Greta Garbo (1905–1990) w trwającej 21 lat karierze występowała w filmach i na scenie. Zagrała w 29 produkcjach fabularnych. Była trzykrotnie nominowana do nagrody Akademii Filmowej. Uznawana jest przez biografów oraz historyków za jedną z największych i najwybitniejszych gwiazd filmowych w historii kinematografii, a także jedną z legend i ikon okresu „Złotej Ery Hollywood”.

Karierę rozpoczęła w 1920, gdy została zaangażowana przez Johna W. Bruniusa do roli statystki w niemych filmach En lyckoriddare (1921) i Kärlekens ögon (1922). Po udziale w krótkometrażowej komedii Petter włóczęga (1922, reż. Erik A. Petschler), zagrała pierwszą ważną rolę w melodramacie Gdy zmysły grają (1924, reż. Mauritz Stiller), partnerując Larsowi Hansonowi. Kreacja włoskiej hrabiny Elizabeth Dohny uczyniła z niej wschodzącą gwiazdę. Rok później wystąpiła w niemieckim dramacie Zatracona ulica (reż. Georg Wilhelm Pabst).

Pod koniec czerwca 1925 przeniosła się do Stanów Zjednoczonych, gdzie podpisała umowę z Metro-Goldwyn-Mayer. Jej występy w dramacie Słowik hiszpański (1926, reż. Monta Bell) i melodramacie Kusicielka (1926, reż. Fred Niblo) uzyskały entuzjastyczne recenzje amerykańskich krytyków, a kreacje w obydwu produkcjach przyczyniły się, wbrew woli aktorki, do utrwalenia jej ekranowego wizerunku femme fatale. Rolą Felicitas von Rhaden w melodramacie Symfonia zmysłów (1926, reż. Clarence Brown) zyskała status międzynarodowej gwiazdy. Po występie we Władczyni miłości (1928, reż. Clarence Brown) z Johnem Gilbertem, była najbardziej dochodową aktorką MGM sezonu 1928–1929 w amerykańskim box offisie.

W 1930 zagrała w swoim pierwszym filmie dźwiękowym – dramacie Anna Christie, będącym ekranizacją sztuki o tej samej nazwie Eugene’a O’Neilla, a także w Romansie (oba w reżyserii Clarence’a Browna). Za udział w nich otrzymała nominację do nagrody Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. W następnych latach wystąpiła w tytułowej roli w melodramacie szpiegowskim Mata Hari (1931, reż. George Fitzmaurice) z Ramónem Novarro, melodramacie Ludzie w hotelu (1932, reż. Edmund Goulding), jako szwedzka władczyni w biograficznym dramacie historycznym Królowa Krystyna (1933, reż. Rouben Mamoulian) – po którym zaczęto nazywać ją „bezdyskusyjną królową Hollywood” i „świętą ikoną”, remake’u Anny Kareniny (1935, reż. Clarence Brown) oraz w Damie kameliowej (1936, reż. George Cukor) (za występ w której uzyskała drugą nominację do nagrody Akademii Filmowej). Pod koniec lat 30. zrezygnowała z wcielania się w postacie historyczne i skupiła się na gatunku komediowym, występując w Ninoczce (1939, reż. Ernst Lubitsch) (otrzymała ostatnią nominację do nagrody Akademii Filmowej) i Dwulicowej kobiecie (1941, reż. George Cukor).

W 1932 była notowana w pierwszej dziesiątce najbardziej dochodowych amerykańskich aktorek (5. lokata). Jedenaście produkcji z jej udziałem zestawiano w pierwszej dziesiątce podsumowań roku w box offisie. Sześć filmów, w których wzięła udział, było nominowanych przynajmniej do jednego Oscara w każdej kategorii. Również sześć produkcji z udziałem Garbo, po uwzględnieniu inflacji, przekroczyło sumę 100 milionów dolarów dochodu z biletów na rynku krajowym.

