Gradacja, pojaw masowy – zjawisko masowego rozmnożenia się osobników określonego gatunku, np. gryzoni lub owadów. Liczba osobników należących do określonej populacji wzrasta, przekraczając pojemność środowiska – osiąga wielokrotności wartości przeciętnych. Zjawisko występuje najczęściej u roślinożerców i prowadzi do katastrofalnego naruszenia równowagi środowiska, w tym do zakłócenia mechanizmów ograniczania liczebności szkodników przez inne populacje biocenozy. Po gradacji pierwotnej często pojawiają się gradacje wtórne, co może prowadzić do zniszczenia całego ekosystemu.

Gradacji sprzyjają warunki występujące w monokulturach, np. agrocenozy. Podatne na gradacje szkodników sosen (np. strzygonia choinówka, brudnica mniszka) są przede wszystkim monokultury sosnowe.

Znanym przykładem gradacji roślin są zakwity wód, spowodowane masowym pojawianem się glonów (np. sinice, zielenice).

Wystąpienie i postęp gradacji ocenia się m.in. na podstawie stopnia uszkodzenia roślin, wywołanego np. żerowaniem lub składaniem jaj. Stan ekosystemów jest oceniany również przez oszacowania liczebności szkodników i innych organizmów biocenozy, np. metodą wielokrotnych złowień.

Ekosystemy, w których występują gradacje są nazywane gradocenami.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Pojaw masowy, gradacja. [w:] Wydawnictwo Naukowe PWN > Księgarnia > Aneksy [on-line]. pwn.pl. [dostęp 2012-08-21].
  2. 1 2 gradocen, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2012-08-21].
  3. ↑ Przemysław Trojan: Ekologia ogólna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985, s. 224–232. ISBN 83-01-02275-2.
  4. ↑ Charles J. Krebs (tłum. Anna Kozakiewicz, Michał Kozakiewicz, Jakub Szacki): Ekologia. Eksperymentalna analiza rozmieszczenia i liczebności. Wyd. 4. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 195, 282–291. ISBN 978-83-01-16552-9.
  5. 1 2 Definicja terminu: gradacja. [w:] Leksykon ekologii i ochrony środowiska [on-line]. Ekologia.pl. [dostęp 2012-08-22]. (pol.).
  6. ↑ Rafał Zwolak, staff.amu.edu: Szacowanie parametrów populacji (vital rates). www.staff.amu.edu.pl, 2011-10-13. [dostęp 2012-08-21].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.