Hosejn Tabatabaji Borudżerdi (ur. 1875 w Borudżerdzie, zm. 1961 w Ghom) – irański duchowny szyicki, ajatollah. Od 1946 do śmierci był najwyższym autorytetem religijnym (mardżą) w Iranie.

Życiorys

Był synem duchownego szyickiego. Pod kierunkiem ojca w rodzinnym mieście rozpoczął edukację religijną. W 1892 lub 1893 udał się na dalsze kształcenie do Isfahanu, gdzie jako wyróżniający się uczeń w wyjątkowo młodym wieku zakończył naukę i sam zaczął nauczać. Na początku XX wieku udał się do An-Nadżafu w celu dalszej nauki pod kierunkiem słynnych szyickich uczonych. W 1910 wrócił do Borudżerdu i tam przez kolejne 35 lat zajmował się nauczaniem. Stał się autorytetem religijnym znanym w całym Iranie zachodnim i południowym, a także w Chorasanie i w Iraku. W 1944 stanął na czele hauzy w Ghom i w kolejnych latach przyczynił się do odnowienia jej dawnego znaczenia. Po śmierci ajatollaha Abol Hasana Esfahaniego w 1946 stał się najwyższym mardżą w Iranie.

Był zwolennikiem zbliżenia szyitów i sunnitów. Nie angażował się w politykę Iranu, zachowując neutralność i wzywał do tego również innych duchownych, pozostawał w poprawnych stosunkach z dworem szacha. Nie prowadził działalności opozycyjnej za rządów Rezy Szacha, chociaż według niektórych źródeł w 1944 brał udział w antyrządowym proteście. W 1949 podczas konferencji duchownych szyickich w Ghom opowiadał się za wprowadzeniem dla duchowieństwa zakazu członkostwa w partiach politycznych i prowadzenia działalności politycznej. Potępił Fedainów Islamu i nakazał, by grupa opuściła swoją dotychczasową siedzibę w jednej ze szkół teologicznych w Ghom.

Według niektórych źródeł podczas zamachu stanu w Iranie w 1953 stanął po stronie dworu przeciwko Mosaddeghowi, według innych tylko przyzwolił na poparcie innych duchownych dla puczu lub też w ogóle nie popierał przewrotu. Gdy nowy premier Fazlollah Zahedi wysłał mu wiadomość z życzeniami, ajatollah nie odpowiedział. W kolejnych latach Borudżerdi i inni ajatollahowie popierali monarchię.

W 1955 wziął udział w kampanii przeciwko bahaitom. W 1959 potępił projekt reformy rolnej. W liście do ajatollaha Mohammada Behbahaniego twierdził, że ograniczenie własności ziemskiej było sprzeczne z islamem. Jego działania nie miały jednak większych rezultatów, a reforma rolna była podstawą prowadzonej od 1963, już po śmierci ajatollaha, białej rewolucji.

Zmarł w 1961 i został pochowany w Ghom. Po jego śmierci żaden z młodszych ajatollahów nie uzyskał początkowo porównywalnego z nim autorytetu.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 BORŪJERDĪ, ḤOSAYN ṬABĀṬABĀʾĪ – Encyclopaedia Iranica [online], www.iranicaonline.org [dostęp 2016-09-21] [zarchiwizowane z adresu 2013-04-15].
  2. 1 2 3 E. Abrahamian, Historia..., s. 19.
  3. ↑ red. Krasnowolska Anna: Historia Iranu. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010, s. 831. ISBN 978-83-04-05047-1.
  4. ↑ M. Axworthy, Revolutionary..., s. 47.
  5. ↑ M. Axworthy, Revolutionary..., s. 59.
  6. ↑ M. Axworthy, Revolutionary..., s. 61.
  7. ↑ E. Abrahamian, Historia..., s. 178.
  8. ↑ M. Axworthy, Revolutionary..., s. 62.

Bibliografia

  • Abrahamian E.: Historia współczesnego Iranu. Warszawa: Książka i Wiedza, 2009. ISBN 978-83-05-13597-9.
  • Axworthy M.: Revolutionary Iran. A History of the Islamic Republic. London: Penguin Books, 2014. ISBN 978-0-14-104623-5.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.