Iain Banks
Iain M. Banks

Iain M. Banks (2009)
Imię i nazwisko

Iain Menzies Banks

Data i miejsce urodzenia

16 lutego 1954
Dunfermline

Data śmierci

9 czerwca 2013

Narodowość

szkocka

Język

angielski

Alma Mater

University of Stirling

Dziedzina sztuki

powieść, fantastyka naukowa

Strona internetowa

Iain Menzies Banks (ur. 16 lutego 1954 w Dunfermline, Fife w Szkocji, zm. 9 czerwca 2013) – szkocki pisarz, piszący powieści głównego nurtu pod nazwiskiem Iain Banks oraz science fiction jako Iain M. Banks. W 2008 r. „The Times” umieścił Banksa na liście „50 najwybitniejszych brytyjskich pisarzy od 1945 roku”.

Iain Banks studiował anglistykę, psychologię oraz filozofię na uniwersytecie w Stirling. W swojej prozie często łączył oryginalne zabiegi fabularne oraz narracyjne. Był honorowym członkiem brytyjskiego stowarzyszenia National Secular Society promującego świeckość oraz rozdział państwa od kościoła.

3 kwietnia 2013 poinformował, że zdiagnozowano u niego raka pęcherzyka żółciowego. Zmarł 9 czerwca 2013.

Twórczość

Powieści głównego nurtu

  • Fabryka os (Wasp Factory), 1984
  • Stąpanie po szkle (Walking on Glass), 1985
  • Most (The Bridge), 1986
  • Espedair Street, 1987
  • Canal Dreams, 1989
  • Ulica Czarnych Ptaków (The Crow Road), 1992
  • Uwikłanie (Complicity), 1993
  • Whit, 1995
  • A Song of Stone, 1997
  • The Business 1999
  • Dead Air 2002
  • The Steep Approach to Garbadale 2007
  • Transition 2009
  • Stonemouth 2012
  • The Quarry 2013

Powieści science fiction

Większość powieści science fiction autorstwa Iaina M. Banksa należy do cyklu opowiadającego o Kulturze, humanoidalnej anarcho-komunistycznej cywilizacji zamieszkującej znaczne obszary naszej galaktyki. Cykl jest pretekstem do ukazania złożonych relacji międzykulturowych, socjologicznych oraz religijnych. Pierwsza część cyklu – Wspomnij Phlebasa – stylizowana jest na typową space operę.

Do cyklu Kultury należą:

  • Wspomnij Phlebasa (Consider Phlebas), 1987
  • Gracz (The Player of Games), 1988
  • Najemnik (Use of Weapons), 1990
  • Excession, 1996
  • Inversions, 1998 r. (luźno powiązana z Kulturą powieść, raczej zbliżona do fantasy)
  • Look to Windward, 2000
  • Matter, 2008
  • Surface Detail, 2010
  • The Hydrogen Sonata, 2012

Iain M. Banks napisał także kilka powieści fantastyczno-naukowych nie osadzonych w realiach Kultury:

  • Against a Dark Background, 1993
  • Qpa strachu (Feersum Endjinn), 1994
  • The Algebraist, 2004
  • Transitions, 2009 (w Anglii opublikowana jako powieść głównego nurtu autorstwa Iaina Banksa)

Powstał także zbiór opowiadań, w większości fantastyczno-naukowych:

  • The State of the Art, 1989

Inne książki Iaina Banksa

Upamiętnienia

Wkrótce po jego śmierci nazwano jego imieniem planetoidę 5099 Iainbanks. 23 stycznia 2015, Elon Musk, prezes SpaceX nazwał dwie autonomiczne barki-lądowiska swojej firmy nazwami Just Read The Instructions i Of Course I Still Love You, tak jak statki w powieści Gracz Iaina M. Banksa. Budowa kolejnej barki-lądowiska, A Shortfall of Gravitas, zaczęła się w 2018. Jej nazwa odnosi się do statku Experiencing A Significant Gravitas Shortfall, wymienionego po raz pierwszy w Look to Windward.

W dniu 13 maja 2019, ekspedycja Five Deeps pobiła rekord zanurzenia w pojeździe podwodnym DSV Limiting Factor. Jego statek wsparcia został nazwany DSSV Pressure Drop. Sponsor budowy pojazdu Limiting Factor, Victor Vescovo, jest miłośnikiem gatunku science fiction, a w szczególności serii o Kulturze. Limiting Factor i Pressure Drop to dwie z nazw statków w serii.

Przypisy

  1. ↑ Szkocki pisarz Iain Banks zmarł w wieku 59 lat na raka. [dostęp 2013-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-13)].
  2. ↑ Review: Matter by Iain M. Banks
  3. ↑ Sci-Fi Author Iain M. Banks Gets Asteroid Named after Him [online] [dostęp 2015-12-08] [zarchiwizowane z adresu 2015-12-11].
  4. ↑ Baker-Whitelaw, Elon Musk's new drone ships pay tribute to a revered sci-fi author [online], 24 stycznia 2015 [dostęp 2015-12-08].
  5. ↑ Emre Kelly, Elon Musk: New SpaceX drone ship, A Shortfall of Gravitas, coming to East Coast [online], 12 lutego 2018 [dostęp 2018-02-13] (ang.).
  6. ↑ Mariana Trench: Deepest-ever sub dive finds plastic bag [online], 13 maja 2019 [dostęp 2019-05-13].
  7. ↑ Strona Five Deeps Expedition [online].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.