Hornostajewicze
Гарнаста́евічы

Cerkiew Świętych Piotra i Pawła (2014)
Państwo

 Białoruś

Obwód

 grodzieński

Rejon

świsłocki

Sielsowiet

Porozów

Wysokość

160 m n.p.m.

Populacja (2009)
• liczba ludności


216

Nr kierunkowy

+375 1513

Kod pocztowy

231973

Tablice rejestracyjne

4

Położenie na mapie obwodu grodzieńskiego
Położenie na mapie Białorusi
52°59′03″N 24°23′31″E/52,984167 24,391944

Hornostajewicze (biał. Гарнаста́евічы; ros. Горностаевичи; hist. również Gornostajewicze) – wieś na Białorusi, w rejonie świsłockim obwodu grodzieńskiego, około 21 km na wschód od Świsłoczy, nad rzeką Rosią.

Historia

W pierwszej połowie XVII wieku dobra te należały do rodziny Lackich. Około 1640 roku Izabella Lacka (1625–1696), córka kasztelana mińskiego Jana Alfonsa Lackiego (~1580–1646) wniosła majątek w posagu Teofilowi Tryźnie (~1610–1645), wojewodzie brześciańskiemu. Losy własności tych dóbr przez kolejny wiek są nieznane, w połowie XVIII wieku należały do rodziny Buttowt-Andrzejkowiczów. Pierwszym znanym właścicielem Hornostajewicz z tej rodziny był Jarosław (1815–~1920), po którym odziedziczyła je jego córka Maria Magdalena (1852–1933). Nie wyszedłszy za mąż zapisała majątek swemu krewnemu Henrykowi Buttowt-Andrzejkowiczowi (1882–1941), żonatemu z Heleną ze Stefanowiczów (1887–1960). Byli oni ostatnimi właścicielami majątku przed 1939 rokiem. Henryk był w 1939 roku aresztowany i zmarł w Mińsku.

Po III rozbiorze Polski w 1795 roku Hornostajewicze, wcześniej wchodzące w skład powiatu wołkowyskiego województwa nowogródzkiego Rzeczypospolitej znalazły się na terenie guberni słonimskiej (1796), litewskiej (1797–1801), a później grodzieńskiej (1801–1915) Imperium Rosyjskiego. W drugiej połowie XIX wieku były siedzibą gminy. Po ustabilizowaniu się granicy polsko-radzieckiej w 1921 roku Hornostajewicze wróciły do Polski, należały do gminy Porozów powiatu wołkowyskiego województwa białostockiego. Od 1945 roku – w ZSRR, od 1991 roku – na terenie Republiki Białorusi.

W 1900 roku w Hornostajewiczach mieszkało 228 osób. Funkcjonowała tu szkoła. W 2009 roku mieszkało tu 216 osób.

Na skwerze w centrum wsi stoi pomnik (odsłonięty w 1967 roku) ku czci 26 partyzantów i żołnierzy radzieckich, którzy zginęli w czasie wielkiej wojny ojczyźnianej.

Cerkiew

W 1801 roku wzniesiono tu murowano-ceglaną cerkiew unicką (możliwe, że był to kościół katolicki) w stylu klasycystycznym. Jest to prostokątny budynek z zakrystiami po obu stronach części ołtarzowej. Jest przykryty dwuspadowym dachem tworzącym nad wejściem trójkątny fronton. Przednią fasadę stanowił sześciokolumnowy portyk w porządku doryckim z pilastrami i tryglifowymi belkowaniami (obecnie zamiast kolumn portyk podtrzymują kwadratowe filary). We wnętrzu nad wejściem jest chór.

Cerkiew w Hornostajewiczach jest zabytkiem architektury klasycystycznej. Obecnie należy do prawosławnych (jako świątynia parafialna).

Dwór

Tutejszy dwór pochodził prawdopodobnie z 2. połowy XVIII wieku. Został gruntownie przebudowany około połowy XIX wieku – dodano wtedy dwa krótkie skrzydła mające niektóre cechy neogotyku.

Dwór był budynkiem parterowym, oba skrzydła boczne zaznaczone były jako ryzality, ryzalit lewy był – po rozbudowie – dwukondygnacyjny. Środkowa część dworu, pomiędzy ryzalitami, była zdobiona galerią o trzech parach kolumn, zwieńczoną drewnianą attyką balustradową. Jako przedłużenie linii attyki w obu ryzalitach występowały balkony z podobnymi balustradami. Fasady zdobiły również ryzality przy obramieniach okien, lizeny i narożne boniowania. W XIX wieku dobudowano skrzydło wschodnie, z pomieszczeniami gospodarczymi: kuchnią, kredensem, oraz obszerną, zajmującą całą szerokość domu oranżerią, w której hodowano rośliny egzotyczne, w tym kamelie oraz normalnie owocujące drzewa cytrynowe (latem wynoszono je na gazon przed dom). Od strony ogrodowej do domu przylegał niski taras.

Wnętrze miało nieregularny, będący konsekwencją wielu przeróbek, układ dwutraktowy. Środek domu zajmowały dwa duże, kwadratowe salony i największy, podłużny pokój jadalny.

Niemal całe wyposażenie wnętrz zostało utracone w czasie I wojny światowej. Do dziś częściowo zachowały się resztki – między innymi parkiety, piece kaflowe i profilowane belki stropu. W latach 80. XX wieku budynek został przebudowany tak, że nie przypomina wcześniejszego.

Zachowały się również niektóre zabudowania gospodarcze z XIX wieku oraz nieduży park nad rzeką Roś, ze stawem i sadem.

Majątek Hornostajewicze jest opisany w 2. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego.

Przypisy

  1. ↑ Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2019. ISBN 978-83-254-2578-4.
  2. ↑ Gornostajewicze, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 722.
  3. ↑ Hornostajewicze, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 126.
  4. ↑ Marek Minakowski: Profil Jana Alfonsa Lackiego. Wielka genealogia Minakowskiego. [dostęp 2018-01-21].
  5. 1 2 3 4 5 6 Hornostajewicze, [w:] Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 2: Województwa brzesko-litewskie, nowogrodzkie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, s. 212–214, ISBN 83-04-03784-X, ISBN 83-04-03701-7 (całość).
  6. 1 2 3 Hornostajewicze, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 577.
  7. ↑ Osada Hornostajewicze na stronie Radzima.net. [dostęp 2018-01-21].
  8. 1 2 Hornostajewicze na stronie Radzima.org. [dostęp 2018-01-21].
  9. 1 2 Горностаевичи. Глобус Беларуси. [dostęp 2016-01-31]. (ros.).
  10. ↑ Liczby ludności miejscowości obwodu grodzieńskiego na podstawie spisu ludności – 14 października 2009. [dostęp 2018-01-21].
  11. ↑ Збор помнiкаў гiсторыi i культуры Беларусі. Гродзенская вобласць, Mińsk: Беларуская Савецкая Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1986, s. 287 [dostęp 2018-01-21] (biał.).
  12. ↑ Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. Mińsk: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1993, s. 144. ISBN 5-85700-078-5. [dostęp 2018-01-21].
  13. ↑ Храм во имя святых апостолов Петра и Павла д.Горностаевичи. orthos.org. [dostęp 2020-09-29]. (ros.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.