Emilia Sczaniecka
Data i miejsce urodzenia

20 maja 1804
Brody

Data i miejsce śmierci

11 maja 1896
Pakosław

Zawód, zajęcie

działaczka społeczna i narodowa

Emilia Sczaniecka herbu Ossoria (ur. 20 maja 1804 w Brodach, zm. 11 maja 1896 w Pakosławiu) – polska działaczka społeczna i narodowościowa, zasłużyła się m.in. pomocą niesioną rannym w czasie powstania listopadowego (1830–1831) w Królestwie Polskim.

Życiorys

Urodziła się w Brodach. Pochodziła z zamożnej rodziny ziemiańskiej. Otrzymała wysokie, jak na tamte czasy, wykształcenie.

Po wybuchu powstania listopadowego zorganizowała zbiórkę środków na cele powstańcze, które zawiozła do Warszawy, gdzie wsławiła się jako organizatorka pomocy medycznej dla żołnierzy polskiej armii. Ukrywała emisariuszy i wspierała potrzebujących materialnie. Skazana za to przez rząd pruski na więzienie i kary finansowe, została ułaskawiona przez króla. Później była także filantropką, animatorką działań narodowościowych i feministycznych w zaborze pruskim. W latach 1840–1896 była właścicielką Pakosławia, gdzie jednym z zarządzających majątkiem był Filip Wize, ojciec Kazimierza Filipa Wizego.

W czasie powstania wielkopolskiego schronienia potrzebującym udzielała w Śremie, Miłosławiu i Wrześni.

Była założycielką pierwszego w Wielkopolsce Stowarzyszenia Kobiet oraz instytucji Pomocy naukowej dla ubogich dziewcząt w Poznańskiem i Prusach Zachodnich.

Działała też podczas powstania styczniowego. Sławę zyskała jako siostra miłosierdzia, gorliwa opiekunka Towarzystwa Pomocy Naukowej.

Jej dom w Pakosławiu koło Nowego Tomyśla był długo ważnym ośrodkiem narodowym. Zmarła tam 11 maja 1896. Pogrzeb Emilii Sczanieckiej był ważnym wydarzeniem patriotycznym: kondukt miał długość 12 kilometrów. Została pochowana na dziedzińcu kościoła w Michorzewie.

Upamiętnienie

Uhonorowana m.in. ulicą, aleją lub parkiem swojego imienia w Lwówku, Nowym Tomyślu, Krakowie, Ostrowie Wielkopolskim, Poznaniu, Łodzi, Gorzowie Wielkopolskim i Szczecinie.

Mają ją jako swą patronkę następujące placówki oświatowe:

W kulturze

Jest jedną z bohaterek polskiego serialu historycznego Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy w reżyserii Jerzego Sztwiertni. Odtwórczynią jej roli była Joanna Sobieska.

Przypisy

  1. ↑ Złota księga szlachty polskiej, r. I, Poznań 1879, s. 261–268.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Włodzimierz Łęcki: Wielkopolska. Warszawa: Sport i Turystyka, 1996, s. 436–437. ISBN 83-7079-589-7.
  3. ↑ Wielkopolska ciekawie.Emilia Sczaniecka [dostęp 2021-08-17]
  4. ↑ Dionizja Wawrzykowska-Wierciochowa: Emilia Sczaniecka opowieść biograficzna. Warszawa: 1970, s. 582.
  5. ↑ Patronka – Zespół Szkół im. Emilii Sczanieckiej w Pniewach. Zespół Szkół im. Emilii Sczanieckiej, Pniewy. [dostęp 2018-05-11].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.