Hutspot – tradycyjna potrawa kuchni holenderskiej, na którą współcześnie składają się ugotowane do miękkości ziemniaki, marchew i cebula wymieszane i utłuczone ze sobą na niejednorodną masę.

Jest przykładem tzw. stamppotu, z marchwi i cebuli. Prosta i w miarę szybka do wykonania potrawa.

Dawniej przygotowywana w jednym garnku z ziemniaków lub pasternaku, kiedyś serwowano do niej chleb – stanowi przykład ciepłego jedzenia, które gościło po południu na stołach ubogich ludzi jako danie główne.

Obecnie jest spożywana na gorąco, najchętniej jesienią i zimą.

Tradycyjnie serwuje się do niej gotowaną wołowinę pokrojoną na spore kawałki (j. nid. hutspot met klapstuk). Może być też podawana z duszonym mięsem wołowym, kiełbasą rookworst, usmażonym boczkiem albo pokrojonym w kostkę żółtym serem zamiast mięsa.

Nazwa

Etymologia hutspot: j. nid. hutsen/husselen w wyrażeniu alles door elkaar husselen – wymieszać wszystko ze sobą i pot w wyrażeniu in een pot bereid – przygotowany w jednym garnku.

Nazwa hutspot pochodzi od słowa husselpot, którym nazwano potrawę na bazie pasternaku, znalezioną przez Holendrów w 1574 w obozie wojskowym opuszczonym przez Hiszpanów, którzy wycofali się ze swoich pozycji podczas oblężenia Lejdy.

W przenośni słowo hutspot znaczy także „chaos, bałagan, nieporządek; powrzucać razem różne rodzaje odmiennych spraw”. Synonimem wyrazu hutspot jest określenie wortelstamp/penenstamp, czyli stamppotu z marchwi i cebuli, używane na terenie Flandrii.

W potocznym języku polskim można spotkać się z określeniem potrawy jako „garnek-bałagan”.

Podstawowe składniki

Podstawowe składniki potrawy hutspot:

  • ziemniaki lub korzeń pasternaku, albo ich kombinacja
  • marchew (także młoda marchewka)
  • cebula
  • przyprawy: sól, czarny pieprz, liść laurowy

Opis potrawy

Umyte i pokrojone na ćwiartki ziemniaki (mogą być ze skórką), pokrojoną na grube kawałki marchew i surową cebulę w proporcji 2:2:1 wkłada się do garnka z gotującą wodą w kolejności: najpierw ziemniaki, następnie marchew i na wierzchu kładzie się cebulę. Dodaje sól, zmielony czarny pieprz i kilka liści laurowych. Gotuje pod przykrywką do miękkości. Nadmiar wody odcedza się do naczynia, wyjmuje liście laurowe i całość tłucze specjalnym tłuczkiem, pozostawiając nieutłuczone kawałki, aby masa miała grudkowatą konsystencję. Następnie dodaje się mleko i masło, po czym miesza. W razie potrzeby dodaje się część wywaru z gotowania, aby uzyskać pożądaną konsystencję.

Tradycyjnie do potrawy podaje się ugotowany kawałek mięsa wołowego (tzw. klapstuk – mięso od krótkiego żebra z uboju krowy) pokrojony na spore kawałki. Klapstuk wymaga długiego gotowania (3–4 godziny na małym ogniu) w wodzie z przyprawami (solą i czarnym pieprzem). Mięso wołowe może być gotowane osobno lub razem z warzywami i ziemniakami w jednym garnku (w tym przypadku rozpoczyna się od gotowania mięsa). W przypadku osobnego sporządzania można dodać część wywaru otrzymanego podczas gotowania mięsa do gotowania ziemniaków i warzyw zamiast kostki bulionowej. Pokrojone na kawałki mięso układa się na talerzu i ewentualnie polewa sosem jus lub miesza wszystko razem.

Potrawa może być również serwowana z duszoną wołowiną i polana sosem jus, a nawet połączona z rookworst lub usmażoną kiełbasą.

W przepisach kulinarnych można spotkać także inne proporcje ziemniaków, marchwi i cebuli, np. 6:4:3.

