| Excidobates mysteriosus | |||
| (Myers, 1982) | |||
Excidobates mysteriosus w pełnej okazałości | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Nadrodzina |
Dendrobatoidea | ||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
Excidobates mysteriosus | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ) | |||
Excidobates mysteriosus – gatunek płaza bezogonowego z rodziny drzewołazowatych (Dendrobatidae). Endemit Peru. Zagrożony wyginięciem. Bywa hodowany w terrariach.
Występowanie
Płaz bardzo rzadki, widywany jedynie w pobliżu miejscowości Santa Rosa i dorzeczu Marañón w paśmie górskim Cordillera del Cóndor w północno-zachodnim Peru. Dorosłe osobniki widziane w wyżynnych lasach deszczowych, w koronach drzew, od 950 do 1200 m n.p.m. Temperatura w dzień sięgać może tam do 37 °C, natomiast nocą nie przekracza 15 °C; wilgotność w nocy osiąga 100%.
Morfologia
Długość ciała od 22 do 29 mm. Ubarwienie czekoladowe lub czarne. Skóra lekko chropowata. Na ciele znajdują się białe (lub kremowe) plamki, które występują na palcach oraz udach i nierzadko łączą się w większe łaty.
Ekologia i zachowanie
Drapieżnik; pożywia się głównie małymi owadami (muszki owocówki), stonogami i pająkami. Wtedy to najczęściej schodzi na dno lasu. W przypadku hodowli dietę należy suplementować minerałami i witaminami specjalnymi dla płazów.
Niezależnie od wieku Excidobates mysteriosus przebywa blisko roślin z rodziny bromeliowatych, które gromadzą ogromne ilości wody. Młode osobniki często żyją w małych stadach. Dorosłe osobniki występują (samce najczęściej) zwykle na zewnątrz liści. Samce w wieku 8–11 miesięcy odzywają się głośnym, przypominającym grzechotkę bzyczeniem. Są wtedy bardzo terytorialne i urządzają tzw. pojedynki na głos, a jeśli to nie wystarczy, próbują walczyć fizycznie; jeden z nich musi zostać przyłożony do ziemi. Następnie przegrany będzie przeganiany przez gospodarza z terytorium, dopóty, dopóki nie opuści terytorium zwycięzcy. Po tym samica składa skrzek, którego ziarenko ma średnicę 2 mm (u drzewołazowatych nie występuje ampleksus). Samiec następnie opiekuje się skrzekiem i kijankami, które przenosi po dłuższym czasie do zbiorników wodnych uformowanych z liści bromeliowatych do prawdziwych stawików. Jeśli odbierze się skrzek parze, zaczną rozmnażać się ponownie. Po metamorfozie młode żabki mają ok. 6 mm i są wtedy łatwo podatne na stres. W terrarium zatem trzeba zapewnić liczne kryjówki lub baseniki z wodą. W niewoli drzewołaz ten nie jest jadowity, gdyż nie zjada roztoczy i owadów, które dostarczają mu toksyny.
Status
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje Excidobates mysteriosus za gatunek zagrożony wyginięciem. Płaz chętnie hodowany jako zwierzę domowe, ponadto zagrażają mu wycinka lasów i zamienianie ich w pola uprawne. Przed zakupem trzeba uzyskać formularz, który informuje o legalności zakupu i hodowli, oraz powinno zarejestrować płaza w odpowiednim urzędzie, natomiast przy rozmnożeniu powiadomić lekarza weterynarii.
Przypisy
- 1 2 3 Excidobates mysteriosus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 Excidobates mysteriosus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Excidobates mysteriosus. [w:] AmphibiaWeb [on-line]. University of California, Berkeley, CA, USA, 2010. [dostęp 2021-08-03]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Jacek Jakubowski: Excidobates mysteriosus. Terrarium. [dostęp 2021-08-03]. (pol.).
- 1 2 Evan Twomey & Jason Brown: Excidobates mysteriosus. Dendrobates.org. [dostęp 2021-08-03]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Radomir Jaskółka, Magazyn Akwarium Nr 6/2018 (172), Warszawa, s. 96–103, ISSN 1643-0182 [dostęp 2021-08-03].