Formacja Tendaguru

Formacja Tendaguru – bogata w skamieniałości formacja geologiczna w Tanzanii. Uznaje się ją za najbogatszą z górnojurajskich warstw Afryki. Rekonstrukcje kontynentalne wskazują, że w epoce jury późnej tereny te leżały na półkuli południowej. Tendaguru przypomina formację Morrisona, jeśli nie brać pod uwagę morskich osadów tej ostatniej. Fauna dinozaurów obu formacji jest podobna. Występują odpowiadające sobie rodzaje: tendagurskiemu Giraffatitan odpowiada morrisoński brachiozaur, tendagurskiemu kentrozaurowi – stegozaur.

Wykopaliska

Osady, dziś określane jako należące do formacji Tendaguru, odkryto jako źródło skamieniałości w 1906, gdy niemiecki aptekarz, chemik analityk i inżynier górnictwa Bernhard Wilhelm Sattler, podróżując w kierunku kopalni na południe od rzeki Mbemkure płynącej w Niemieckiej Afryce Wschodniej (obecnie tereny te leżą w Tanzanii), zauważył olbrzymie kości w wietrzejącej skale przy ścieżce nieopodal podnóży wzgórza. Z powodu swego ukształtowania wzgórze to nosiło lokalną nazwę stromego wzgórza, czyli "tendaguru" w języku miejscowej ludności Wamwera. Sattler zaraportował odkrycie, co doszło do niemieckiego paleontologa Eberharda Fraasa. Podróżując przez Afrykę, odwiedził on rzeczone miejsce w 1907 i dzięki pomocy Sattlera odkrył dwa niekompletne szkielety ogromnej wielkości. Materiał przetransportowano do Stuttgartu, gdzie pracował Fraas. Naukowiec opisał dwa nowe gatunki, które umieścił w słabo poznanym rodzaju gigantozaur, nazwywając je Gigantosaurus robustus i G. africanus. Oba gatunki przeniesiono później do innych rodzajów, określa się je dzisiaj jako Janenschia robusta i Barosaurus africanus.

Ekspedycje niemieckie

Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie prowadziło wykopaliska na wzgórzu Tendaguru i w okolicy przez cztery lata. Od 1909 do 1911 Werner Janensch, kierujący wyprawą, i Edwin Hennig, asystent, natomiast Hans Reck i jego małżonka Ina Reck w 1912 dowodzili ekspedycją. Spośród Europejczyków udział brał także Hans von Staff. Podczas pór deszczowych naukowcy badali geologię Niemieckiej Afryki Wschodniej podczas długich safari.

Fauna kręgowców

W formacji odkryto prawdopodobnie jaja dinozaurów.

Ssaki

ssaki z formacji Tendaguru
Rodzaj	Gatunki	Miejsce	Stratygrafia	Materiał	Uwagi	Grafiki
Allostaffia	A. aenigmatica	Tanzania.		3 izolowane trzonowce.
Brancatherulum	B. tendagurense	Tanzania.		kość zębowa bez zębów
Tendagurodon	T. janenschi	Tanzania.		Pojedyczy ząb
Tendagurutherium	T. dietrichi	Tanzania.		Niekompletna kość zębowa z uszkodzonym ostatnym trzonowcem

Dinozaury ptasiomiedniczne

Dinozaury ptasiomiedniczne z Formacji Tendaguru
Rodzaj	Gatunki	Miejsce	Stratygrafia	Materiał	Uwagi	Grafiki
Dysalotosaurus	D. lettowvorbecki	Mkoawa Mtwara, Tanzania		"Duża ilość w większości niepołączonych szczątków czaszki i szkielru pozaczaszkowego"
Kentrosaurus	K. aethiopicus	Mkoawa Mtwara, Tanzania		2 zmontowane szkielety, 4 mózgoczaszki, 4 kości krzyżowych, ponad 17 kości udowych, około 25 izolowanych elementów; osobniki młodociane i dorosłe

