydów zostało zamordowanych w Słonimie przede mną. Ani trochę nie żałuję tego, co zrobiłem”. Tenenbaum próbował przemycić Malmedowi do więzienia truciznę. Próba nie powiodła się, do więźnia nie mogli się zbliżać nawet funkcjonariusze żydowskiej policji.

Następnego ranka, 8 lutego, Icchok Malmed został powieszony w bramie Judenratu, również przy ulicy Kupieckiej, w pobliżu miejsca, w którym dokonał zamachu. Pomimo tortur, jakich doświadczył, do ostatniej chwili przeklinał hitlerowców. Po kilku minutach od powieszenia lina, na której wisiał, pękła i jego ciało spadło na ziemię. Momentalnie zostało ostrzelane z karabinów maszynowych i ponownie powieszone na szubienicy, na kolejne 48 godzin.

Dziś w tym miejscu znajduje się tablica pamiątkowa wmurowana w ścianę kamienicy. Dawna ulica Kupiecka, nosi dziś imię Icchoka Malmeda. Tablica pamiątkowa jest jednym z punktów otwartego w czerwcu 2008 roku Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku opracowanego przez grupę doktorantów i studentów Uniwersytetu w Białymstoku – wolontariuszy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku.

Przypisy

  1. ↑ Rocznik ziemi Białostockiej – Towarzystwo Rozwoju Ziem Zachodnich, Polska 1962.
  2. ↑ Według relacji Szymona Bartnowskiego, jednego z dwóch ocalałych Żydów żyjących do dziś w Białymstoku, od kwasu ucierpiało dwóch Niemców, jeden został oślepiony, a drugi jedynie poparzony i to ten drugi w zamieszaniu zastrzelił jednego ze swoich towarzyszy.
  3. 1 2 Tłumaczenie z języka angielskiego.
  4. ↑ Według relacji Szymona Bartnowskiego chodziło o zabicie kolejnych 5000 Żydów, jeżeli sprawca nie zgłosi się w przeciągu 6 godzin.
  5. ↑ Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku [dostęp 22 lipca 2009].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.