Glacier du Giétro (nazywany też Glacier du Giétroz) – lodowiec w Alpach Pennińskich, w kantonie Valais w Szwajcarii, o długości 4 km (2005 r.) i powierzchni 5,85 km² (1973 r.).
Położenie
Lodowiec znajduje się w regionie Val de Bagnes (Dolina Bagnes), w górnej części doliny rzeki Dranse de Bagnes. Zajmuje pochylone ku północnemu zachodowi plateau nad jej prawym brzegiem, wznoszące się na wysokości ok. 1000 - 1400 m ponad poziom wód wypełniającego tu dolinę zbiornika zaporowego Mauvoisin.
Charakterystyka
Lodowiec posiada ogólna wystawę północno-zachodnią. Początkowo spływa w kierunku północnym, jednak w miarę obniżania się jego jęzor wyraźnie wykręca w kierunku zachodnim, a w końcu nawet południowo-zachodnim. Strefę akumulacyjną lodowca ograniczają szczyty i granie, których wysokości przekraczają 3300 m n.p.m. Najwyższym z nich jest La Ruinette (3875 m n.p.m.) po stronie południowej. Najdalej na południe wysuniętym punktem lodowca jest przełęcz Col du Mont Rouge (3324 m n.p.m.), natomiast najwyższym punktem (ok. 3820 m n.p.m.) jest południowo-zachodni przedwierzchołek szczytu Mont Blanc de Cheilon (3870 m n.p.m.) po stronie wschodniej. Od strony północnej, ze stoków Le Pleureur (3704 m n.p.m.) i spod sąsiadującej z tym szczytem od wschodu przełączki Col de la Luette (3369 m n.p.m.), spływały niegdyś dwa niewielkie lodowczyki boczne, dziś już w zupełnym zaniku.
Górna część lodowca jest relatywnie płaska, za to ostatni kilometr posiada pochylenie ok. 40%. Na wysokości ok. 2940 m n.p.m. jęzor lodowca przełamuje się przez skalny próg, co zaznacza się w postaci systemu poprzecznych szczelin. Drugi próg zarysowuje się na wysokości ok. 2800 m n.p.m. Poniżej koniec jęzora zwiesza się w dół stromego, urwistego żlebu, którym spływa potok tworzący wysoki na kilkaset metrów ciąg wodospadów zwanych Cascades du Giétro, spadających wprost do zbiornika zaporowego Mauvoisin.
W związku z częstymi i dużymi wahaniami długości, miąższości i powierzchni lodowca podawane w różnych źródłach dane różnią się wzajemnie. Inwentarz lodowców szwajcarskich z roku 2000 podawał: długość lodowca 4,5 km, powierzchnia 6 km², rozpiętość wysokości 3820 – 2550 m n.p.m., spadek 28% (16º). Aktualnie (ok. 2018 r.) jęzor lodowca kończy się na wysokości ok. 2750 m n.p.m.
Tło historyczne
W przeszłości, gdy spadający z dużej wysokości lodowiec Giétro zablokował czasem masami lodu i skał bieg Drance de Bagnes, w miejscu dzisiejszego zbiornika Mauvoisin powstawało naturalne jezioro, które samoistnie opróżniało się później w miarę topienia się lodu i wymywania osadów morenowych. W zależności od wielkości powstałego jeziora, jego opróżnianie przynosiło mniejsze lub większe szkody w dolinie Dranse. W czasach historycznych wielki wylew jeziora, który przyniósł znaczne szkody i wiele ofiar, zdarzył się m.in. w 1595 r. Zginęło wówczas 140 osób i zniszczeniu uległo ok. 500 budynków.
Podobna sytuacja miała miejsce także wiosną 1818 r. Tym razem jezioro osiągnęło katastrofalne rozmiary: miało ponad 2 km długości, 200 m szerokości i - jak szacowano - 60 m głębokości. Oceniano, że jego nagłe wylanie zagroziłoby całej dolinie Dranse. Ówczesny inżynier kantonu Valais Ignace Venetz (1788–1859), świadom zagrożenia, próbował zapobiec nagłemu przerwaniu tamy. Uzbrojeni w topory i kilofy mieszkańcy niżej położonych miejscowości wykuli w lodzie przelew, który w zamierzeniu powinien był umożliwić powolne opróżnianie jeziora, stopniowo się rozszerzając. Ale 16 czerwca po południu rzeka, której wody przedostały się pod masę lodu, nagle przerwała tamę. Ok. 20 mln m3 wody runęło w dół doliny z intensywnością ok. 8 000 m3/s, pustosząc dolinę Dranse aż po Martigny. Katastrofa przyniosła 44 ofiary śmiertelne wśród ludzi i ogromne straty materialne, szacowane na 1 mln ówczesnych franków.
Od połowy XIX w. w całych prawie Alpach obserwowane jest cofanie się lodowców. Lodowiec Giétro również znacznie się cofnął i obecnie nie stanowi już bezpośredniego zagrożenia w taki sposób, jak to opisano powyżej. Pozostaje jednak pod baczną obserwacją na wypadek gdyby w przyszłości miał znów zacząć rosnąć: upadek do zbiornika znacznej masy lodu mógłby nawet grozić przerwaniem zapory.