Siatkoblaszek maczugowaty (Gomphus clavatus (Pers.) Gray) – gatunek grzybów należący do rodziny siatkoblaszkowatych (Gomphaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gomphus, Gomphaceae, Gomphales, Phallomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1796 r. Christian Hendrik Persoon nadając mu nazwę Merulius clavatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1821 r. Samuel Frederick Gray, przenosząc go do rodzaju Gomphus.

Synonimy naukowe:

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako siatkolist maczugowaty, lejek, lejek klinowy, zajęcze uszy, lejkowiec buławiasty.

Morfologia

Owocnik

4–10 cm wysoki i do 6 cm szeroki. Kształt zmienny, zwykle maczugowaty z płasko uciętym szczytem, który z wiekiem jest nieco wklęśnięty. Powierzchnia gładka, lekko falisto zmarszczona. Barwa za młodu liliowa, z wiekiem ochrowo-brązowa.

Hymenofor

W formie grubych, nieregularnie rozwidlonych listewek lub fałd połączonych w siateczkę zbiegającą na trzon.

Trzon

Niewyraźny.

Miąższ

W stanie wilgotnym ochrowożółtawy i wodnisto żyłkowany (marmurkowaty), w stanie suchym jednolicie białawy, miękki. Zapach słaby, smak łagodny lub nieco gorzkawy.

Wysyp zarodników

Ciemnożółty. Zarodniki elipsoidalne, brodawkowane, z kroplami, o średnicy 9–12 × 4–5,5 μm.

Występowanie i siedlisko

Notowany jest w Ameryce Północnej, Europie i Japonii. W Polsce jest rzadki. W piśmiennictwie naukowym do 2020 r. podano 49 jego stanowisk. Bardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Ma status E – gatunek wymierający. W latach 1995–2004 objęty ochroną częściową, w latach 2004–2014 ochroną ścisłą, a od 2014 roku – ponownie ochroną częściową. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Belgii, Niemczech, Danii, Estonii, Anglii, Litwie, Norwegii, Szwecji, Finlandii, Słowacji.

Naziemny grzyb mykoryzowy, tworzący symbiozę najczęściej ze świerkiem. Występuje lasach świerkowych i jodłowych, rzadziej w lasach bukowych i mieszanych z domieszką świerka, zwłaszcza na glebach wapiennych pod świerkami, jodłą pospolitą i bukiem zwyczajnym.

Znaczenie

Grzyb jadalny: Smaczny i wydajny grzyb spożywczy o smaku podobnym do smaku pieprznika jadalnego.

Przypisy