Henryk Hochman

Henryk Herszel Hochman
	; Czesław Kuryatto, Henryk Hochman (w środku) i Zygmunt Król, otwarcie wystawy w Krakowie, styczeń 1934
Data i miejsce urodzenia	1879 lub 1881 ; Lublin
Data i miejsce śmierci	1942 lub 1943 ; Baczków
Narodowość	polska
Alma Mater	Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie
Dziedzina sztuki	malarstwo, rzeźba

Henryk Herszel Hochman (ur. 1879 lub 1881 w Lublinie, zm. 1942 lub 1943 w Baczkowie koło Bochni) – polski malarz, rzeźbiarz żydowskiego pochodzenia.

Życiorys

Studiował prywatnie w Warszawie u Pawła Rosena oraz w latach 1900–1906 na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Konstantego Laszczki i Floriana Cynka i we Francji pod okiem Auguste’a Rodina.

Po powrocie do kraju mieszkał w Krakowie, a następnie w Tarnowie. W Tarnowie prowadził pracownię ceramiczną razem ze swoją uczennicą i współpracowniczką Henryką Kernerówną. Był członkiem Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka” oraz w Stowarzyszenia Rzeźba. Swoje prace wystawiał w krakowskim TPSP i w Zachęcie w Warszawie; w 1932 roku jego prace brały udział w wystawie Zrzeszenia Artystów Malarzy Żydowskich w Katowicach.

Po wybuchu II wojny światowej ukrywał się w ziemiance w Biskupicach i w lasach pomiędzy Wieliczką a Bochnią. W 1942 roku, po zagładzie wielickich Żydów, dobrowolnie zgłosił się do getta w Bochni, gdzie pracował w Judenracie, oraz jako wolontariusz w sierocińcu żydowskim przy ul. Leonarda 2. Podczas pobytu w getcie, w 1943 roku wyrzeźbił w domu lekarza bocheńskiego Władysława Krupy jego portret oraz portret jego syna Stanisława i córki Janiny. Został zastrzelony podczas likwidacji getta w Baczkowie koło Bochni w czerwcu lub wrześniu 1943 roku (według innych źródeł zmarł w 1942 roku).

Twórczość

Tworzył tradycyjną rzeźbę realistyczną, głównie portrety wykonane w marmurze, brązie, terakocie i majolice, w duchu małopolskiego symbolizmu. W ceramice podejmował tematykę mitologiczną. Częściej jednak inspirował się tematyką żydowską, ponadto tworzył sceny rodzajowe. Do znanych jego prac należą majoliki: Modlący się Żyd, Dafne i Flora, Prometeusz, Ślepiec, Wieczny Żyd (Żyd wieczny tułacz), Marzenie, Znużenie, Sen, Śpiące dzieci, portrety: Portret Juliana Fałata, portrety w marmurze i brązie: Portret Olgi Boznańskiej, portrety w terakocie polichromowanej: Portret Mickiewicza oraz liczne rzeźby głów i popiersi. Był autorem cyklu ekspresyjnych Masek, wykonanych w czerwonej terakocie, nawiązujących do twórczości antycznej i secesyjnej.

W 1907 lub w 1910 wykonał, na zlecenie krakowskiej Gminy Żydowskiej, dwie tablice pamiątkowe. Pierwsza, wykonana z brązu prostokątna płaskorzeźba pt. Kazimierz Wielki przyjmujący Żydów do Polski, została umieszczona kilka lat po jej wykonaniu, 15 listopada 1911, na ratuszu na Placu Wolnica w Krakowie. Według ówczesnych opisów przedstawiała grupę Żydów, albo niosących rodały i oddajcych pokłon królowi, albo też stojących pod murami miasta, przyjmowanych przez kobietę–anioła w królewskiej kazimierzowskiej koronie. Otaczała ją ozdobna bordiura zamówiona u Ludwika Wojtyczki, a podpis brzmiał: „Pamięci Kazimierza Wielkiego Żydzi-Polacy”. Hochman zrezygnował z honorarium za wykonane dzieła, dzięki czemu sfinansowano drugą tablicę z wizerunkiem królowej Jadwigi i umieszczono ją w tym samym czasie we wnętrzu budynku Gminy Żydowskiej na rogu ulicy Krakowskiej 41 i Skawińskiej 2. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zniszczyli obie tablice.

6 września 1996 roku, na murze ratusza zainstalowano odnalezioną w magazynach Muzeum Narodowego w Warszawie płaskorzeźbę jego autorstwa pt. Przyjęcie Żydów do Polski, powstałą w 1907 roku. Odsłonięcie pracy Hochmana odbyło się w obecności Ehuda Olmerta, ówczesnego burmistrza Jerozolimy, prezydenta Miasta Krakowa Józefa Lassoty, a także dyrektor Muzeum Etnograficznego, Marii Zachorowskiej. Obecny tytuł brzmi: Przyjęcie Żydów do Polski w średniowieczu. Według badaczy nie ma pewności czy odnaleziona płaskorzeźba jest wierną kopią tej zniszczonej przez hitlerowców, czy pracą podobną.

