Grzybiec purpurowozarodnikowy

Grzybiec purpurowozarodnikowy
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	borowikowce
Rodzina	borowikowate
Rodzaj	grzybiec
Gatunek	grzybiec purpurowozarodnikowy
	Nazwa systematyczna
	Porphyrellus porphyrosporus (Fr. & Hök) E.-J. Gilbert; Les Livres du Mycologue Tome I-IV, Tom. III: Les Bolets: 99 (1931)

Grzybiec purpurowozarodnikowy (Porphyrellus porphyrosporus (Fr. & Hök) E.-J. Gilbert) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Porphyrellus, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozowali w 1835 r. Elias Fries i Christopher Theodor Hök nadając mu nazwę Boletus porphyrosporus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1931 r. Edouard-Jean Gilbert.

Synonimy naukowe:

Boletus porphyrosporus Fr. & Hök 1835
Boletus porphyrosporus var. minor Bataille & Crawshay 1924
Gyroporus porphyrosporus (Fr. & Hök) Quél. 1886
Phaeoporus porphyrosporus (Fr. & Hök) Bataille 1908
Porphyrellus pseudoscaber Secr. ex Singer 1945
Porphyrellus pseudoscaber subsp. cyaneocinctus Singer 1945
Porphyrellus pseudoscaber subsp. typicus Singer 1945
Suillus porphyrosporus (Fr. & Hök) Kuntze 1898
Tylopilus cyaneocinctus (Singer) Grund & K.A. Harrison 1976
Tylopilus porphyrosporus (Fr. & Hök) A.H. Sm. & Thiers 1971.

Nazwę polską nadała Alina Skirgiełło w 1960 roku. Władysław Wojewoda w 1998 roku nadał temu gatunkowi polską nazwę goryczak purpurowozarodnikowy, gdyż wówczas znajdował się on w rodzaju Tylopilus jako T. porphyrosporus. Najnowsze badania potwierdzają przynależność tego gatunku jednak do rodzaju Porphyrellus.

Morfologia

Kapelusz

Średnica 8–14 cm, młody półkulisty, później wypukły do prawie płaskiego, o okrągłym lub owalnym kształcie. Za młodu jasnoszary, wcześnie ciemniejący brązowo do szarobrązowego; powierzchnia matowa i delikatnie omszona, nie śliska. W większości przypadków jest ciemny i wygląda, jak przydymiony. Skórka nie daje się ściągnąć, na starość czasami pęka.

Rurki

Młode-jasne, szarożółte, wcześnie szarobrązowe, plamiące się po uszkodzeniu; wokół trzonu krótsze; pory najczęściej drobne, niekiedy bywają też względnie duże, a wówczas sięgają aż na górną stronę kapelusza.

Trzon

Wysokość 4–16 cm, grubość 1–4 cm, początkowo beczułkowaty, później walcowaty. Podobnie jak kapelusz jest umbrowobrązowy do smolistobrązowego, delikatnie zamszowaty; stosunkowo wysmukły i cienki.

Miąższ

Biały lub brudnoszarobiaławy, po przekrojeniu słabo nabiega zielonkawobłękitno (przede wszystkim nad rurkami), a powoli czerwienieje, szczególnie pod skórką kapelusza. Bez zapachu o smaku łagodnym.

Wysyp zarodników

Ciemnoczerwonawobrązowy. Zarodniki podłużnie eliptyczno-wrzecionowate, gładkie, o średnicy 14–20 × 6–8 µm.

Gatunki podobne

Trudny do pomylenia z innymi gatunkami grzybów. Wśród borowikowatych wyróżnia się związkiem chemicznym o innym składzie.

Występowanie i siedlisko

Występuje w Ameryce Północnej, Europie oraz Japonii. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w Belgii, Niemczech, Estonii, Litwie, Szwecji, Norwegii, Łotwie.

Rośnie w lasach iglastych i mieszanych, rzadziej w liściastych, na ziemi, pod świerkami, jodłami i bukami, na kwaśnych glebach, szczególnie w rejonach wyżej położonych. Owocniki wyrastają od czerwca do listopada.

Znaczenie

Grzyb niejadalny. Grzyb mikoryzowy. Nie jest trujący i może być spożywany, ale zwykle jest traktowany jako niejadalny z uwagi na wręcz odrażający smak i zapach podczas gotowania.

Przypisy

1 2 3 4 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
1 2 3 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ISBN 83-89648-09-1 .
1 2 3 4 5 EdmundE. Garnweidner EdmundE. i inni, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4 .
1 2 3 4 PavolP. Škubla PavolP., Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, ISBN 978-83-245-9550-1 .
↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2014-04-18] .
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, ISBN 83-89648-38-5 .
↑ Joanna, Grzybiec purpurowozarodnikowy [online], www.grzybland.pl [dostęp 2018-10-14] .
↑ MarekM. Snowarski MarekM., Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, ISBN 978-83-7073-776-4 .

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[if-1] 1 2 3 4 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).

[check-2] 1 2 3 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ISBN 83-89648-09-1 .

[gar-3] 1 2 3 4 5 EdmundE. Garnweidner EdmundE. i inni, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4 .

[wag-4] 1 2 3 4 PavolP. Škubla PavolP., Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, ISBN 978-83-245-9550-1 .

[disc-5] Discover Life Maps [online] [dostęp 2014-04-18] .

[mirek-6] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, ISBN 83-89648-38-5 .

[grzyb-7] Joanna, Grzybiec purpurowozarodnikowy [online], www.grzybland.pl [dostęp 2018-10-14] .

[snow-8] MarekM. Snowarski MarekM., Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, ISBN 978-83-7073-776-4 .