Franciszek Próchnicki

Franciszek Próchnicki (przed 1905)
Data i miejsce urodzenia

1847
Brzeżany

Data i miejsce śmierci

31 października 1911
Lwów

Zawód, zajęcie

nauczyciel

Narodowość

polska

Edukacja

C. K. Gimnazjum w Brzeżanach

Alma Mater

Uniwersytet Lwowski

Małżeństwo

Wanda z domu Łuczkiewicz

Dzieci

Zdzisław

Odznaczenia

Franciszek Próchnicki (ur. 1847 w Brzeżanach, zm. 31 października 1911 we Lwowie) – polski nauczyciel polonista, pedagog, dydaktyk, działacz oświatowy.

Życiorys

Urodził się w 1847 w Brzeżanach. W tym mieście ukończył C. K. Gimnazjum. Studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego pod kierunkiem prof. Antoniego Małeckiego. Podczas studiów od 1868 do 1870 był dwukrotnie prezesem Czytelni Akademickiej. Po studiach krótko pracował w redakcji „Gazety Lwowskiej”.

Następnie został nauczycielem. Od 1873 pracował w macierzystym gimnazjum brzeżańskim jako nauczyciel języka polskiego. Od 1874 był zatrudniony w C. K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie jako nauczyciel, później profesor, wykładający język łaciński, język polski, kaligrafię. Był kierownikiem filii tego gimnazjum od 1890 przez dwa lata, a 4 marca 1892 został mianowany dyrektorem samoistnego C. K. V Gimnazjum we Lwowie (tzw. „bernardyńskie”), faktycznie pełniący stanowisko od początku roku szkolnego w 1893. W tej szkole uczył języka polskiego. W 1903 otrzymał tytuł c. k. radcy rządu. Z początkiem roku szkolnego 1905/1906 ustąpił ze stanowiska i został przeniesiony w stan spoczynku. Przy tej okazji otrzymał od C. K. Ministerstwa Wyznań i Oświecenia renumerację w wysokości 1000 koron za wybitną działalność na polu pedagogiczno-dydaktycznym – był wyróżniony w ten sposób jako pierwszy w historii i jedyny co najmniej do 1911, zaś całą kwotę w imieniu swojej zmarłej żony przekazał jako zaczątek fundacji celem utrzymania ubogiego bursaka w Domu im. Tadeusza Kościuszki.

Po przejściu na emeryturę nadal pozostawał nauczycielem, pracując w zakładach naukowych żeńskich: szkole p. Niedziałkowskiej, szkole sióstr Benedyktynek łacińskich, sióstr Sakramentek. Ponadto jako emerytowany profesor był przewodniczącym komisji na egzaminach maturalnych zarówno w C. K. V Gimnazjum, jak i wykształconym z niego C. K. VIII Gimnazjum we Lwowie. Był założycielem pierwszej polskiej, lwowskiej bursy pod nazwą Dom im. Tadeusza Kościuszki we Lwowie.

Zarówno w pracy zawodowej jak i społecznej kładł nacisk na podniesienie rangi i jakości nauki języka polskiego. Publikował prace o charakterze pedagogicznym (głównie jako wypisy polskie i ćwiczenia łacińskie dla klas), podręczniki szkolne. Był jednym z założycieli Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych i przez 23 lata zasiadał w zarządzie tegoż oraz członkiem wydziału (1887-1908), wiceprezesem (1896-1899) i członkiem honorowym (1909) TNSW. Zainicjował publikowanie Wydawnictwa arcydzieł literatury dla młodzieży szkolnej, które podjęło TNSW, oraz został redaktorem tegoż wydawnictwa w 16 tomach. Był członkiem wydziału i zarządu głównego Towarzystwa Pedagogicznego, członkiem zarządu i przez 10 lat prezesem Towarzystwa Pomocy Naukowej, członkiem Rady Szkolnej Krajowej, Rady Szkolnej Okręgowej zamiejscowej we Lwowie (1899-1902), od 1902 do 1906 członkiem rady miejskiej we Lwowie i jednocześnie członkiem Rady Szkolnej Miejskiej.

Był określany jako jeden z najbardziej zasłużonych polskich pedagogów. Zamieszkiwał przy ul. Teatyńskiej. Zmarł 31 października 1911. Został pochowany 3 listopada tego roku na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie. Był żonaty z Wandą z domu Łuczkiewicz. Mieli syna Zdzisława (radca prokuratorii skarbu, radny Lwowa) oraz dwie córki (jedna została żoną sędziego Smulikowskiego, druga żoną profesora gimnazjalnego Edmunda Skarbińskiego).

Publikacje

Odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Ustąpienie dyr. F. Próchnickiego. „Nowości Illustrowane”. Nr 45, s. 2-3, 4 listopada 1905.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Zgon zasłużonego obywatela-pedagoga. „Nowości Illustrowane”. Nr 45, s. 7, 11 listopada 1911.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Kronika lwowska. Ś. p. Franciszek Próchnicki. „Muzeum”. Nr 502, s. 2, 3 listopada 1911.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 Franciszek Próchnicki. „Muzeum”. Z. 4, s. 360-372, 1911.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 † Franciszek Próchnicki. „Kurjer Lwowski”. Nr 500, s. 3, 3 listopada 1911.
  6. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum Lwowskiego im. Franciszka Józefa za rok szkolny 1876. Lwów: 1876, s. 1.
  7. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum Lwowskiego im. Franciszka Józefa za rok szkolny 1890. Lwów: 1890, s. 57.
  8. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum Lwowskiego im. Franciszka Józefa za rok szkolny 1892. Lwów: 1892, s. 39, 43.
  9. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum Lwowskiego im. Franciszka Józefa za rok szkolny 1892. Lwów: 1892, s. 45.
  10. ↑ Małgorzata Gajak-Toczek. Męskie gimnazja państwowe we Lwowie w latach 1772–1914. „Acta Universitatis Lodziensis”, s. 352, 353, Nr 13 z 2010. Uniwersytet Łódzki.
  11. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. V Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1897. Lwów: 1897, s. 45.
  12. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. V Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1905. Lwów: 1905, s. 42.
  13. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum Lwowskiego im. Franciszka Józefa za rok szkolny 1890. Lwów: 1890, s. 69, 90.
  14. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum Lwowskiego im. Franciszka Józefa za rok szkolny 1892. Lwów: 1892, s. 51, 62, 73.
  15. ↑ Rościsław Skręt: Próchnicki Franciszek. W: Polski Słownik Biograficzny. T. XXVIII. 1984-1985.
  16. ↑ Stanisław Nicieja: Cmentarz Łyczakowski we Lwowie w latach 1786–1986. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 363. ISBN 83-04-02817-4.
  17. ↑ K! Leopolia. Zdzisław Próchnicki. archiwumkorporacyjne.pl. [dostęp 2019-01-05].
  18. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. V Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1897. Lwów: 1897, s. 1-38.
  19. ↑ Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1906. Wiedeń: 1906, s. 141.
  20. ↑ Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1906. Wiedeń: 1906, s. 94.
  21. ↑ Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1905. Wiedeń: 1905, s. 783.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.