Eustrephus latifolius

*Eustrephus latifolius*
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	szparagowate
Rodzaj	Eustrephus
Gatunek	Eustrephus latifolius
	Nazwa systematyczna
	Eustrephus latifolius R. Brown; Bot. Mag. 31: t. 1245 (1809)
Synonimy
	Luzuriaga angustifolia (R.Br.) Poir.; Luzuriaga latifolia (R.Br.) Poir.; Luzuriaga latifolia var. angustifolia (R.Br.) Hallier f.; Eustrephus angustifolius R.Br.; Eustrephus brownii F.Muell.; Eustrephus latifolius var. angustifolius (R.Br.) Benth.; Eustrephus latifolius subsp. angustifolius (R.Br.) Schlittler; Eustrephus latifolius var. brownii Schlittler; Eustrephus latifolius subvar. fasciculatus Schlittler; Eustrephus latifolius subsp. fimbriatus Schlittler; Eustrephus latifolius var. intercedens Domin; Eustrephus latifolius var. typicus Domin; Eustrephus latifolius subsp. watsonianus (Miq.) Schlittler; Eustrephus leucanthus Hassk.; Eustrephus watsonianus Miq.; Spiranthera ovata Raf.;

Eustrephus latifolius R.Br. – gatunek rośliny z monotypowego rodzaju Eustrephus R.Br. z rodziny szparagowatych. Występuje we wschodniej Australii oraz na Nowej Gwinei, Nowej Kaledonii i Wyspach Salomona.

Morfologia

Pokrój: Wieloletni krzew lub pnącze o długości do 5 metrów. Gatunek bardzo zróżnicowany w budowie.

Pędy: Podziemne skrócone kłącze z włóknistymi korzeniami, na końcach których tworzą się bulwy korzeniowe. Łodyga ulistniona, rozgałęziona, wieloletnia.

Liście: Ulistnienie naprzemianległe. Blaszki liściowe jajowate do równowąskich o ostrych wierzchołkach, długości 2,5–12 mm i szerokości 2–35 mm. Ogonki liściowe o długości 0,5–1 mm.

Kwiaty: Zebrane w zredukowane wierzchotki wyrastające z pachwin liściowych w górnym odcinku pędu. Szypułki o długości 8–15 mm. Okwiat biały, fiołkoworóżowy lub różowy przechodzący do białego, o średnicy 10–18 mm. Listki okwiatu położone w dwóch okółkach, w zewnętrznym całobrzegie, w wewnętrznym frędzelkowate. Pręciki o długości 4–7 mm, o nitkach spłaszczonych, zrośniętych u nasady. Pylniki podługowate, skierowane do wewnątrz, osadzone u nasady, pękające przez wierzchołkowe otworki. Zalążnia górna, trójkomorowa, jajowata, długości 2–3 mm, gładka. Szyjka słupka o długości 5–7 mm, zakończona drobno orzęsionym znamieniem.

Owoce: Mięsiste, żółtopomarańczowe torebki (przypominające jagody) o średnicy 10–20 mm, pękające komorowo, zawierające liczne, kulistawe, nieco kanciaste nasiona z wydatną, mięsistą, białą osnówką.

Systematyka

Pozycja systematyczna: Rodzaj z grupy Arthropodium w podrodzinie Lomandroideae rodziny szparagowatych Asparagaceae.

Według Flora of Australia zaliczany do rodziny kolcoroślowatych. W systemie Takhtajana z 1997 roku zaliczany do rodziny Luzuriagaceae w rzędzie smilaksowców (Smilacales). W niektórych ujęciach (np. Krause 1930) włączany do rodzaju czepin (Luzuriaga). W systemie Kubitzkiego z 1998 roku zaliczany do rodziny Lomandraceae.

Zróżnicowanie: Historycznie gatunek podzielony był na kilka podgatunków i odmian, jednak współcześnie podział ten uznawany jest za nieprawidłowy, ponieważ zaobserwowano, że z tego samego osobnika możliwe było pobranie materiału roślinnego reprezentatywnego dla różnych podkategorii.

Nazewnictwo

Etymologia nazwy naukowej: Nazwa rodzaju pochodzi od greckiego słowa εὐ-στρέφω (eu-strepho – dobrze skręcony), odnosząc się do pnącej formy życiowej tej rośliny. Epitet gatunkowy po łacinie oznacza „szerokolistny”.

Nazwy zwyczajowe: W języku angielskim zwyczajowa nazwa tej rośliny to wombat berry, co oznacza „jagoda wombata”. W słownikach XIX-wiecznych, a także w Słowniku polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin z roku 1900 pod redakcją Józefa Rostafińskiego rodzaj Eustrephus podawany był pod polską nazwą rozwodlin.

Znaczenie użytkowe

Aborygeni australijscy spożywali dość mdły miąższ owoców oraz małe, słodkawe bulwy tej rośliny.

Roślina uprawiana też jako ozdobna. W Europie wymaga ochrony przed mrozem w zimę i zbyt wysokimi temperaturami w okresie letnim (w gorących warunkach tworzy zarośla).

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-05] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-09-08] (ang.).
1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2021. [dostęp 2022-01-25]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Alexander S. George (red.): Flora of Australia. T. 46: Smilacaceae. Canberra: Australian Government Publishing Service, 1986, s. 192. ISBN 0-644-04356-3.
1 2 3 4 5 6 7 J.G. Conran: Lomandraceae. W: Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons: Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 362. DOI: 10.1007/978-3-662-03533-7. ISBN 978-3-662-03533-7. (ang.).
1 2 J. Cullen (red.): The European garden flora, flowering plants: a manual for the identification of plants cultivated in Europe, both out-of-doors and under glass. Wyd. 2. Cambridge: Cambridge University Press, 2011, s. 171. ISBN 978-0-521-76167-3. OCLC 733546580.
↑ USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2022-01-24]. (ang.).
↑ Brands, S.J. (ed.): The Taxonomicon. 1989–. [dostęp 2022-01-25]. (ang.).
↑ David Gledhill: The names of plants. Wyd. 4. Cambridge University Press, 2008. ISBN 978-0-511-47376-0.
↑ Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin, poprzedzony historyczną rozprawą o źródłach. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 272. (pol.).
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 355, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-05] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-09-08] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2021. [dostęp 2022-01-25]. (ang.).

[fau-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Alexander S. George (red.): Flora of Australia. T. 46: Smilacaceae. Canberra: Australian Government Publishing Service, 1986, s. 192. ISBN 0-644-04356-3.

[kub-5] 1 2 3 4 5 6 7 J.G. Conran: Lomandraceae. W: Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons: Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 362. DOI: 10.1007/978-3-662-03533-7. ISBN 978-3-662-03533-7. (ang.).

[feu-6] 1 2 J. Cullen (red.): The European garden flora, flowering plants: a manual for the identification of plants cultivated in Europe, both out-of-doors and under glass. Wyd. 2. Cambridge: Cambridge University Press, 2011, s. 171. ISBN 978-0-521-76167-3. OCLC 733546580.

[grin-7] USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2022-01-24]. (ang.).

[tax-8] Brands, S.J. (ed.): The Taxonomicon. 1989–. [dostęp 2022-01-25]. (ang.).

[nop-9] David Gledhill: The names of plants. Wyd. 4. Cambridge University Press, 2008. ISBN 978-0-511-47376-0.

[rostaf-10] Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyższych skupień roślin, poprzedzony historyczną rozprawą o źródłach. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 272. (pol.).

[mabberley-11] David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 355, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .