Gołąb kasztanowaty

Gołąb kasztanowaty
	Columba thomensis
	Bocage, 1888
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	gołębiowe
Rodzina	gołębiowate
Podrodzina	gołębie
Rodzaj	Columba
Gatunek	gołąb kasztanowaty
Synonimy
	Columba arquatrix var. thomensis Bocage, 1888;
	Columba arquatrix var. thomensis Bocage, 1888;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; zagrożony

Gołąb kasztanowaty (Columba thomensis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae), występujący na Wyspie Świętego Tomasza. Gatunek słabo poznany, zagrożony wyginięciem.

Występowanie

Gołąb kasztanowaty występuje endemicznie na Wyspie Świętego Tomasza. Dawniej zasięg tego ptaka rozciągał się od Ilhéu das Rolas do południowej części głównej wyspy.

Systematyka

Taksonomia

Gatunek po raz pierwszy opisany naukowo przez J. V. B. du Bocage’a w 1888 roku pod nazwą Columba arquatrix var. thomensis. Jako miejsce typowe autor wskazał Wyspę Świętego Tomasza. Ściśle związany z gołębiem żółtookim (C. arquatrix), gołębiem kameruńskim (C. sjostedti) i gołębiem śniadym (C. pollenii) i czasami wszystkie cztery taksony uznawane są za jeden gatunek. Występujący w Azji gołąb himalajski (C. hodgsonii) również może należeć do tej grupy. Takson monotypowy, nie wyróżniono podgatunków.

Etymologia

Nazwa rodzajowa pochodzi od łacińskiego słowa columba – „gołąb”. Epitet gatunkowy pochodzi od nazw wyspy São Tomé lub São Thomé, miejsca występowania tego ptaka.

Morfologia

Długość ciała 37–40 cm, masa ciała samców 520–530 g, samic 350 g. Cała głowa koloru ciemnoszarego, pióra na szyi lancetowate, ale mniejsze niż u gołębia żółtookiego i gołębia kameruńskiego, każde pióro czarne z niebiesko-szaro-perłowym połyskiem na końcówkach. Szyja z odcieniem ciemnofioletowym. Okrywa ciemnokasztanowata, grzbiet i kuper popielato-czarny, pokrywy podskrzydłowe ciemnobrązowe. Spód ciała mocno bordowy, brzuch i boki z małymi białymi plamami. Tęczówki oliwkowo-brązowe lub szaro-oliwkowe, dziób żółtawy, nogi żółte. Samica podobna, ale bardziej matowa, piersi oraz górna część skrzydeł głównie ciemnobrązowe, z plamami, jak u samców. Osobniki młodociane ciemnobrązowe, na skrzydłach brakuje białych plam, pióra obszyte kolorem kasztanowatym.

Ekologia

Ptak najprawdopodobniej osiadły, zamieszkujący pierwotne lasy do wysokości 2024 m n.p.m., jednak we wschodniej części wyspy, występuje tylko powyżej 1300 m n.p.m.

Skład pożywienia słabo poznany, zaobserwowano jak spożywa jagody gatunku Scheffleria mannii.

Brak informacji na temat rozrodu i wychowaniu młodych.

Status i ochrona

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody został zaliczony do kategorii EN (zagrożony wyginięciem). Globalną populację szacuje się na mniej niż 1000 dorosłych osobników. Spadek populacji wynosi około 30–49 % na skutek presji związanej z myślistwem. Gatunek ten wymarł na Ilhéu das Rolas z powodu dużych zniszczeń lasu. Myślistwo i utrata siedlisk nadal stanowią zagrożenie dla przetrwania tego gatunku.

Przypisy

↑ Columba thomensis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 BirdLife International, Columba thomensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015, wersja 2015.3 [dostęp 2015-10-25] (ang.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Columbinae Leach, 1820 - gołębie (Wersja: 2019-07-21). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-08-05].
1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Pigeons. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-08-05]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 L. F. Baptista, P. W. Trail, H. M. Horblit: Sao Tome Olive-pigeon (Columba thomensis). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-10-25]. (ang.).
1 2 3 J. Ekstrom, N. Peet, S. Shutes, M. Starkey, A. Symes, J. Taylor: Sao Tome Olive-pigeon Columba thomensis. BirdLife International. [dostęp 2015-10-25].
1 2 J. V. B. du Bocage. Oiseaux nouveaux de Tile de St. Thomé. „Jornal de sciencias mathematicas, physicas e naturaes publicado sob os auspicios Academia Real das Sciencias de Lisboa”. 12, s. 230, 232, 1887-1888. (fr.).
↑ D. Lapage: Goląb kasztanowaty Columba thomensis Bocage, 1888. Avibase. [dostęp 2015-10-25].
↑ Thomensis, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-02-17] (ang.), [archiwum].
↑ M. Carvalho, J. E. Fa, F. C. Rego, R. F. de Lima, R.F., Santos, G. & Palmeirim, J.M.. Factors influencing the distribution and abundance of endemic pigeons on Sao Tome Island (Gulf of Guinea). „Bird Conservation International”. 25 (1), s. 71–86, 2015. DOI: 10.1017/S0959270914000288. (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia gołębia kasztanowatego. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[itis-1] Columba thomensis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[iucn-2] 1 2 BirdLife International, Columba thomensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015, wersja 2015.3 [dostęp 2015-10-25] (ang.).

[eko-3] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Columbinae Leach, 1820 - gołębie (Wersja: 2019-07-21). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-08-05].

[ioc-4] 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Pigeons. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-08-05]. (ang.).

[hbwalive-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 L. F. Baptista, P. W. Trail, H. M. Horblit: Sao Tome Olive-pigeon (Columba thomensis). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-10-25]. (ang.).

[birdlife-6] 1 2 3 J. Ekstrom, N. Peet, S. Shutes, M. Starkey, A. Symes, J. Taylor: Sao Tome Olive-pigeon Columba thomensis. BirdLife International. [dostęp 2015-10-25].

[Bocage-7] 1 2 J. V. B. du Bocage. Oiseaux nouveaux de Tile de St. Thomé. „Jornal de sciencias mathematicas, physicas e naturaes publicado sob os auspicios Academia Real das Sciencias de Lisboa”. 12, s. 230, 232, 1887-1888. (fr.).

[avibase-8] D. Lapage: Goląb kasztanowaty Columba thomensis Bocage, 1888. Avibase. [dostęp 2015-10-25].

[hbwalive2-9] Thomensis, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-02-17] (ang.), [archiwum].

[Carvalho&etal-10] M. Carvalho, J. E. Fa, F. C. Rego, R. F. de Lima, R.F., Santos, G. & Palmeirim, J.M.. Factors influencing the distribution and abundance of endemic pigeons on Sao Tome Island (Gulf of Guinea). „Bird Conservation International”. 25 (1), s. 71–86, 2015. DOI: 10.1017/S0959270914000288. (ang.).