Pterozaury

Pterozaury z Formacji Tendaguru
Rodzaj	Gatunki	Miejsce	Stratygrafia	Materiał	Uwagi	Grafiki
Nieznany Archaeopterodactyloidea		Mkoawa Mtwara, Tanzania		kość ramienna
Nieznany azdarch		Mkoawa Mtwara, Tanzania
Nieznany Dsungaripteroidea				kość ramienna
Pterodactylus	P. maximus	Mkoawa Mtwara, Tanzania.			później uznany za nieznanego pterodaktyla.
	P. brancai	Mkoawa Mtwara, Tanzania.			później uznany za nieznanego Dsungaripteroidea
	P. arningi	Mkoawa Mtwara, Tanzania			później uznany za nieznanego pterozaura
Rhamphorhynchus	R. tendagurensis	Mkoawa Mtwara, Tanzania.			później uznany za nieznanego Rhamphorhynchoidea
Tendaguripterus	T. recki	Mkoawa Mtwara, Tanzania		Niekompletna kość szczękowa z zębami

Zauropody

Zauropody z Formacji Tendaguru
Rodzaj	Gatunki	Miejsce	Stratygrafia	Materiał	Uwagi	Grafiki
Australodocus	A. bohetii	Tanzania.		2 kręgi szyjne
Barosaurus	B. gracilis	Mkoawa Mtwara, Tanzania
Brachiosaurus	B. brancai	Mkoawa Mtwara, Tanzania.		"5 niekompletnych szkieletów, ponad 3 czaszki i izolowane fragmenty kończyn	B. brancai różni się od gatunku typowego brachiozaura B. altithorax do tego stopnia, że przeniesiono go do oddzielnego rodzaju Giraffatitan
Brachiosaurus	B. fraasi				Szczątki przypisane B. fraasi przeniesiono potem do B. brancai, a w końcu do Giraffatitan.
Dicraeosaurus	D. hansemanni	Mkoawa Mtwara, Tanzania		Szkielet z brakującymi czaszką i przednimi kończynami, 2 szkielty niekompletne, izolowane kręgi i części kończyn
Dicraeosaurus	D. sattleri	Mkoawa Mtwara, Tanzania		2 niekompletne szkeielty bez czszek, izolowane części pozaczaszkowe
Giraffatitan	G. brancai	Mkoawa Mtwara, Tanzania			Nowy rodzaj Giraffatitan stworzono dla wcześniejszego gatunku brachiozaura, Brachiosaurus brancai, po doszukanie się przez specjalistów różnic pomiędzy nim a gatunkiem typowym B. altithorax uzasadniających reklasyfikację
Janenschia	J. robusta	Mkoawa Mtwara, Tanzania		Kości kończyn przednich i tylnych, kość łonowa, dwie kości kulszowe
Tendaguria	T. tanzaniensis	Mkoawa Mtwara, Tanzania		2 połączone kręgi grzbietowe
Tornieria	T. africanus	Mkoawa Mtwara, Tanzania		Ponad 3 niekopletne szkielety, kilka fragmentow czaszki, liczne izolowane elementy pozaczaszkowe
Wamweracaudia	W. keranjei			Kręgi ogonowe.
"Archbishop"

Teropody

Teropody z Formacji Tendaguru
Rodzaj	Gatunki	Miejsce	Stratygrafia	Materiał	Uwagi	Grafiki
?Allosaurus	?A. tendagurensis	Mkoawa Mtwara, Tanzania		piszczel	Bazalny przedstawiciel Tetanurae o niepewnej pozycji filogenetycznej.
Ceratosaurus?	C.(?) roechlingi	Mkoawa Mtwara, Tanzania		trzon kręgu ogonowego	Prawdopodobnie przedstawiciel rodziny Ceratosauridae.
Ceratosaurus?	nieokreślone	Mkoawa Mtwara, Tanzania
Elaphrosaurus	E. bambergi	Mkoawa Mtwara, Tanzania		Szkielet pozaczaszkowy
Labrosaurus	L. stechowi	Mkoawa Mtwara, Tanzania.		Izolowane zęby	później uznany za nieznany gatunek Ceratosaurus
Megalosaurus?	M.(?) ingens	Mkoawa Mtwara, Tanzania		Ząb	Możliwy przedstawiciel rodziny Carcharodontosauridae.
Veterupristisaurus	V. milneri			Trzy kręgi ogonowe
Możliwy przedstawiciel Abelisauridae niezaliczony do żadnego rodzaju				Dwie kości piszczelowe, kość udowa
Niewielki przedstawiciel Abelisauroidea niezaliczony do żadnego rodzaju				Dwie kości piszczelowe
Przedstawiciel Megalosauroidea niezaliczony do żadnego rodzaju				Kość strzałkowa, kość skokowa	Skamieniałości tego teropoda pierwotnie były uznawane za kości przedstawiciela gatunku Ceratosaurus? roechlingi.
Przedstawiciel lub przedstawiciele Tetanurae niezaliczeni do żadnego rodzaju, nienależący do celurozaurów				Trzy kręgi grzbietowe, cztery kręgi ogonowe, kość biodrowa, dwie kości udowe, kość piszczelowa	W ocenie Rauhuta (2011) co najmniej kości udowe i kość piszczelowa są skamieniałościami przedstawiciela lub przedstawicieli odrębnego od Allosaurus(?) tendagurensis taksonu lub taksonów.

