Garb Tenczyński – południowy fragment Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, mezoregion fizycznogeograficzny (341.34) o powierzchni około 270 km², położony na zachód od Krakowa, oddzielony od zasadniczej części wyżyny zapadliskiem tektonicznym Rowu Krzeszowickiego.

Jest to zrąb tektoniczny o dość skomplikowanej budowie geologicznej, upadający uskokami do Kotliny Oświęcimskiej i Bramy Krakowskiej. Spod górnojurajskich wapieni odsłaniają się starsze, dewońskie i karbońskie skały oraz permskie wulkaniczne porfiry i melafiry. Stoki są pokryte lessem.

Najwyższym punktem jest twardzielcowy pagór Góra Zamkowa w Rudnie koło Tenczynka (411 m n.p.m.). Przedłużeniem Garbu ku wschodowi są odizolowane zrębowe wzniesienia w obrębie Bramy Krakowskiej na terenie Krakowa, z których największym jest Pasmo Sowińca, ciągnące się od Kryspinowa do ujścia Rudawy do Wisły.

Region jest silnie zalesiony, odznaczający się dużą atrakcyjnością krajobrazową. Częściowo objęty Tenczyńskim Parkiem Krajobrazowym i Rudniańskim Parkiem Krajobrazowym (w południowej części), liczne rezerwaty przyrody: Bukowica, Lipowiec, Zimny Dół i Dolina Mnikowska – głęboki jar rzeki Sanki, Skała Kmity w przełomie Rudawy we wschodniej części Garbu. Dość gęsto zaludniony.

Atrakcje turystyczne

Region o dużej atrakcyjności turystycznej. W jego obrębie znajdują się m.in.:

• ruiny zamku Tenczyn w Rudnie,
• ruiny zamku Lipowiec w Wygiełzowie,
• Nadwiślański Park Etnograficzny,
• barokowy zespół klasztorny bernardynów w Alwerni,
• kościół pw. Stygmatów św. Franciszka wraz z cudownym obrazem Ecce Homo w Alwerni,
• XVIII i XIX-wieczna zabudowa rynku w Alwerni,
• Muzeum Straży Pożarnej w Alwerni – najstarsze w Polsce.
• Rezerwat przyrody Dolina Potoku Rudno
• Skała Kmity
• Tenczyński Park Krajobrazowy
• Rudniański Park Krajobrazowy

Wykorzystanie gospodarcze

Działają kamieniołomy wapienia, melafiru, diabazu, dawniej w Tenczynku istniały także kopalnia węgla kamiennego. Przez garb prowadzi autostrada A4 Kraków – Katowice („Chrzanówka”) i lokalna linia kolejowa Trzebinia – Alwernia – Wadowice, zamknięta dla ruchu osobowego w roku 2002.

Wzgórza

Wysokości na podstawie mapy Geoportalu.

Doliny

Przypisy