Prace Henryka Hochmana znajdują się w Muzeum Narodowym Krakowie:

Portret Jakuba Lewittesa', gips
Popiersie kobiety, gips, sygnatura
Akt kobiecy, gips sygnatura
Studium aktu, gips
Popiersie portretowe kobiety, biały marmur, sygn.
Portret mężczyzny. gips, sygn. 1919

w Muzeum Narodowym w Warszawie:

Portret Juliana Fałata, brąz syg.

w Muzeum Teatralnym w Warszawie:

Portret Leonarda Bończa-Stępińskiego, gips, 1913

w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie:

rzeźba Studium kobiety, marmur, 1903 r.

w Muzeum Ziemi Tarnowskiej w Tarnowie:

Flora z dekoracją Kernerówny, replika fajansowa ze Skawiny, 1929
Maska, terakota szkliwiona, 1929

w Muzeum Regionalnym im. Stanisława Sankowskiego w Radomsku:

Głowa Flory, Skawina, po 1917, Fajans, szkliwo z krakelurą, wymiary 28x23x22 cm, Sygnatura ryta: H Hochman; czarnym drukiem: herb z napisem SKAWINA i czterema poziomymi liniami

w kolekcjach prywatnych:

Portret Alfreda Tramera, brąz
Śpiące dzieci, rzeźba fajans, jasnobrązowe szkliwo, wym.: 22,5 × 27,5 × 17 cm sygn. (wyciskana): H. Hochman
Flora, ceramika szkliwiona, 1930, figura sygnowana, wys. 29 cm

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Białostocka 1979 ↓, s. 83.
1 2 Kołodziejowa 1991 ↓, s. 139–140.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 etnomuzeum ↓.
1 2 3 Bochniacy ↓.
1 2 Kołodziejowa 1991 ↓, s. 139.
↑ PSB ↓, s. 555.
↑ Fuks 1982 ↓, s. 96.
↑ Kołodziejowa 1991 ↓, s. 140–143.
↑ Maślak-Maciejewska 2016 ↓, s. 71.
↑ Maślak-Maciejewska 2016 ↓, s. 70.
↑ Maślak-Maciejewska 2016 ↓, s. 70–71.
↑ Maślak-Maciejewska 2016 ↓, s. 72.
↑ Maślak-Maciejewska 2016 ↓, s. 71–72.
↑ Judaika w Muzeum okręgowym w Rzeszowie.
↑ Kołodziejowa 1991 ↓, s. 143.
1 2 Kołodziejowa 1991 ↓, s. 156.
↑ „Śpiące dzieci” Desa dzieł sztuki i antyki.
↑ Find Art. info.

Bibliografia

MarianM. Fuks MarianM., Żydzi polscy: dzieje i kultura, Warszawa: Interpress, 1982, ISBN 83-223-2001-9 .
Bolesława Kołodziejowa. Ceramika krakowska I poł. XX w.. „Rocznik Muzeum Mazowieckiego w Płocku”. 14 (1991), s. 121–158, 1991. [dostęp 2020-07-25].
Alicja Maślak-Maciejewska. Pamięci Kazimierza Wielkiego Żydzi-Polacy – o zapomnianym projekcie budowy pomnika królewskiego na krakowskim Kazimierzu. „Modus. Prace z historii sztuki”. XVI (2016), s. 61–74, 2016. [dostęp 2020-07-25].
J.J. Sandel J.J., Hochman Henryk, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 9, Kraków 1960–1961, s. 555–556 .
Słownik Artystów Polskich i obcych w Polsce działających. Jolanta Białostocka (red.). T. III. Wrocław: Ossolineum, 1979. ISBN 83-01-03996-5.
Szpital żydowski i sierociniec [online], Stowarzyszenie Bochniaków i miłośników ziemi bocheńskiej (pol.).
Przyjęcie Żydów do Polski w średniowieczu [online], Muzeum etnograficzne w Krakowie (pol.).

Literatura przedmiotu

Agnieszka Kutylak, Magdalena Fryźlewicz Krakowianie: wybitni Żydzi krakowscy XIV-XX, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, 2006 s.163-165
Jerzy Malinowski Malarstwo i rzeźba Żydów polskich w XIX i XX wieku, Wyd. Naukowe PWN, 2000

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[CITEREFBiałostocka197983-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Białostocka 1979 ↓, s. 83.

[CITEREFKołodziejowa1991139–140-2] 1 2 Kołodziejowa 1991 ↓, s. 139–140.

[CITEREFetnomuzeum-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 etnomuzeum ↓.

[CITEREFBochniacy-4] 1 2 3 Bochniacy ↓.

[CITEREFKołodziejowa1991139-5] 1 2 Kołodziejowa 1991 ↓, s. 139.

[CITEREFPSB555-6] PSB ↓, s. 555.

[CITEREFFuks198296-7] Fuks 1982 ↓, s. 96.

[CITEREFKołodziejowa1991140–143-8] Kołodziejowa 1991 ↓, s. 140–143.

[CITEREFMaślak-Maciejewska201671-9] Maślak-Maciejewska 2016 ↓, s. 71.

[CITEREFMaślak-Maciejewska201670-10] Maślak-Maciejewska 2016 ↓, s. 70.

[CITEREFMaślak-Maciejewska201670–71-11] Maślak-Maciejewska 2016 ↓, s. 70–71.

[CITEREFMaślak-Maciejewska201672-12] Maślak-Maciejewska 2016 ↓, s. 72.

[CITEREFMaślak-Maciejewska201671–72-13] Maślak-Maciejewska 2016 ↓, s. 71–72.

[14] Judaika w Muzeum okręgowym w Rzeszowie.

[CITEREFKołodziejowa1991143-15] Kołodziejowa 1991 ↓, s. 143.

[CITEREFKołodziejowa1991156-16] 1 2 Kołodziejowa 1991 ↓, s. 156.

[17] „Śpiące dzieci” Desa dzieł sztuki i antyki.

[18] Find Art. info.