Przypisy

↑ Mateus (2006). Pp. 223–232.
↑ Maier , G. (2003).
1 2 Fraas, E. (1908). "Ostafrikanische Dinosaurier". Palaeontolographica 55:105-144 [German]
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 Weishampel, David B; et al. (2004). "Dinosaur distribution (Late Jurassic, Africa)." W: Weishampel, David B.; Dodson, Peter; and Osmólska, Halszka (eds.): The Dinosauria, 2nd, Berkeley: University of California Press. p. 552. ISBN 0-520-24209-2.
↑ Dinodata [online], www.dinodata.org [dostęp 2018-06-17] (niem.).
↑ "Table 19.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 414.
↑ "Table 16.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 344.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Barrett, P.M., Butler, R.J., Edwards, N.P., & Milner, A.R. Pterosaur distribution in time and space: an atlas. p61-107. in Flugsaurier: Pterosaur papers in honour of Peter Wellnhofer. 2008. Hone, D.W.E., and Buffetaut, E. (eds). Zitteliana B, 28. 264pp.
1 2 3 Costa F. R., Kellner A. W. A., 2009, On two pterosaur humeri from the Tendaguru beds (Upper Jurassic, Tanzania), Anais da Academia Brasileira de Ciências, vol.81 no.4 Rio de Janeiro Dec. 2009
↑ "Table 13.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 267.
1 2 3 Taylor, M.P. (2009). Pp. 787-806.
1 2 "Table 13.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 264.
1 2 Philip D. Mannion, Paul Upchurch, Daniela Schwarz i Oliver Wings. Taxonomic affinities of the putative titanosaurs from the Late Jurassic Tendaguru Formation of Tanzania: phylogenetic and biogeographic implications for eusauropod dinosaur evolution. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 185 (3), s. 784–909, 2019. DOI: 10.1093/zoolinnean/zly068. (ang.).
↑ "Table 13.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 261.
↑ "Table 13.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 265.
↑ "Table 4.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 75.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Oliver W. M. Rauhut. Theropod dinosaurs from the Late Jurassic of Tendaguru (Tanzania). „Special Papers in Palaeontology”. 86, s. 195–239, 2011. DOI: 10.1111/j.1475-4983.2011.01084.x. (ang.).
↑ "Table 3.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 48.
↑ "Table 3.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 50.
↑ "Table 4.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 78.
1 2 Oliver W. M. Rauhut. Post-cranial remains of ‘coelurosaurs’ (Dinosauria, Theropoda) from the Late Jurassic of Tanzania. „Geological Magazine”. 142 (1), s. 97–107, 2005. DOI: 10.1017/S0016756804000330. (ang.).

