Elektrownia jądrowa Aktau

Elektrownia jądrowa Aktau
	; Reaktor elektrowni Akta
Państwo	Kazachstan
Status	W trakcie demontażu
Właściciel	Kazatomprom
Operator	Mangishlak Atomic Energy Complex – Kazatomprom
Liczba bloków energetycznych	1
	Moce
Łączna moc:
- elektr. netto	52 MW
- elektryczna brutto	90 MW
- moc termiczna	1000 MW
	Źródła energii
Źródła energii:
- główne	tlenek uranu(IV) (26% wzbogacenia)
	Kluczowe daty
Rozpoczęcie budowy	1 października 1964
Włączenie do sieci	16 lipca 1973
Trwałe wyłączenie	22 kwietnia 1999
	Położenie na mapie Kazachstanu Elektrownia jądrowa Aktau
	43°36′23″N 51°16′58″E/43,606389 51,282778

Elektrownia jądrowa Aktau (Elektrownia jądrowa Szewczenko) – kazachska elektrownia jądrowa w trakcie demontażu. Pierwsza na świecie z reaktorem prędkim i pierwsza stacja odsalania wykorzystująca reaktor jądrowy. Położona niedaleko miasta Aktau nad Morzem Kaspijskim.

Budowa elektrowni rozpoczęła się w 1964. W 1972 reaktor pierwszy raz osiągnął krytyczność, a w 1973 elektrownia dostarczyła po raz pierwszy energię elektryczną do sieci energetycznej. Reaktor stanowił też część instalacji do odsalania wody morskiej (120 000 m³ słodkiej wody/dobę; wówczas 80% słodkiej wody w regionie), ciepłowni, i produkcji plutonu (z czego nigdy nie skorzystano).

Reaktor wyłączono w marcu 1998 na czas planowych przeglądów, remontów, i usprawnień bezpieczeństwa (zarekomendowanych przez IAEA po inspekcji reaktora) oraz na czas wymiany elementów paliwowych. Z uwagi na brak środków finansowych nie udało się wykonać całości prac. Regulator nie wydał więc pozwolenia na wznowienie pracy. Rząd Kazachstanu 22 kwietnia 1999 podjął decyzję o demontażu elektrowni, uzasadniając to brakiem pieniędzy i malejącym zapotrzebowaniem na energię elektryczną w regionie. Pierwotnie reaktor miał działać do 2003.

Zużyte paliwo jądrowe, zawierające 3000 kg plutonu o jakości wojskowej i 10 000 kg wysoko wzbogaconego uranu (poniżej 33%), z pomocą organizacyjną i finansową Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, przewieziono (w 12 transportach w latach 2006 i 2010) do suchego składowiska we wschodnim Kazachstanie. Operację zabezpieczenia zakończono w 2013. Stany Zjednoczone brały aktywny udział w początkowej fazie demontażu reaktora, w tym przede wszystkim w zmniejszeniu aktywności elementów paliwowych i zabezpieczenia chłodziwa sodowego.

Dane techniczne

Nr bloku	Blok 1
Typ	FBR
Model	BN-350
Status	W trakcie demontażu
Właściciel	Kazatomprom
Operator	Mangishlak Atomic Energy Complex – Kazatomprom
Data rozpoczęcia budowy	1 października 1964
Data osiąg. stanu kryt.	1 listopada 1972
Data włączenia do sieci	16 lipca 1973
Data trwałego wyłączenia	22 kwietnia 1999
Moc elektryczna netto	52 MW
Moc elektryczna brutto	90 MW
Moc termiczna	1000 MW

Awarie

W ciągu pierwszych 6 miesięcy pracy awarii uległo 5 z 6 generatorów pary. Wycieki ciekłego sodu spowodowane były wadami fabrycznymi i wadliwymi spawami orurowania. Naprawy zostały dokonane na miejscu, zakończone w 1975, bez demontażu parowników. Moc cieplną reaktora zmniejszono jednak ostatecznie do 750 MW.

Niestabilności w pracy powodowała też duża liczba usterek elementów paliwowych. Zbyt mała szczelina dylatacyjna między paliwem a koszulką powodowała powstawanie pęcherzy gazowych, których ciśnienie w końcu spowodowało uszkodzenie koszulki. Problem został rozwiązany poprzez zmianę projektu elementów paliwowych. Uszkodzenia elementów paliwowych doprowadziły do kontaminacji chłodziwa cezem-137 (10 000 kiurów). Na etapie demontażu cez wychwycono specjalnymi pułapkami, zaprojektowanymi i dostarczonymi przez Stany Zjednoczone, przez co aktywność chłodziwa spadła z 740 000 Bq/g do 370 Bq/g.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 D.D. Newton D.D., J.J. Connery J.J., P.P. Wells P.P., U.S. experience in the decommissioning of the BN-350 fast breeding reactor in Kazakhstan, Office of International Nuclear Safety & Co-operation U.S. Department of Energy [dostęp 2017-01-05] [zarchiwizowane z adresu 2016-10-31] (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 World Nuclear Association – Aktau [online], World Nuclear Association [dostęp 2016-12-30] (ang.).
↑ IAEA Reviews Kazakhstan’s Nuclear Power Infrastructure Development [online], IAEA, 6 listopada 2016 [dostęp 2016-12-30] (ang.).
↑ Plan for producing potable water economically. International Atomic Energy Agency General Conference, 1990-09-17.
1 2 3 A. Barak, L.A. Kochetkov, M.J. Crijns, M. Khalid. Nuclear desalination: Experience, needs, and prospects. „IAEA Bulletin”. 3, 1990.
↑ S.S. Krechetov S.S., Nuclear power in Kazakhstan and current status of the BN-350 fast reactor, wyd. 1999-08-18, IAEA (ang.).
↑ Joint Statement By Co-Chairs of the U.S.-Kazakhstan Energy Partnership On Successful Completion of the U.S.-Kazakhstan BN-350 Spent Fuel Program [online], National Nuclear Security Administration, 17 listopada 2010 [dostęp 2017-01-05] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-06] (ang.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[USexp-1] 1 2 3 4 5 6 D.D. Newton D.D., J.J. Connery J.J., P.P. Wells P.P., U.S. experience in the decommissioning of the BN-350 fast breeding reactor in Kazakhstan, Office of International Nuclear Safety & Co-operation U.S. Department of Energy [dostęp 2017-01-05] [zarchiwizowane z adresu 2016-10-31] (ang.).

[wna-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 World Nuclear Association – Aktau [online], World Nuclear Association [dostęp 2016-12-30] (ang.).

[3] IAEA Reviews Kazakhstan’s Nuclear Power Infrastructure Development [online], IAEA, 6 listopada 2016 [dostęp 2016-12-30] (ang.).

[4] Plan for producing potable water economically. International Atomic Energy Agency General Conference, 1990-09-17.

[desalination-5] 1 2 3 A. Barak, L.A. Kochetkov, M.J. Crijns, M. Khalid. Nuclear desalination: Experience, needs, and prospects. „IAEA Bulletin”. 3, 1990.

[6] S.S. Krechetov S.S., Nuclear power in Kazakhstan and current status of the BN-350 fast reactor, wyd. 1999-08-18, IAEA (ang.).

[7] Joint Statement By Co-Chairs of the U.S.-Kazakhstan Energy Partnership On Successful Completion of the U.S.-Kazakhstan BN-350 Spent Fuel Program [online], National Nuclear Security Administration, 17 listopada 2010 [dostęp 2017-01-05] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-06] (ang.).