Gołąbek komorowaty (Russula cavipes Britzelm.) – gatunek grzyba z rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Polską nazwę podała Alina Skirgiełło w 1991 r.

Po raz pierwszy opisał go w 1893 r. Max Britzelmayr i nadana przez niego nazwa naukowa jest aktualna. Synonimy naukowe:

• Russula cavipes var. abietina Bon 1987
• Russula cavipes Britzelm. 1893 var. cavipes

Morfologia

Kapelusz

Średnica 2,5–9 cm, początkowo wypukły, potem rozpostarty, czasami z małym garbkiem. Brzeg cienki, dość tępy, gładki lub karbowany. Skórka bardzo cienka i gładka. Podczas wilgotnej pogody lepka, podczas suchej błyszcząca. Daje się z kapelusza ściągnąć całkowicie. Ma kolor liliowy, różowoliliowy lub błękitnoliliowy, na środku brązowooliwkowy z purpurowobrązowymi, żółtawymi lub szarozielonkawymi plamami. Na ogół jest to gołąbek o drobnym kapeluszu (do 6 cm średnicy) i zmiennym ubarwieniu – spotyka się także formy całkowicie fioletowe.

Blaszki

U młodych okazów gęste, potem rzadkie. Przy brzegu kapelusza ostre, przy trzonie czasami (rzadko) rozwidlone. Początkowo białe, później kredowobiaławe. Często występują na nich głębokie zmarszczki.

Trzon

Wysokość do 7 cm, grubość do 2,5 cm. Kształt odwrotnie maczugowaty lub wrzecionowaty. Powierzchnia gładka i biała, przy podstawie żółtawa. Tylko u młodych owocników jest pełny, szybko staje się watowaty, a nawet komorowaty.

Miąższ

Łamliwy. Jest całkowicie biały, nawet pod skórką, ale wykazuje tendencję do żółknięcia. Wydziela charakterystyczny zapach, smak ma ostry.

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników biały. Zarodniki szeroko elipsoidalne o rozmiarach 8,5-10,5 × 7,2–8,3 μm. Powierzchnia siateczkowato-brodawkowata. Łączniki siateczki delikatne, brodawki tępe lub ostre, łysinka wyraźna. Podstawki o rozmiarach 55-63 × 10–11 μm. Cystydy mają rozmiar 110-15- × 10–15 μm i ostry kończyk. W kapeluszu znajdują się liczne przewody mleczne.

Gatunki podobne

Charakterystycznymi cechami gołąbka komorowatego są: występowanie pod drzewami iglastymi, niewielki rozmiar, błękitnoliliowy zazwyczaj kapelusz, zawsze biały, watowaty lub komorowaty trzon i biały wysyp zarodników. Pod działaniem amoniaku natychmiast zmienia barwę na różową (zwłaszcza blaszki). Najbardziej podobny jest gołąbek fioletowy (Russula violacea). Podobne mogą być także niektóre formy gołąbka kruchego (Russula fragilis).

Występowanie i siedlisko

Opisano występowanie tego gatunku głównie w Europie, poza nią podano jego stanowiska tylko w prowincji Kolumbia Brytyjska w Kanadzie. W Polsce jego rozprzestrzenienie i częstość występowania są nieznane. W polskim piśmiennictwie mykologicznym do 2003 r. opisano tylko jedno jego stanowisko (koło Leżajska). Alina Skirgiełło podaje jednak, że w górach jest częsty. W Niemczech jest na czerwonej liście gatunków zagrożonych wyginięciem.

Grzyb naziemny. Rośnie w lasach świerkowych, zazwyczaj w bardzo wilgotnych miejscach, nawet na torfowiskach. Występuje głównie w górach, pod świerkami i jodłami.

Znaczenie

Grzyb mykoryzowy. Jest trujący. Po jego zjedzeniu występują dolegliwości gastryczne.

Przypisy