| Data i miejsce urodzenia |
17 września 1871 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
27 grudnia 1895 |
| Zawód, zajęcie |
polarnik, odkrywca |
| Narodowość | |
| Odznaczenia | |
Eivind Astrup (ur. 17 września 1871 w Kristianii, zm. 27 grudnia 1895 w Folldal) – norweski polarnik i odkrywca, uczestnik wypraw Roberta Peary’ego na Grenlandię.
Życiorys
Urodził się 17 września 1871 roku w Kristianii. Jego rodzicami byli kupiec Harald Astrup (1831–1914) i Emilie Johanne Smith (1836–1915). Miał siostrę Hannę (1869–1933) i trzech braci: architektów Thorvalda (1876–1940) i Henninga (1864–1896) oraz polityka Sigurda (1873–1949).
Po ukończeniu gimnazjum kupieckiego w 1889 roku wyjechał do brata w Stanach Zjednoczonych, by kontynuować naukę. Marząc o ucieczce od cywilizacji, nosił się z zamiarem wyjazdu do Afryki, lecz po przeczytaniu ogłoszenia Roberta Peary’ego (1856–1920) o ekspedycji do północnej Grenlandii zgłosił się wiosną 1891 roku do Peary’ego i został przyjęty na członka wyprawy. Prawdopodobnie Astrup zawyżył swój wiek, zaś Peary docenił jego umiejętność jazdy na nartach, zatrudniając go jako eksperta do spraw narciarstwa.
Wyprawa do północnej Grenlandii (1891–1892)
Wyprawa Peary’ego wyruszyła z Nowego Jorku na statku „Kite” 6 czerwca 1891 roku. W ekspedycji obok Astrupa brali udział: lekarz i etnograf Frederick Albert Cook (1865–1940), ornitolog i myśliwy Langdon Gibson i meteorolog John M. Verhoeff. Peary zabrał również swoją żonę, która miała pełnić funkcję kucharza i służącej. Wyprawa urządziła bazę do przezimowania przy MacCormick Fjord w Cieśninie Smitha. Peary jeszcze na statku złamał nogę i musiał zostać w bazie. Astrup, Cook, Gibson i Verhoeff popłynęli łodzią na wyspy Kiatak i Appasuak, by polować i nawiązać kontakty z Inuitami. W maju 1892 roku Peary, Cook, Gibson i Astrup rozpoczęli badanie najbardziej na północ wysuniętej części Grenlandii, używając psich zaprzęgów, nart i rakiet śnieżnych. Po przebyciu ok. 240 km Cook i Gibson zawrócili, a Peary i Astrup kontynuowali wyprawę dalej z 13 psami. W lipcu w trudnych warunkach (m.in. doskwierał im brak żywności) dotarli do Independence Fjord na wschodnim wybrzeżu. Peary przekonany był, że dotarli do północnego krańca, co przemawiało za tym, że Grenlandia jest wyspą. Po ponad trzech miesiącach podróży i ponad 2000 km powrócili do bazy. Verhoeff zaginął podczas jednej z jego samotnych wypraw na lodowiec i po kilku dniach bezskutecznych poszukiwań wyprawa powróciła do Stanów Zjednoczonych 24 sierpnia 1892 roku. Głównym osiągnięciem ekspedycji było zbadanie północnego i północno-wschodniego krańca Grenlandii oraz przeprowadzenie badań etnograficznych na terenach zamieszkałych przez Innuitów. Astrup wrócił tryumfalnie do Norwegii jesienią 1892 roku i jako najmłodszy w historii został mianowany kawalerem Orderu Świętego Olafa.
Wyprawa do Grenlandii (1893–1894)
Uczestniczył także w następnej wyprawie Peary’ego do Grenlandii w latach 1893–1894. Peary zebrał 14 uczestników, by zbadać w trzech grupach północ Grenlandii i podjąć próbę dotarcia na biegun północny. Wyprawa wyruszyła z Filadelfii na statku „Falcon” 26 czerwca 1893 roku. Baza do przezimowania została założona w Bowdoin Fjord. Złe warunki pogodowe i zatrucie pokarmowe doprowadziły do fiaska wyprawy w głąb Grenlandii. Osłabiony Astrup nie dołączył do Peary’ego, zamiast tego wraz z innuickim przyjacielem Kolotengvą przebył 1300 km psim zaprzęgiem wzdłuż północnego wybrzeża Zatoki Melville’a i sporządził mapę regionu.
Po powrocie, w uznaniu zasług w badaniach Grenlandii Astrup otrzymał od Królewskiego Towarzystwa Geograficznego Murchison Grant.
Śmierć
Planował udział w kolejnych wyprawach polarnych, lecz zaczęło zawodzić go zdrowie. Tor Bomann-Larsen w biografii Roalda Amundsena przytacza relacje Amundsena o informacji od Cooka, że Astrup cierpiał na syfilis.
W Boże Narodzenie 1895 roku Astrup pojechał do Hjerkinn, gdzie samotnie wybrał się w góry i nigdy nie wrócił. Jego ciało odnaleziono miesiąc później, a okoliczności jego śmierci pozostają niejasne – mógł być to nieszczęśliwy wypadek z bronią lub samobójstwo. Uważa się, że zmarł 27 grudnia 1895 roku.
Publikacje
- 1895: Blandt Nordpolens naboer
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 I Norsk biografisk leksikon 2009 ↓.
- ↑ I Norsk biografisk leksikon 2017 ↓.
- ↑ Astrup 1898 ↓, s. 9–10.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Mills 2003 ↓, s. 511.
- ↑ „Science”. 1 (24), s. 665, 14 Jun 1895. The Royal Geographical Society. DOI: 10.1126/science.1.24.665. (ang.).
Bibliografia
- Eivind Astrup: With Peary near the Pole. Cambridge University Press, 1898. ISBN 978-1-108-07096-6. [dostęp 2019-08-05]. (norw.).
- Susan Barr: Eivind Astrup. W: I Norsk biografisk leksikon. 2009-02-13.
- Terje Bratberg: Astrup. W: I Norsk biografisk leksikon. 2017-11-20. (norw.).
- Peary, Robert. W: William James Mills: Exploring Polar Frontiers: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO, 2003. ISBN 978-1-57607-422-0. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Eivind Astrup. polarhistorie.no. [dostęp 2019-08-05]. (norw.).