Franciszek Kotula

Franciszek Kotula jako kustosz Muzeum Ziemi Rzeszowskiej (ok. 1937)
Data i miejsce urodzenia

26 marca 1900
Głogów Małopolski

Data i miejsce śmierci

26 kwietnia 1983
Rzeszów

Zawód, zajęcie

etnograf, historyk

Narodowość

polska

Odznaczenia

Franciszek Kotula (ur. 26 marca 1900 w Głogowie Małopolskim, zm. 26 kwietnia 1983 w Rzeszowie) – polski etnograf, historyk, folklorysta i muzealnik. Autor prac monograficznych o kulturze Lasowiaków, Rzeszowiaków, Pogórzan z regionów Polski południowo-wschodniej.

Życiorys

W 1920 ukończył z wyróżnieniem Seminarium Nauczycielskie w Rzeszowie, a w 1929 Wyższy Kurs Nauczycielski w Toruniu. Jako nauczyciel pracował w różnych miejscowościach ówczesnego powiatu rzeszowskiego. Uczył języka polskiego i historii w szkołach powszechnych w Straszydlu, Sołonce, Głogowie Małopolskim i Tyczynie, a od 1932 w Szkole Podstawowej nr 1 przy ulicy Bernardyńskiej w Rzeszowie. Realizując plan Towarzystwa Regionalnego Ziemi Rzeszowskiej, w 1934 rozpoczął organizację Muzeum Regionalnego, Archiwum i Biblioteki.

Okupację spędził w Rzeszowie. Brał udział w tajnym nauczaniu i ruchu podziemnym. W Muzeum Miejskim, na które wyremontowano bardzo zniszczony dom przy Rynku 8 (obecnie Rynek 6), przechowywano wiele tysięcy książek oraz tajne archiwum Armii Krajowej. Tu zdawano również podziemne matury. Po zakończeniu drugiej wojny przeszedł do Resortu Kultury: był współorganizatorem Muzeum Ziemi Rzeszowskiej oraz Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Przez cztery kadencje był radnym Wojewódzkiej Rady Narodowej. Należał do wielu towarzystw naukowych i kulturalnych. Pomimo iż nie uzyskał doktoratu, w 1954 r. za działalność naukową otrzymał tytuł docenta. Był autorem 20 książek, opublikował około 700 artykułów. Należał do Stowarzyszenia Historyków Sztuki.

Został pochowany na cmentarzu w rodzinnym Głogowie Małopolskim.

Odznaczenia, nagrody, upamiętnienia

Za długoletnią pracę przed wojną został odznaczony Medalem Niepodległości (1938) i Srebrnym Krzyżem Zasługi, a po wojnie dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (1946, 1954), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, odznaczeniami za Zasługi dla Województwa Rzeszowskiego, Odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”, Zasłużony Działacz Ochrony Zabytków oraz innymi. W 1979 otrzymał Złotą Odznakę „Za opiekę nad zabytkami”. Otrzymał również Nagrodę Kolberga oraz nagrodę „Profilów”.

W 1979 został Honorowym Obywatelem Miasta Leżajska.

17 września 1990 powstało w Rzeszowie Muzeum Etnograficzne im. Franciszka Kotuli (obecnie Oddział Muzeum Okręgowego). Od roku 1995 przyznawane są nagrody im. Franciszka Kotuli dla twórców ludowych, animatorów kultury oraz placówek popularyzujących folklor, a organizatorem tego przedsięwzięcia jest wspomniane Muzeum Etnograficzne, którym kieruje dr Krzysztof Ruszel.

Wybrane publikacje

  • 1958 Obwarowania Rzeszowa i rozwój przestrzenny miasta w XVII-XVIII wieku (w: Pięć wieków miasta Rzeszowa), Warszawa;
  • 1962 Z Sandomierskiej Puszczy;
  • 1970 Hej, leluja czyli o wygasających starodawnych pieśniach kolędniczych w Rzeszowskiem, Toruń;
  • 1974 Po Rzeszowskim Podgórzu błądząc, Kraków;
  • 1982 Chłopi bronili się sami;
  • 1982 Miasteczko na przykładzie Głogowa Małopolskiego i jego sąsiadów;
  • 1983 U źródeł, Rzeszów;
  • 1985 Tamten Rzeszów czyli Wędrówka po zakątkach i historii miasta;
  • 1988 Pojedynek z diabłem;
  • 1989 Przeciw urokom: wierzenia i obrzędy u Pogórzan, Rzeszowiaków i Lasowiaków, Warszawa;
  • 1999 Losy Żydów rzeszowskich 1939-1944.

Przypisy

  1. ↑ M.P. z 1938 r. nr 177, poz. 323.
  2. ↑ M.P. z 1946 r. nr 115, poz. 214.
  3. ↑ M.P. z 1954 r. nr 105, poz. 1362.
  4. ↑ Odznaczenia i wyróżnienia Aleksandra Rybickiego, (zespół 11, sygn. 16), Archiwum Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, s. 20.
  5. ↑ AordyCz.com [online], aordycz.com [dostęp 2017-12-15] [zarchiwizowane z adresu 2016-09-29].
  6. ↑ 30 lat minęło… [online], Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie [dostęp 2022-04-11] (pol.).
  7. ↑ Franciszek Kotula, U źródeł, wyd. 1, Rzeszów: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983, ISBN 83-03-00253-8, OCLC 11518291 [dostęp 2022-04-11].
  8. ↑ Franciszek Kotula, Tamten Rzeszów : czyli wędrówka po zakątkach i historii miasta, wyd. 1, Rzeszów: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1985, ISBN 83-03-01008-5, OCLC 13056559 [dostęp 2022-04-11].
  9. ↑ Franciszek Kotula, Pojedynek z diabłem, Rzeszów: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1988, ISBN 83-03-02328-4, OCLC 21341122 [dostęp 2022-04-11].
  10. ↑ Franciszek Kotula, Losy Żydów rzeszowskich 1939-1944 : kronika tamtych dni, Rzeszów 1999, ISBN 83-86634-55-3, OCLC 43309756 [dostęp 2022-04-11].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.