Geografia Lesotho – dziedzina nauki zajmująca się badaniem Lesotho pod względem geograficznym.

Lesotho jest niewielkim państwem leżącym w Afryce Południowej, będącym enklawą we wschodniej części Republiki Południowej Afryki. Z uwagi na górzysty krajobraz nazywane jest niekiedy „Szwajcarią Południowej Afryki”, „dachem Afryki” lub „podniebnym królestwem”.

Powierzchnia i granice

Lesotho jest enklawą we wschodniej części Republiki Południowej Afryki. Graniczy z następującymi prowincjami RPA: od wschodu z KwaZulu-Natal, od zachodu i północy z Wolnym Państwem i od południa Prowincją Przylądkową Wschodnią. Łączna długość granicy wynosi 909 km. Lesotho zajmuje powierzchnię 30 355 km².

Ukształtowanie terenu

Prawie 80% powierzchni Lesotho pokrywają tereny górzyste (2100–3400 m n.p.m.) poprzecinane głębokimi dolinami. Doliny charakteryzują się dużą głębokością, a wiele skalnych ścian jest stromych. Niektóre skalne ściany osiągają 1000 metrów. Od południowego wschodu Lesotho opasają Góry Smocze, a od zachodu pasmo Maloti z najwyższym szczytem kraju, a zarazem najwyższym szczytem w południowej Afryce – Thabana Ntlenyana (3482 m n.p.m.). Góry zbudowane są z bazaltów pochodzących z triasu. Teren obniża się stopniowo w kierunku zachodnim, przechodząc w płaskowyż (2700–3200 m n.p.m.). Z płaskowyżu wypływają dwie największe rzeki Afryki południowej – Oranje i Tugela.

Najniższy punkt Lesotho znajduje się na wysokości 1380 m n.p.m., co czyni go najwyżej położonym takim punktem na świecie.

Z uwagi na górzysty krajobraz – średnia wysokość n.p.m. to 2161 m – Lesotho nazywane jest niekiedy „Szwajcarią Południowej Afryki”, „dachem Afryki” lub „podniebnym królestwem”. Lesotho jest jedynym krajem na świecie położonym w całości na wysokości powyżej 1000 m n.p.m.

Klimat

Lesotho ma klimat zwrotnikowy wilgotny z cechami klimatu wysokogórskiego z powodu wyniesienia.

Zimy są z reguły zimne i suche. Występują wówczas częste przymrozki. W górach, ale też na niższych obszarach, pojawiają się opady śniegu. W najwyższych partiach gór śnieg utrzymuje się przez całą zimę, a temperatura może spadać do –18 °C, a nawet –21 °C.

Lata są gorące i wilgotne – występujące wtedy opady stanowią 85% całkowitych opadów rocznych. Największe opady występują w okresie od października do kwietnia, przy czym od grudnia do lutego większość kraju odnotowuje opady powyżej 100 mm miesięcznie. W okresie letnim występuje duże zachmurzenie, często pojawiają się przelotne burze i gradobicia, którym towarzyszą silne wiatry.

Średnie opady roczne wynoszą 710 mm – przy czym wschodnia część kraju jest bardziej wilgotna niż zachodnia. Średnie opady w dolinie rzeki Oranje wynoszą 500 mm rocznie. Temperatury w niższych partiach kraju sięgają 32 °C latem i spadają do –7 °C zimą. Wschodnia część otrzymuje większe ilości deszczu, średnio jest to około 1200 mm rocznie.

W całym kraju występują duże dobowe, miesięczne i roczne wahania temperatur.

