Helena Ziemiałkowska

Fotografia z 1891

Oksza
Data urodzenia

1840

Data i miejsce śmierci

8 sierpnia 1917
Wiedeń

Ojciec

Marian Dylewski

Matka

Teresa Holzer

Mąż

Florian Ziemiałkowski

Helena Ziemiałkowska, z domu Dylewska herbu Oksza (ur. 1840 – zm. 8 sierpnia 1917 w Wiedniu) – działaczka społeczna, fundatorka Domu Polskiego w Wiedniu.

Życiorys

Córka Mariana Dylewskiego i Teresy z Holzerów. Jej starsza siostra Stanisława (1848–1890) była żoną Antoniego Teodorowicza. W 1858 wyszła za mąż za znacznie od niej starszego Floriana Ziemiałkowskiego, który był przyjacielem jej ojca. W latach 1863–1865 podczas jego kolejnego pobytu w więzieniu, a także później prowadziła większość jego spraw majątkowych. W 1880 zakupili dobra Dębowiec, w latach 1891–1892 Helena w swoim i męża imieniu, jako jedna z pierwszych na terenie Galicji przeprowadziła parcelację tego majątku. Była również autorką szkiców w języku francuskim La poésie en prose (1885), Impressions et souvenirs (1899). Prowadziła salon literacko-towarzyski w Wiedniu, na Technikerstrasse 5. Jak napisał nielubiący Heleny Kazimierz Chłędowski – Ziemiałkowscy mieli mieszkanie więcej pompatyczne aniżeli wygodne, gdyż jej ideałem było wydawać wieczory, a więc potrzebowała salonów. Jej krewna Helena Kozicka tak ją scharakteryzowała: moja ciotka była najdziwniejszym i najzabawniejszym stworzeniem, jakie znałam. Dziecinna, narwana, niedouczona, próżna, dobra, serdeczna, szlachetna, fantastka, niepohamowana – dziwoląg. Kochała męża, choć mu życie psuła – była bez zarzutu jako kobieta, choć dużo mówiła o swoich pokusach. Dobra gospodyni, choć na blichtr wszystko obliczała, czytała poważne dzieła i dużo o nich mówiła, choć ich nie rozumiała, przyjaciół swych i przyjaciółki srodze ośmieszała. Ziemiałkowscy byli fatalnie dobraną parą, ale kochali się szczerze. Z winy ciotki byli mimo znaczenia męża, przedmiotem żartów całego towarzystwa wiedeńskiego, czemu winna była ona ze swym brakiem taktu i niemożliwością zapanowania nad swym językiem.

Po śmierci męża mieszkała nadal w Wiedniu. W 1901 wydała poświęcony mu szkic biograficzny, zaś w 1904 zredagowała i opublikowała pamiętniki męża z lat 1848–1863. Treści spisane przez Ziemiałkowskiego i opublikowane w tej publikacji Józef Nieczuja Miniewski określił jako niegodne, oszczercze, sfabrykowane, spotwarzenia, atakując tym samym Helenę Ziemiałkowską jako wydawcę. Uporządkowała archiwum osobiste po Florianie Ziemiałkowskim (włączywszy własne materiały) które spadkobiercy przekazali zgodnie z jej zapisem Lwowskiemu Archiwum Miejskiemu. Jeszcze za życia męża zaangażowana była w tworzenie szkół dla dzieci biedniejszej części Polonii mieszkającej w Wiedniu. W 1901 r. utworzyła Fundusz Floriana Ziemiałkowskiego w wysokości 20 000 koron przeznaczony na budowę Domu Polskiego i szkoły polskiej w Wiedniu. Dzięki temu po załatwieniu licznych formalności organizacyjno-finansowych Polskie Towarzystwo Szkoły Ludowej 11 grudnia 1908 r. nabyło za cenę 160 000 koron realność położoną w Wiedniu przy Boerhaavegasse 25. Obecnie budynek jest własnością i siedzibą Stacji Naukowej PAN w Wiedniu.

Pochowana została wraz z mężem na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu (Wiener Zentralfriedhof).

Przypisy

  1. ↑ A. Boniecki, Herbarz Polski, t.5, Warszawa 1902, s. 139
  2. 1 2 3 Helena Kozicka, z Gostkowskich, Wspomnienia z lat 1867-1914,oprac. Kamila Cybulska, Kielce 2015, s. 28
  3. ↑ Kazimierz Chłędowski, Pamiętniki, t.2, oprac. Antoni Knot, Kraków 1957, s. 7
  4. ↑ Helena Kozicka, z Gostkowskich, Wspomnienia z lat 1867-1914,oprac. Kamila Cybulska, Kielce 2015, s. 113
  5. ↑ W rocznicę skonu. Pamięci Floriana poświęca Helena Oksza, Wiedeń 1901
  6. ↑ Pamiętniki Floryana Ziemiałkowskiego, część I – IV, Kraków 1904
  7. ↑ Józef Nieczuja Miniewski: Rozdział V. Listy otwarte. Do Jaśnie Wielmożnej Heleny z Okszow Dylewskich baronowej Ziemiałkowskiej. W: Józef Nieczuja Miniewski. Jego udział w powstaniu styczniowem. Notatki z lat młodych - epizody - listy otwarte - głosy krytyki - wiersze. Lwów: Michał Michałowski, 1918, s. 63-.
  8. ↑ Obecnie fond 93 w Centralnym Archiwum Historycznym Ukrainy.
  9. ↑ „Cena ta została pokryta w ten sposób, że Towarzystwo przejęło ciążący na tejże realności bankowy dług hipoteczny w kwocie 100 000 koron oraz prywatny dług hipoteczny 25 000 koron, nabyty później przez czeski bank, po wtóre użyto na ten cel kapitał fundacyjny Eks. Pani baronowej Ziemiałkowskiej w kwocie 20 000 koron, a po trzecie, resztę ceny w kwocie 15 000 koron pokryto uzyskaną gotówką z wypuszczonymi i w przeważającej części przez p.p. komisjonerów ze St. Marx rozebranych obligacji” – Władysław S. Kucharski, Fundacja „Dom Polski” w Wiedniu, w: Austria i relacje polsko – austriackie w XX i XXI wieku, pod red. Agnieszki Kisztelińskiej-Węgrzyńskiej, Krzysztofa A. Kuczyńskiego, Łódź 2014, s. 15
  10. ↑ Grab Florian i Helena Ziemiałkowscy Friedhöfe Wien – Info online [4.01.2020]

Bibliografia

  • Helena Kozicka, z Gostkowskich, Wspomnienia z lat 1867-1914, oprac. Kamila Cybulska, Kielce 2015, s. 28, 30, 112, 113, 115, 117, 118
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.