Filmografia

Rok Tytuł Rola Tytuł oryg. / uwagi Źr
1921En lyckoriddaredziewicafilmy zaginione
1922Kärlekens ögonstatystka
Herr och fru Stockholmmanekintytuł alt.: How Not to Dress, film krótkometrażowy (reklama)
Konsum Stockholm Promodziewczyna zajadająca się ciastkamitytuł alt.: Our Daily Bread, film krótkometrażowy (reklama)
Petter włóczęgaGreta NordbergLuffar-Petter, film krótkometrażowy
1924Gdy zmysły grająhrabina Elizabeth DohnaGösta Berlings saga, tytuł alt.: The Saga of Gösta Berling
1925Zatracona ulicaGreta RumfortDie Freudlose Gasse, tytuły alt.: Joyless Street, The Street of Sorrow
1926Słowik hiszpańskiLeonora Moreno (aka La Brunna)Torrent
KusicielkaElena de Torre BiancaThe Temptress
Symfonia zmysłówFelicitas von RhadenFlesh and the Devil
1927Anna KareninaAnna KareninaLove
1928Boska kobietaMarianneThe Divine Woman, film zaginiony
Żar miłościTania FiedorovaThe Mysterious Lady
Władczyni miłościDiana MerrickA Woman of Affairs
1929Dzikie orchideeLillie SterlingWild Orchids
A Man’s Manona sama (cameo)
PokusaArden StuartThe Single Standard
PocałunekIrene GuarryThe Kiss
1930Anna ChristieAnna „Christie” Christophersonpierwszy film dźwiękowy Garbo
RomansRita CavalliniRomance
Anna ChristieAnna „Christie” Christophersonniemieckojęzyczna wersja filmu z 1930
1931NatchnienieYvonne ValbretInspiration
Zuzanna LenoxHelga / Zuzanna LenoxSusan Lenox: Her Fall and Rise, tytuł alt.: The Rise of Helga
Mata HariMata Hari
1932Ludzie w hotelubalerina Jelizawieta GruzińskaGrand Hotel
Jaką mnie pragnieszZara / hrabina Maria VarelliAs You Desire Me
1933Królowa KrystynaKrystyna WazównaQueen Christina
1934Malowana zasłonaKatrin KoerberThe Painted Veil
1935Anna KareninaAnna Kareninaremake filmu z 1927
1936Dama kameliowaMarguerite GautierCamille
1937Pani WalewskaMaria WalewskaMarie Walewska, tytuł alt.: Conquest
1939NinoczkaNina Iwanowa „Ninoczka” JakuszowaNinotchka
1941Dwulicowa kobietaKarin Borg Blake / Katherine BorgTwo-Faced Woman

Scena

Erik A. Petschler, reżyser filmu Petter włóczęga (1922), zachęcił Garbo do podjęcia nauki w Królewskim Teatrze Dramatycznym w Sztokholmie. Na egzamin wstępny Signe Enwall przygotowała jej trzy fragmenty sztuk – monolog z trzeciego aktu Piskląt Selmy Lagerlöf, scenę z pierwszego aktu Madame Sans-Gêne Victoriena Sardou i monolog Elidy z Oblubienicy morza Henrika Ibsena. Wygłosiwszy wszystkie trzy fragmenty została przyjęta, choć zdaniem Davida Breta zdołała zaprezentować jeden fragment, po czym jej przerwano, a trzy dni później poinformowano, że została wybrana razem z dziesiątką innych studentów, spośród trzystu kandydatów. W ciągu pierwszych miesięcy nauki stała się prekursorką metody Stanisławskiego. Lubiła zajęcia z deklamacji oraz te aspekty ruchu scenicznego, które wymagały odzwierciedlenia emocji.

W 1922 debiutowała jako Madam de Ligneray w sztuce The Beautiful Adventure Gastona Armana de Caillaveta i Roberta de Flersa, wypowiadając kwestię liczącą sześć słów. Na pierwszym roku zagrała też m.in. rolę prostytutki w inscenizacji Abschiedssouper Arthura Schnitzlera, służącą damy w sztuce J.M. Barriego Nieporównany Crichton, Hermionę w Zimowej opowieści Williama Shakespeare’a, a także Katri w fińskiej sztuce Daniel Hjort. Barry Paris kreację Hermiony w jej wykonaniu opisywał jako „czarującą”. Zagrawszy główną rolę kobiecą w melodramacie Gdy zmysły grają (1924) w reżyserii Mauritza Stillera, aktorka powróciła do Królewskiego Teatru Dramatycznego, gdzie zwiększono jej stypendium o 30 dolarów (150 koron) miesięcznie. Występowała w rosyjskim dramacie Jesienne skrzypce i Niewidzialnym człowieku Pära Lagerkvista, wcielając się w prostytutkę. Drobna rola Mariette, recepcjonistki lekarza w farsie Jules’a Romainsa Knock, czyli triumf medycyny, była jej ostatnią kreacją teatralną. W marcu zrezygnowała z kontynuowania nauki na rzecz kariery filmowej oraz dalszej edukacji pod kierownictwem Stillera.

Najbardziej lubiła role męskie w rosyjskich dziełach klasycznych: „Choć nie lubię mężczyzn przebierających się za kobiety, jest coś szczególnie ekscytującego w oglądaniu kobiety przebranej za mężczyznę” – argumentowała.