Bibliografia

Fraas, E. (1908). "Ostafrikanische Dinosaurier". Palaeontolographica 55:105-144 [German].
Khalaf-von Jaffa, Norman Ali Bassam Ali Taher (2006). "Ornithomimid Dinosaur Tracks from Beit Zeit, West of Jerusalem, Palestine." Gazelle: The Palestinian Biological Bulletin, Number 56, August 2006. pp. 1–7.
Paul, G. S. 1988. The brachiosaur giants of the Morrison Tendaguru with a description of a new subgenus, Giraffatitan, and a comparison of the world's largest dinosaurs. Hunteria 2 (3): 1-14.
Maier, G. African dinosaurs unearthed: the Tendaguru expeditions. Bloomington, Indiana: Indiana University Press, 2003. (Life of the Past Series). At Google Books
Late Jurassic dinosaurs from the Morrison Formation (USA), the Lourinhā and Alcobaça formations (Portugal), and the Tendaguru Beds (Tanzania): a comparison. W: Mateus, Octávio: Paleontology and Geology of the Upper Morrison Formation. New Mexico Museum of Natural History and Science (bulletin 36), 2006, s. 223–232. ISSN 1524-4156. (ang.).
Taylor, M.P. (2009). "A Re-evaluation of Brachiosaurus altithorax Riggs 1903 (Dinosauria, Sauropod) and its generic separation from Giraffatitan brancai (Janensh 1914)." Journal of Vertebrate Paleontology, 29(3): 787-806.
Weishampel, David B.; Dodson, Peter; and Osmólska, Halszka (eds.): The Dinosauria, 2nd, Berkeley: University of California Press. 861 pp. ISBN 0-520-24209-2.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[1] Mateus (2006). Pp. 223–232.

[Maier2003-2] Maier , G. (2003).

[Fraas1908-3] 1 2 Fraas, E. (1908). "Ostafrikanische Dinosaurier". Palaeontolographica 55:105-144 [German]

[latejurassicdistribution-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 Weishampel, David B; et al. (2004). "Dinosaur distribution (Late Jurassic, Africa)." W: Weishampel, David B.; Dodson, Peter; and Osmólska, Halszka (eds.): The Dinosauria, 2nd, Berkeley: University of California Press. p. 552. ISBN 0-520-24209-2.

[5] Dinodata [online], www.dinodata.org [dostęp 2018-06-17] (niem.).

[table-19-1-414-6] "Table 19.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 414.

[table-16-1-344-7] "Table 16.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 344.

[zitteliana-8] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Barrett, P.M., Butler, R.J., Edwards, N.P., & Milner, A.R. Pterosaur distribution in time and space: an atlas. p61-107. in Flugsaurier: Pterosaur papers in honour of Peter Wellnhofer. 2008. Hone, D.W.E., and Buffetaut, E. (eds). Zitteliana B, 28. 264pp.

[humeri-9] 1 2 3 Costa F. R., Kellner A. W. A., 2009, On two pterosaur humeri from the Tendaguru beds (Upper Jurassic, Tanzania), Anais da Academia Brasileira de Ciências, vol.81 no.4 Rio de Janeiro Dec. 2009

[table-13-1-267-10] "Table 13.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 267.

[taylor2009-11] 1 2 3 Taylor, M.P. (2009). Pp. 787-806.

[table-13-1-264-12] 1 2 "Table 13.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 264.

[Wamweracaudia-13] 1 2 Philip D. Mannion, Paul Upchurch, Daniela Schwarz i Oliver Wings. Taxonomic affinities of the putative titanosaurs from the Late Jurassic Tendaguru Formation of Tanzania: phylogenetic and biogeographic implications for eusauropod dinosaur evolution. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 185 (3), s. 784–909, 2019. DOI: 10.1093/zoolinnean/zly068. (ang.).

[table-13-1-261-14] "Table 13.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 261.

[table-13-1-265-15] "Table 13.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 265.

[table-4-1-75-16] "Table 4.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 75.

[Rauhut2011-17] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Oliver W. M. Rauhut. Theropod dinosaurs from the Late Jurassic of Tendaguru (Tanzania). „Special Papers in Palaeontology”. 86, s. 195–239, 2011. DOI: 10.1111/j.1475-4983.2011.01084.x. (ang.).

[table-3-1-18] "Table 3.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 48.

[table-3-1-50-19] "Table 3.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 50.

[table-4-1-78-20] "Table 4.1," w: Weishampel, et al. (2004). Page 78.

[rauhut2005-21] 1 2 Oliver W. M. Rauhut. Post-cranial remains of ‘coelurosaurs’ (Dinosauria, Theropoda) from the Late Jurassic of Tanzania. „Geological Magazine”. 142 (1), s. 97–107, 2005. DOI: 10.1017/S0016756804000330. (ang.).