| Typ herbu | |
|---|---|
| Projektant |
Emil Döppler (na podstawie dawnej pieczęci) |
| Pierwsza wzmianka |
XIV wiek (pieczęć ławników) |
| Wprowadzony |
1886 r. |
Herb Bytomia – jeden z symboli Bytomia, podstawowy w promocji miasta.
Wygląd i symbolika
Tarcza herbu jest dwudzielna w słup. Po heraldycznie prawej stronie, na srebrnym polu, został przedstawiony górnik (gwarek), skierowany w prawo, w czarnym stroju, z czarnym kilofem, którym kruszy czarną skałę. Jest to nawiązanie do górniczego profilu gospodarki miasta, od czasów średniowiecznych wydobywano w nim rudę ołowiu i srebra.
Po lewej stronie herbu widnieje połowa złotego orła z herbu Piastów górnośląskich zwróconego w lewo na błękitnym polu. Kolory precyzuje Załącznik nr 2 do Statusu Miasta.
Herb Bytomia jest według praw heraldyki herbem nadwyrężonym, tzn. półorzeł jest zwrócony w lewą stronę heraldyczną (jest ona mniej zaszczytna).
Historia
Pieczęć ławników z herbem zbliżonym do obecnego pochodzi z 1. połowy XIV wieku. Tłok ten był w użyciu przeszło 300 lat. Znana jest również pieczęć Bytomia z około 2. połowy XV wieku, gdzie na gotyckiej tarczy widnieje sam orzeł zwrócony w prawo; zdaniem H. Saurmy, usunięcie gwarka z herbu mogło być związane z upadkiem górnictwa kruszcowego w rejonie Bytomia, według innej teorii wizerunek całego orła mógł wiązać się z pragnieniem zjednoczenia i chęcią powrotu do czasów dawnego dobrobytu mieszkańców za panowania Piastów bytomskich.
W Meyers Konversations-Lexikon z końca XIX wieku widnieje jeszcze inny herb Bytomia – przedstawiał czarnego orła zwróconego w prawo, pod którym znajdował się sierp.
W 1886 roku na wniosek rajcy Machy rada miejska przyjęła projekt zmiany herbu Bytomia. Emil Döppler z Berlina zaprojektował nową wersję herbu w oparciu o dawną pieczęć ławniczą.
W przeszłości herb Bytomia był udostajniany poprzez dodanie do niego korony muralis i postaci gryfów jako trzymaczy. W takiej formie był stosowany na dokumentach urzędowych, pocztówkach i przedmiotach codziennego użytku (np. kufle). Obecnie udostojniony herb nie funkcjonuje w oficjalnym użyciu.
- Herb sprzed 1886 roku
- Historycznie używany wielki herb Bytomia
- Przedwojenny herb Bytomia, używany do 1945 roku
- Herb Bytomia na ścianie fasady willi Georga Brüninga w Bytomiu, powyżej corona muralis
- Herb Bytomia na ścianie fasady budynku IV liceum ogólnokształcącego w Bytomiu, powyżej corona muralis (2018)
- Herb Bytomia na witrażu nad wejściem do zabytkowego budynku Urzędu Miejskiego w Bytomiu (2018)
- Herb Bytomia, fasada kamienicy, Rynek 24 w Bytomiu (2020)
Przypisy
- 1 2 Uchwała Nr XVII/255/03 Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 17 grudnia 2003 r. w sprawie przyjęcia Statutu Miasta Bytomia (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2019 r. Nr BRAK, poz. 6458)
- ↑ Radni zmienili logo. [w:] bytomski.pl [on-line]. 2015-10-13. [dostęp 2018-02-19].
- 1 2 Małachowska 2013 ↓, s. 161.
- 1 2 Małachowska 2013 ↓, s. 216.
- 1 2 3 4 Wiesław Lipka: Historia herbu Bytomia. [w:] Energetyk-Elektronik [on-line]. 2012-04-21. [dostęp 2018-02-19].
- ↑ Małachowska 2013 ↓, s. 160.
- ↑ Małachowska 2013 ↓, s. 118.
- ↑ Małachowska 2013 ↓, s. 226.
- ↑ J. Szymański, Nauki pomocnicze historii, Warszawa 2006
- ↑ Małachowska 2013 ↓, s. 88.
- ↑ Małachowska 2013 ↓, s. 270–271.
- ↑ Małachowska 2013 ↓, s. 101.
- ↑ Małachowska 2013 ↓, s. 274.
- ↑ Małachowska 2013 ↓, s. 217.
- ↑ Meyers Konversationslexikon. T. 2. Leipzig: Bibliographisches Institut, 1885-1890, s. 849.
