Humniska
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

brzozowski

Gmina

Brzozów

Liczba ludności (2021)

4650

Strefa numeracyjna

13

Kod pocztowy

36-206

Tablice rejestracyjne

RBR

SIMC

0345704

Położenie na mapie gminy Brzozów
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Położenie na mapie powiatu brzozowskiego
49°40′41″N 22°02′52″E/49,678056 22,047778

Humniska – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Brzozów.

Miejscowość leży nad Stobnicą, przy drodze wojewódzkiej nr 886 oraz drodze wojewódzkiej nr 887 (która rozpoczyna tutaj swój bieg). Od zachodu graniczy z Brzozowem, od południa z Grabownicą Starzeńską. We wsi funkcjonują dwie rzymskokatolickie parafie: pod wezwaniem św. Stanisława Biskupa i Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. W południowo-wschodniej części znajduje się cmentarz.

Części wsi

Historia

Wieś wspomniana na początku XV w. jako własność rycerzy Balów i Humnickich. W 1361 z nadania króla Kazimierza Wielkiego osiedlili się rycerze herbu Gozdawa, od których pochodzą, Humniccy. W 1409 Piotr de Lobetanz wystawił dokument erygujący parafię w Humniskach. Parafia powstała w 1409, dzięki Benkowi Merbocie z Żabokruk, staroście przemyskiemu, sanockiemu i halickiemu. Dużą rolę odegrali w tej miejscowości Humniccy, którzy nazwisko przyjęli od nazwy rodowej wsi Humniska - rodzina szlachecka herbu Gozdawa (wywodząca swój ród od Jerzego Matiaszowicza z rodu Balów) Gozdawita, pan na Humniskach, Birczy i Boiskach, protoplasta rodu Humnickich i Bireckich. W 1447, kupił Lipę koło Birczy.

W 1615 odbyło się w Humniskach wesele Zygmunta Kazanowskiego (marszałka królewskiego Stefana Batorego, starosty krośnieńskiego), który poślubił Elżbietę Humnicką i miał z nią kilkoro dzieci: Helenę, Katarzynę, Aleksandra, Stanisława (?–1648), Adama (1599–1649).

W połowie XIX wieku właścicielką posiadłości tabularnej w Humniskach była Lucyna Cybulska.

We wsi znajduje się zabytkowy kościół parafialny pw. św. Stanisława Biskupa wzniesiony w XV wieku, wielokrotnie remontowany. Przebudowany w latach 1898-1900 (m.in. przedłużenie nawy, dobudowa kaplicy pn. i krucht, przebudowa dachów z częściowym zachowaniem pierwotnej storczykowej więźby). Jest przykładem jednego z najstarszych zachowanych drewnianych kościołów w Polsce, reprezentując wyjątkowo rzadki przykład rozplanowania – korpus nawowy o szerokości równej prezbiterium, z zachowanymi reliktami płytkich aneksów transeptowych.

W 1990 po 15 dniach od erygowania przez ks. abp. Ignacego Tokarczuka nowej parafii pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, mieszkańcy Humnisk rozpoczęli budowę nowego kościoła na małej stronie. Kamień węgielny pod budowę nowej świątyni poświęcił ks. bp. Edward Białogłowski 11 listopada 1990, a 8 września 1996 kościół został pobłogosławiony przez ks. abp. Józefa Michalika. Ofiarodawcami ziemi byli Bieńczakowie.

W Humniskach urodził się (31 maja 1887) rzeźbiarz ludowy regionu brzozowskiego - Antoni Lasek. Pasji tworzenia całkowicie poświęcili się jego dwaj bracia: Józef i Franciszek. Pierwszy z nich zajmował się sztuką sakralną. Jego prace zdobią kościoły w Jabłonce, Humniskach, Pakoszówce i Grabownicy Starzeńskiej.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Humniska. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Od 1903 we wsi działa ochotnicza straż pożarna, 10 grudnia 2013 roku została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Jednostka posiada trzy samochody pożarnicze.

Osoby związane z miejscowością

  • Michał Humnicki z Humnisk h. Gozdawa (ok. 1680 – ok. 1730), ożeniony z Barbarą Trzcińską (ok. 1660 – ok. 1710), lustrator Krosna.
  • Leopold Suchodolski h. Janina (1845–1921), powstaniec styczniowy, zesłaniec na Sybir i sekretarz gminy w Humniskach.
  • Józef Lasek (1876–1946), rzeźbiarz, brat Antoniego (1887-1978) i Franciszka
  • Wincenty Kwiatkowski (1905-1940), oficer Wojska Polskiego II RP, ofiara zbrodni katyńskiej
  • Adam Konieczko (1919–2006), polski malarz, absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie
  • Kazimierz Bogaczewicz (1886–1940), podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, pomysłodawca utworzenia klubu sportowego BKS Jagiellonia Białystok, ofiara zbrodni katyńskiej
  • Norbert Huber (ur. 1998), siatkarz
  • ks. kan. Stanisław Kułak (1905–1986), duchowny rzymskokatolicki represjonowany i więziony przez władze komunistyczne

Złoża naturalne

W miejscowości znajdują się złoża ropy naftowej. W wyniku intensywnej eksploatacji złóż przez ostatnie stulecie zasoby ropy naftowej są już na wyczerpaniu. W przeszłości, w czasach powstawania kopalni w Humniskach w północno-wschodniej części miejscowości znajdowały się małe jeziora utworzone z ropy, które zanikły w późniejszych latach w wyniku intensywnego wydobycia ropy naftowej.

Zabytki

Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa:


Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie gminy za 2020 rok [online], Biuletyn Informacji Publicznej, Urząd miejski w Brzozowie, 17 czerwca 2021, s. 15 [dostęp 2021-07-26] (pol.).
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 353 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 41946
  4. 1 2 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. 1 2 TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju) [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2015-11-18].
  6. ↑ Cmentarz parafii św. Stanisława Biskupa, Humniska [online], cmentarze24.pl [dostęp 2022-04-13] (pol.).
  7. ↑ Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 66.
  8. 1 2 B. Śnieżek: Parafie i kościoły w Humniskach. 19.02.2011. [dostęp 2012-09-09]. (pol.).
  9. ↑ Strona Ochotniczej Straży Pożarnej. [dostęp 2013-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-10)].
  10. ↑ Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków. Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2012-06-30. [dostęp 2012-10-31].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.