Rok (sezon) Tytuł Rola Teatr Źr
1922The Beautiful AdventureMadam de LignerayKrólewski Teatr Dramatyczny
1923Nieporównany CrichtonFisher, służąca damy
Zimowa opowieśćHermiona
Abschiedssouperprostytutka
ZmartwychwstanieAmman
Daniel HjortKatri
1924Szylkretowy grzebieńpani von Brandt
Źle kochanawiejska dziewczyna
Madame Sans-GêneMadam de Vintermille
Min vän TeddyMathilde
Jesienne skrzypce„Guest”
Niewidzialny człowiekprostytutka
Knock, czyli triumf medycynygłos Mariette, recepcjonistki lekarza

Uwagi

  1. ↑ Jest to rok premiery. O ile to możliwe, data premiery narzuca kolejność filmów w tej tabeli.
  2. ↑ Zachował się jedynie 9-minutowy fragment filmu, który w 1993 odnaleziono w moskiewskim archiwum, zawierający napisy wykonane cyrylicą. Według innych źródeł ocalał tylko jego zwiastun.
  3. ↑ Obsadzenie Garbo i Gilberta w roli samych siebie było pomysłem Louisa B. Mayera, który chciał przekonać opinię publiczną, że dwójka aktorów odnowiła swój związek (w owym czasie dziennikarka i felietonistka Rilla Page Palmborg informowała o bliskiej relacji Garbo z Lilyan Tashman).
  4. ↑ Według wersji przedstawionej przez Alexandra Walkera Garbo zdołała wygłosić dwa fragmenty sztuk (Lagerlöf i Sardou), po czym jury uznało, że zaprezentowane przez nią monologi wystarczą. Trzy dni później miała zostać przyjęta jako jedna z siedmiu kandydatek.
  5. 1 2 3 Projekt studencki.
  6. ↑ Spektakl zrealizowany przez stały zespół teatralny.

