Elżbieta Dziębowska
Dewajtis
Data i miejsce urodzenia

16 kwietnia 1929
Warszawa

Data i miejsce śmierci

4 kwietnia 2016
Wrocław

Zawód, zajęcie

muzykolog, pracownik naukowy

Narodowość

polska

Tytuł naukowy

doktor

Rodzice

Feliks Dziębowski
Julia Dziębowska

Odznaczenia

Elżbieta Dziębowska, ps. Dewajtis (ur. 16 kwietnia 1929 w Warszawie, zm. 4 kwietnia 2016) – polska muzykolog, nauczyciel akademicki, w czasie II wojny światowej członkini Szarych Szeregów i oddziału dywersji bojowej Kedywu Agat, uczestniczka powstania warszawskiego.

Życiorys

Była córką przedwojennego oficera zawodowego Feliksa Dziębowskiego (zginął w czasie kampanii wrześniowej) i Julii Dziębowskiej z domu Gradowskiej. W 1940 wraz z rodziną przeniosła się do Warszawy. W 1942 została przyjęta do drugiej klasy miejskiego Gimnazjum Żeńskiego im. Jana Kochanowskiego w Warszawie, które podczas okupacji nosiło nazwę II Miejskiego Żeńskiego Gimnazjum Krawiecko-Bieliźniarskiego.

W lutym 1942 została wprowadzona przez Helenę Jarome do Szarych Szeregów. Dołączyła do 58. Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerzy. Jej drużynową była Irena Malento ps. „Jenny”. W konspiracji wybrała pseudonim będący nazwą dębu – tytułowego bohatera jej ulubionej powieści Dewajtis Marii Rodziewiczówny.

Mimo młodego wieku (14 lat) wiosną 1943 została przyjęta na kurs przysposobienia wojskowego. W sierpniu 1943 przeszła wraz z grupą koleżanek ze swojej drużyny do nowo utworzonego oddziału dywersji bojowej Kedywu Agat (późniejszy batalion „Parasol”). W jej mieszkaniu przy ul. Kaliskiej 17, w którym mieszkała wraz z rodziną, znajdowało się również biuro II plutonu.

Ściśle współpracowała z szefem komórki wywiadu „Agatu” Aleksandrem Kunickim ps. „Rayski”. Była najmłodszą wywiadowczynią oddziału. Uczestniczyła w rozpoznaniu lub wzięła bezpośredni udział w akcjach likwidacyjnych: Frühwirth, Braun, Gresser, Kutschera, Stamm oraz Koppe. Za udział w akcji Kutschera otrzymała po raz pierwszy Krzyż Walecznych.

Od 1943 wraz z kolegami i koleżankami z Agatu uczęszczała na tajne komplety organizowane przez dowództwo oddziału w porozumieniu z dyrekcją przedwojennego Gimnazjum i Liceum im. Bolesława Prusa przy ul. Jasnej 10. Dyrektor szkoły wyraził wtedy zgodę na przyjęcie dziewcząt (szkoła była męska).

W powstaniu warszawskim ze służby w II plutonie 2. kompanii batalionu „Parasol” została w pierwszych dniach sierpnia oddelegowana do służby sztabowej jako łączniczka płk. Jana Mazurkiewicza ps. „Radosław”. Została ranna w czasie walk na Starym Mieście. Wyszła z Warszawy we wrześniu 1944 wraz z ludnością cywilną, przeszła przez obóz przejściowy Dulag 121 w Pruszkowie.

Po wojnie ukończyła liceum oraz podjęła studia muzykologiczne na Uniwersytecie Warszawskim, które ukończyła w 1957.

W 1966 na podstawie rozprawy Poematy symfoniczne Mieczysława Karłowicza uzyskała stopień naukowy doktora nadany przez Instytut Sztuki PAN w Warszawie. Następnie była pracownikiem naukowym na Uniwersytecie Warszawskim, a od 1970 do 1989 w Katedrze Historii i Teorii Muzyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, pełniąc m.in. funkcję kierownika tejże katedry. W latach 1973–1983 wykładała w Akademii Muzycznej w Krakowie. Była redaktorem naczelnym Encyklopedii Muzycznej PWM.

Należała do ZBoWiD i PZPR.

Po przejściu na emeryturę przeprowadziła się do Jurgowa. W 2005 została członkiem honorowym Związku Kompozytorów Polskich.

Odznaczenia

Upamiętnienie

Przypisy

  1. 1 2 3 Piotr Stachiewicz: „Parasol.” Dziele oddziału do zadań specjalnych Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1984, s. 689. ISBN 83-211-0273-5.
  2. ↑ Redakcja PWM żegna dr Elżbietę Dziębowską. [w:] Polskie Wydawnictwo Muzyczne [on-line]. pwm.com.pl, 5 kwietnia 2016. [dostęp 2016-04-06].
  3. 1 2 3 4 5 6 Piotr Stachiewicz: „Parasol.” Dziele oddziału do zadań specjalnych Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1984, s. 234. ISBN 83-211-0273-5.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 Elżbieta Dziębowska. [w:] Muzeum Powstania Warszawskiego [on-line]. 1944.pl. [dostęp 2016-04-07].
  5. 1 2 3 Aleksander Kunicki: Cichy front. Ze wspomnień oficera wywiadu dywersyjnego dyspozycyjnych oddziałów Kedywu KG AK. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1969, s. 176.
  6. ↑ Aleksander Kunicki: Cichy front. Ze wspomnień oficera wywiadu dywersyjnego dyspozycyjnych oddziałów Kedywu KG AK. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1969, s. 106, 121, 133, 140, 146, 151.
  7. ↑ Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa: Akcja Kutschera. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1967, s. 7.
  8. ↑ Piotr Stachiewicz: „Parasol.” Dziele oddziału do zadań specjalnych Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1984, s. 111. ISBN 83-211-0273-5.
  9. 1 2 Archiwum Historii Mówionej. Elżbieta Dziębowska. [w:] Muzeum Powstania Warszawskiego [on-line]. ahm.1944.pl/. [dostęp 2016-04-07].
  10. ↑
    • Tadeusz Przybylski, Z dziejów nauczania muzyki w Krakowie od średniowiecza do czasów współczesnych. Kraków 1994. ISBN 83-7099-006-1, s. 231.
  11. ↑ Członkowie honorowi. [w:] Związek Kompozytorów Polskich [on-line]. zkp.org.pl. [dostęp 2016-04-07].
  12. ↑ M.P. z 2006 r. nr 4, poz. 64
  13. ↑ M.P. z 1998 r. nr 5, poz. 69
  14. ↑ Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym [w:] "Stolica", nr 32, 24 października 1982, s. 15

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.