Henryk z Langenstein
Data i miejsce urodzenia

ok. 1325
Hainbuch

Data i miejsce śmierci

11 lutego 1397
Wiedeń

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Prezbiterat

ok. 1367

Henryk z Langenstein (również Henryk z Hesji Starszy, a także Henryk z Heinbuch, Henryk Langenstein z Hesji) (ur. ok. 1325 w Hainbuch (Hembuche) w pobliżu Langenstein w Hesji, zm. 11 lutego 1397 w Wiedniu) – niemiecki teolog i matematyk.

Życiorys

Studiował na uniwersytecie w Paryżu, gdzie został profesorem filozofii w 1363 oraz teologii w 1375. Około 1367 został wyświęcony na kapłana.

W 1368, przy okazji pojawienia się komety, którą ówcześni astrolodzy, uznawali za pewny znak przyszłych złych wydarzeń, napisał traktat zatytułowany Quæstio de mometa, w którym obalał szeroko rozpowszechnione wtedy poglądy astrologiczne. Na wniosek uniwersytetu napisał jeszcze trzy inne traktaty na ten sam temat, które ukończył w 1373. W 1378 został wicekanclerzem uniwersytetu paryskiego.

Kiedy wybuchła wielka schizma zachodnia w 1378 stanął po stronie Urbana VI przeciw Klemensowi VII i napisał różne traktaty w obronie tego pierwszego. W 1379 napisał Epistola pacis, w którym w formie dyskusji między zwolennikami Urbana i Klemensa, opowiedział się za zakończeniem schizmy przez sobór powszechny lub przez kompromis. Był zwolennikiem episkopalizmu i koncyliaryzmu. W Epistola concilii pacis, napisanym w 1381 i opartym na podobnej pracy Epistola Concordiæ Konrada z Gelnhausen, jeszcze mocniej namawiał do konieczności zwołania soboru powszechnego i surowo krytykował nadużycia, które stały się dopuszczalne w Kościele.

Te dwa traktaty Henryka oraz Epistola Concordiæ Konrada z Gelnhausen, były podstawą dla wykładu wygłoszonego przez kardynała Pietro Philargi, późniejszego Aleksandra V, w czasie pierwszej sesji soboru w Pizie (26 marca 1409).

Gdy w 1382 dwór francuski zmusił profesorów Sorbony do uznania antypapieża Klemensa VII, Henryk opuścił uniwersytet i spędził jakiś czas w klasztorze cystersów w opactwie Eberbach niedaleko Wiesbaden. Napisał stamtąd list do biskupa Eckharda z Wormacji, który zatytułował De scismate. Inny list, który też tam napisał do tego samego biskupa przy okazji śmierci brata biskupa, ma nazwę De contemptu mundi. Kolejny list z kondolencjami napisał około 1384.

Na zaproszenie księcia Austrii Albrechta III przybył na Uniwersytet Wiedeński w 1384 i pomagał w tworzeniu wydziału teologicznego. Tutaj spędził pozostałą część życia, prowadząc wykłady z teologii dogmatycznej, egzegezy, prawa kanonicznego i pisząc liczne traktaty. Był też rektorem. Odrzucił biskupstwo zaproponowane przez Urbana VI.

Jego dzieła teologiczne (jak komentarz do Genesis) ze względu na ilość informacji są traktowane jak encyklopedie.

Znane są również jego dzieła i poglądy o charakterze ekonomicznym, nawiązujące do ustaleń św. Tomasza z Akwinu.

Obecnie jest uważany za jednego z reformatorów Kościoła przed szesnastowieczną reformacją.

Prace

Przypisuje mu się siedem prac z astronomii, osiemnaście traktatów historyczno-politycznych na temat schizmy, siedemnaście polemik, piętnaście traktatów ascetycznych oraz dwanaście listów, kazań i pamfletów. Wśród opublikowanych prac są:

  • De conceptione – obrona dogmatu o niepokalanym poczęciu (Strasburg, 1500)
  • Contra disceptationes et prædicationes contrarias fratrum Mendicantium – kolejna obrona niepokalanego poczęcia przeciw pewnym zakonom żebraczym (Mediolan, 1480; Bazylea, 1500; Strasburg, 1516)
  • Speculum animæ lub zwierciadło duszy – traktat ascetyczny wydany przez Jakuba Wimpfelinga (Strasburg, 1507)
  • Secreta Sacerdotum – traktuje o pewnych nadużyciach w odprawianiu mszy, wydany przez Michała Lochmayera (Heidelberg, 1489), często wznawiane, najbardziej znane w Polsce
  • De contractibus emotionis et venditionis – ważna praca o polityczno-ekonomicznych perspektywach jego czasów, wydane wśród prac Jana Gersona (Kolonia, 1483), IV, 185-224.
  • Summa de republica – praca o prawie świeckim
  • Cathedra Petri – praca o polityce kościelnej.

Przypisy

  1. 1 2 M. Szafarkiewicz, Henryk z Hesji (zm. 1397) jako autorytet polskiej późnośredniowiecznej komentarystyki biblijnej. Stanisława z Zawady (zm. 1491) komentarz do Księgi Rodzaju, „Roczniki Filozoficzne”, 37-38, 1989-1990, 1, s. 119.
  2. 1 2 3 4 Henry of Langenstein. biblicalcyclopedia.com. [dostęp 2017-09-07]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Henry of Langenstein. catholic.org. [dostęp 2017-09-07]. (ang.).
  4. ↑ Stanisław Wielgus, Z badań nad średniowieczem, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1995, s. 42, ISBN 83-228-0374-5, OCLC 750757039.
  5. ↑ M. Bukała, Etyka przedsiębiorczości w późnośredniowiecznej scholastyce – wprowadzenie do problematyki, „Prakseologia”, 2009, nr 149, s. 114.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.