Średnia temperatura i opady dla Maseru, Lesotho
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Rekordy maksymalnej temperatury [°C] 28.1 27.1 24.9 21.4 18.0 15.3 15.9 18.8 22.7 24.4 25.9 27.5 22,5
Rekordy minimalnej temperatury [°C] 14.3 13.9 12.0 7.8 3.3 -0.3 -0.7 1.6 5.7 9.3 11.6 13.3 7,7
Opady [mm] 111 94 98 59 29 11 12 14 20 60 87 88 682
Źródło: wetterkontor.de 23 listopada 2017

Wody

Sieć rzeczna jest dosyć dobrze rozwinięta. Występują liczne górskie rzeki i potoki. Wiele rzek ma znaczne spadki, co pozwala na rozwój hydroenergetyki. Wszystkie cieki wodne spływają do Oranje, będącej główną rzeką w kraju.

Gleby

Gleby wyżyn wytworzone są z piaskowców (planosole) i są dość ubogie. Na obszarach górzystych gleby, które są wytworzone z pokryw lawowych, mają dobrą żyzność, lecz są płytkie. W kraju występuje silna erozja gleb.

Flora

Lesotho jest zdominowane przez trawiaste stepy i górskie łąki. Drzewa występują nielicznie, głównie Salix mucronata i dzikie oliwki. Na terenach wilgotnych rosną różne gatunki aloesu, a wśród nich aloes wielkolistny, Aloe polyphylla, będący lesotyjskim endemitem. Zachodnie obszary Lesotho miejscami mają półpustynny charakter, gdzie występują sucholubne gatunki traw i krzewów.

Fauna

Fauna tak jak szata roślinna jest uboga. Niemal zupełnie zostały wytrzebione żyjące tu kiedyś zwierzęta. W połowie XIX w. występowały tu jeszcze licznie zebry, strusie, lwy i gnu. Ostatni lew został zabity w latach 70. XIX w.

W kraju istnieje tylko jeden park narodowy – Sehlabathebe. Świat zwierzęcy reprezentują m.in.: góralkowce, antylopy, zebry, zające i różne gatunki ptaków, m.in. orłosęp, i gadów. W wodach rzecznych żyją ryby z rodzaju Labeobarbus, a także Pseudobarbus quathlambae oraz introdukowane pstrągi i sumy.

Uwagi

  1. ↑ Inne źródła podają 1106 km.
  2. ↑ Inne źródła podają 1400 m n.p.m.

Przypisy

  1. 1 2 Lesotho, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2017-11-23].
  2. 1 2 3 4 5 CIA: The World Factbook: Lesotho. [dostęp 2017-11-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-06-12)]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Lesotho, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2017-11-23] (ang.).
  4. 1 2 3 Scott Rosenberg, Richard F. Weisfelder: Historical Dictionary of Lesotho. Scarecrow Press, 2013, s. 2. ISBN 978-0-8108-7982-9. [dostęp 2017-11-23]. (ang.).
  5. 1 2 3 Christy A. Donaldson: Lesotho. W: R. W. McColl: Encyclopedia of World Geography. T. 1. Infobase Publishing, 2014, s. 539–540. ISBN 978-0-8160-7229-3. [dostęp 2017-11-24]. (ang.).
  6. ↑ Maloti Mountains, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2017-11-23] (ang.).
  7. 1 2 3 Lesotho. Warunki naturalne, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2017-11-23].
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Lesotho Meteorological Services: Climate of Lesotho. [dostęp 2017-11-23]. (ang.).
  9. ↑ Wetterkontor.de: Das Klima in Maseru. [dostęp 2017-11-23]. (niem.).
  10. ↑ J. P. van den Bossche, G. M. Bernacsek: Source Book for the Inland Fishery Resources of Africa. Food and Agriculture Organization of the United Nations, 1990, s. 93. ISBN 978-92-5-102983-1. [dostęp 2017-11-27]. (ang.).
  11. ↑ Aloe polyphylla (Kharatsa). [dostęp 2017-11-23]. (ang.).

Bibliografia

  • Encyklopedia Geograficzna Świata: Afryka. Kraków: Wydawnictwo OPRES, 1997. ISBN 83-85909-21-4.

Linki zewnętrzne

  • Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Pretorii: Lesotho. [dostęp 2017-11-24]. (pol.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.