Przypisy

  1. ↑ Bret 2015 ↓, s. 519–527.
  2. ↑ Walker 1987 ↓, s. 110–111; Paris 2007 ↓, s. 9, 14; Bret 2015 ↓, s. 488.
  3. ↑ Vieira 2005 ↓, s. 6.
  4. 1 2 Bret 2015 ↓, s. 31.
  5. ↑ Walker 1987 ↓, s. 113; Paris 2007 ↓, s. 41; Bret 2015 ↓, s. 37; Gottlieb 2022 ↓, s. 32.
  6. ↑ Walker 1987 ↓, s. 113–114; Paris 2007 ↓, s. 559–560; Bret 2015 ↓, s. 50, 59; Gottlieb 2022 ↓, s. 38, 44, 45.
  7. ↑ Bret 2015 ↓, s. 64.
  8. ↑ Walker 1987 ↓, s. 114; Paris 2007 ↓, s. 560; Bret 2015 ↓, s. 76; Gottlieb 2022 ↓, s. 53.
  9. ↑ Walker 1987 ↓, s. 36–37; Paris 2007 ↓, s. 84–85; Bret 2015 ↓, s. 83; Gottlieb 2022 ↓, s. 61.
  10. ↑ Walker 1987 ↓, s. 38–39; Bret 2015 ↓, s. 90; Gottlieb 2022 ↓, s. 67.
  11. ↑ Paris 2007 ↓, s. 94–97; Bret 2015 ↓, s. 96; Gottlieb 2022 ↓, s. 74–75.
  12. ↑ Paris 2007 ↓, s. 97–98; Bret 2015 ↓, s. 105; Gottlieb 2022 ↓, s. 79.
  13. ↑ Paris 2007 ↓, s. 97, 103; Bret 2015 ↓, s. 103–104, 117–118.
  14. ↑ Bret 2015 ↓, s. 120; Gottlieb 2022 ↓, s. 76, 79, 84.
  15. ↑ Walker 1987 ↓, s. 115; Paris 2007 ↓, s. 561; Bret 2015 ↓, s. 120; Gottlieb 2022 ↓, s. 84.
  16. ↑ Vieira 2005 ↓, s. 38; Gottlieb 2022 ↓, s. 90–91.
  17. ↑ Walker 1987 ↓, s. 116; Paris 2007 ↓, s. 135, 562; Bret 2015 ↓, s. 179; Gottlieb 2022 ↓, s. 134, 136.
  18. ↑ Swenson 1997 ↓, s. 193.
  19. ↑ Paris 2007 ↓, s. 173, 176; Bret 2015 ↓, s. 232–233; Gottlieb 2022 ↓, s. 157, 160.
  20. ↑ Walker 1987 ↓, s. 117, 118; Paris 2007 ↓, s. 179, 564; Bret 2015 ↓, s. 244; Gottlieb 2022 ↓, s. 167, 169.
  21. ↑ Paris 2007 ↓, s. 181; Bret 2015 ↓, s. 253.
  22. ↑ Walker 1987 ↓, s. 119; Paris 2007 ↓, s. 564–565; Bret 2015 ↓, s. 275; Gottlieb 2022 ↓, s. 207, 212.
  23. ↑ Walker 1987 ↓, s. 119–120; Paris 2007 ↓, s. 565; Bret 2015 ↓, s. 291; Gottlieb 2022 ↓, s. 213.
  24. ↑ Walker 1987 ↓, s. 120; Paris 2007 ↓, s. 565–566; Bret 2015 ↓, s. 316, 321.
  25. ↑ Bret 2015 ↓, s. 338; Gottlieb 2022 ↓, s. 237–238.
  26. ↑ Paris 2007 ↓, s. 566; Bret 2015 ↓, s. 349, 351; Gottlieb 2022 ↓, s. 245.
  27. ↑ Walker 1987 ↓, s. 121; Paris 2007 ↓, s. 566–567; Bret 2015 ↓, s. 362–363; Gottlieb 2022 ↓, s. 254, 256.
  28. ↑ Paris 2007 ↓, s. 312; Bret 2015 ↓, s. 372.
  29. ↑ Paris 2007 ↓, s. 334; Bret 2015 ↓, s. 389.
  30. ↑ Walker 1987 ↓, s. 122–123; Paris 2007 ↓, s. 567; Bret 2015 ↓, s. 397; Gottlieb 2022 ↓, s. 275, 280.
  31. ↑ Paris 2007 ↓, s. 341; Bret 2015 ↓, s. 407.
  32. ↑ Walker 1987 ↓, s. 123–124; Paris 2007 ↓, s. 567–568; Bret 2015 ↓, s. 421–422; Gottlieb 2022 ↓, s. 288, 291.
  33. ↑ QP Money Making Stars All Years. [dostęp 2019-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-23)]. (ang.).
  34. ↑ Greta Garbo Movies – Ultimate Movie Rankings. [dostęp 2019-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-04-12)]. (ang.).
  35. ↑ Bret 2015 ↓, s. 519.
  36. ↑ Bret 2015 ↓, s. 520.
  37. ↑ Bret 2015 ↓, s. 521.
  38. 1 2 Bret 2015 ↓, s. 522.
  39. ↑ Bret 2015 ↓, s. 164.
  40. ↑ Paris 2007 ↓, s. 131.
  41. ↑ Gottlieb 2022 ↓, s. 128.
  42. 1 2 Bret 2015 ↓, s. 523.
  43. ↑ Bret 2015 ↓, s. 187–188.
  44. ↑ Swenson 1997 ↓, s. 220; Gottlieb 2022 ↓, s. 15, 163.
  45. ↑ Vieira 2005 ↓, s. 118; Paris 2007 ↓, s. 176–177, 563; Bret 2015 ↓, s. 255; Gottlieb 2022 ↓, s. 165, 531.
  46. ↑ Bret 2015 ↓, s. 524.
  47. ↑ Bret 2015 ↓, s. 525.
  48. ↑ Walker 1987 ↓, s. 87–88; Bret 2015 ↓, s. 349.
  49. ↑ Bret 2015 ↓, s. 526.
  50. ↑ Bret 2015 ↓, s. 527.
  51. ↑ Walker 1987 ↓, s. 21; Paris 2007 ↓, s. 42; Bret 2015 ↓, s. 38.
  52. 1 2 Gottlieb 2022 ↓, s. 33.
  53. ↑ Swenson 1997 ↓, s. 43; Paris 2007 ↓, s. 43; Bret 2015 ↓, s. 39.
  54. ↑ Paris 2007 ↓, s. 44.
  55. 1 2 Gottlieb 2022 ↓, s. 35.
  56. ↑ Walker 1987 ↓, s. 22.
  57. ↑ Bret 2015 ↓, s. 39–40.
  58. 1 2 3 4 5 6 Bret 2015 ↓, s. 41.
  59. ↑ Paris 2007 ↓, s. 46.
  60. 1 2 3 4 Paris 2007 ↓, s. 47.
  61. 1 2 3 4 5 6 Swenson 1997 ↓, s. 71.
  62. 1 2 Paris 2007 ↓, s. 59.
  63. 1 2 Bret 2015 ↓, s. 61.
  64. 1 2 3 4 Paris 2007 ↓, s. 63.
  65. ↑ Swenson 1997 ↓, s. 47.
  66. ↑ Swenson 1997 ↓, s. 62.
  67. ↑ Swenson 1997 ↓, s. 51.
  68. ↑ Swenson 1997 ↓, s. 65.
  69. ↑ Swenson 1997 ↓, s. 66.
  70. ↑ Swenson 1997 ↓, s. 70.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.