Widok ogólny z pomnikiem | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Typ cmentarza |
miejsce pamięci narodowej |
| Liczba grobów |
około 1700 |
| Liczba kwater cmentarnych |
5 |
| Data otwarcia |
1946 |
| Data ostatniego pochówku |
1945 |
Położenie na mapie gminy Stęszew | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego | |
Położenie na mapie powiatu poznańskiego | |
| 52°17′49,2″N 16°43′53,9″E/52,297000 16,731639 | |
Groby w Wypalankach – zespół pięciu mogił zbiorowych ofiar II wojny światowej na obszarze leśnym pomiędzy wsiami Dębienko i Wypalanki w powiecie poznańskim (gmina Stęszew), na terenie północno-zachodniej części Wielkopolskiego Parku Narodowego.
Okupacja
Kompleks leśny w rejonie Dębienka i Wypalanek był podczas okupacji niemieckiej (lata 1939-1945) miejscem masowych rozstrzeliwań i grzebania ciał Polaków, przede wszystkim więźniów Fortu VII, obozu w Żabikowie (głównie inteligencji, powstańców wielkopolskich i działaczy społecznych), jak również ludzi chorych psychicznie ze szpitala w Kościanie. Niemcy zabili w tym rejonie około 1700 (2000) osób, wśród nich m.in. prof. Stanisława Kalandyka, prof. Stanisława Pawłowskiego (6 stycznia 1940), wojewodę Adolfa Bnińskiego (prawdopodobnie 7 lipca 1942) i członków Delegatury Rządu na Kraj.
W 1944, celem zatarcia śladów zbrodni, Niemcy utworzyli specjalny oddział zajmujący się likwidacją mogił: wykopywaniem, a następnie paleniem resztek szczątków. Prac tych nie zdołano ukończyć. Jeszcze w styczniu 1945 pochowano tutaj około 1260 ofiar obozu w Żabikowie.
Upamiętnienie
Po zakończeniu wojny mogiły zostały szczegółowo przebadane i uporządkowane. W 1946 odnalezione szczątki pochowano w mogiłach zbiorowych na obecnym miejscu. Pogrzeb miał charakter manifestacji patriotycznej. Na kamieniu pamiątkowym umieszczono tablicę z napisem: Miejsce uświęcone męczeńską krwią Polaków zamordowanych przez hitlerowców w latach okupacji.
Turystyka
Do mogił prowadzi zielony szlak pieszy ze Stęszewa do Szreniawy.
Galeria
- Pomnik w centrum założenia
- Krzyż na jednym z grobów
Przypisy
- 1 2 praca zbiorowa, Słownik krajoznawczy Wielkopolski, PWN, 1992, s. 309, ISBN 83-01-10630-1
- 1 2 3 4 tablica informacyjna in situ
- ↑ W intencji pomordowanych [online], radiopoznan.fm [dostęp 2020-05-31] (pol.).
- 1 2 3 Paweł Anders, Krzysztof Kasprzak, Beata Raszka, Wielkopolski Park Narodowy, Wydawnictwo WBP, Poznań, 1999, s. 101, ISBN 83-85811-71-0
- ↑ napis na tablicy pamiątkowej in situ
- ↑ Wielkopolski Park Narodowy, mapa turystyczna, Cartomedia, Poznań, 2012, ISBN 978-83-7445-150-5