Rys historyczny

Legenda mówi, że w czasie trwania wojny osiemdziesięcioletniej, podczas oblężenia Lejdy, w nocy z 2 na 3 października 1574 roku chłopiec, który nazywał się Cornelis Jappenszoon, znalazł jeszcze gorący kociołek z duszonym mięsem i warzywami, pozostawiony przez Hiszpanów, którzy salwowali się ucieczką przed gezami i wodą zalewającą ich pozycje po zniszczeniu grobli. Potrawa, którą nazwano husselpot, bardzo zasmakowała wygłodniałym mieszkańcom Lejdy. W mieście od ponad czterech miesięcy obleganym przez Hiszpanów brakowało jedzenia. Nie wiadomo dokładnie, jakie składniki wchodziły w skład potrawy w kociołku. W owych czasach potrawa musiała być przygotowana na bazie korzeni pasternaku, gdyż ziemniak był jeszcze nieznany. Niemniej jednak odtąd każdego roku 3 października „prawdziwi mieszkańcy” Lejdy jedzą hutspot z ziemniaków, marchwi i cebuli, aby uczcić zakończenie oblężenia miasta.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Manon Sikkel, Michiel Klønhammer: Oerhollands. Wyd. 5. 2010, s. 23. NUR 442. ISBN 978-90-230-1267-2. (niderl.).
  2. ↑ Kramers: Groot woordenboek Nederlands, 2de druk. Elsevier. (niderl.).
  3. 1 2 Het recept voor echte Hollandse 'peen en uien'. schooltv.nl. [dostęp 2013-05-03]. (niderl.).
  4. 1 2 Hollandse hutspot. [dostęp 2013-04-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-22)]. (niderl.).
  5. ↑ Jacques Collen: Armen Eten. Academie voor de Streekgebonden Gastronomie. [dostęp 2013-05-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-23)]. (niderl.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 Recept: hutspot met klapstuk. meerdanvlees.nl. [dostęp 2013-04-25]. (niderl.).
  7. 1 2 3 Traditionele hutspot met klapstuk. lekkertefelen.nl. [dostęp 2013-04-25]. (niderl.).
  8. 1 2 Nederlandse woordenboek van Dale. [dostęp 2013-04-29]. (niderl.).
  9. ↑ Hutspot (gerecht van dooreengemengde bestanddelen, stamppot). etymologiebank.nl. [dostęp 2013-05-03]. (niderl.).
  10. 1 2 3 Marcel Broersma: Stille getuigen: het standbeeld van Cornelis Jappensz. historischnieuwsblad.nl (9/2003). (niderl.).
  11. ↑ De Wordfeud – woorden generator. wordfeudgenerator.nl. [dostęp 2013-04-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-29)]. (niderl.).
  12. ↑ Puzzelwoordenboek. mijnwoordenboek.nl. [dostęp 2013-04-30]. (niderl.).
  13. ↑ Wiktionary. nl.wiktionary.org. [dostęp 2013-04-30]. (niderl.).
  14. 1 2 Hollandse pot: stamppot wortels en ui. voeding.excite.nl. [dostęp 2013-04-30]. (niderl.).
  15. ↑ Kuchnia holenderska – potrawy jednogarnkowe. wiatrak.nl. [dostęp 2013-04-29]. (pol.).
  16. 1 2 3 4 Rudolph van Veen: Leidse hutspot. 24kitchen.nl Rudolph's Bakery. [dostęp 2013-04-25]. (niderl.).
  17. 1 2 Hutspot met klapstuk van doorregen runderlappen. okokorecepten.nl. [dostęp 2013-04-25]. (niderl.).
  18. ↑ Aardappels en hutspot kwamen van Spanje. Nationaal Historisch Museum of National History. [dostęp 2013-04-25]. (niderl.).
  19. ↑ Janneke Vreugdenhil: Koken: Husselpot. nrcnext.nl, 03-10-2007. [dostęp 2013-04-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-29)]. (niderl.).
  20. ↑ Leidse hutspot met pastinaak en bruine bonen. trouw.nl (Dossier Archief), 03-10-2012. [dostęp 2013-04-25]. (niderl.).
  21. ↑ Leidse hutspot. 24.kitchen.nl Culinaire reis langs de 12 provincies – Zuid-Holland. [dostęp 2013-04-25]. (niderl.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.