Edward Stanisław Czuruk

Edward Czuruk w mundurze majora
podpułkownik żandarmerii
Data i miejsce urodzenia

13 października 1895
Sumówka-Hajsyn

Data i miejsce śmierci

25 stycznia 1981
Wielka Brytania

Przebieg służby
Lata służby

1915–1949

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie
Armia Krajowa
Polskie Siły Zbrojne

Formacja

Legiony Polskie

Jednostki

II Brygada Legionów Polskich
1 Dywizjon Żandarmerii
Kompania Zamkowa
Oddział Zamkowy Prezydenta Rzeczypospolitej

Stanowiska

zastępca komendanta miasta Warszawy
szef referatu w KG AK
dowódca żandarmerii
Bazy Armii Polskiej na Wschodzie
4 Grupy Dywizyjnej

Główne wojny i bitwy

wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
obrona Warszawy

Odznaczenia

Edward Stanisław Czuruk (ur. 13 października 1895, zm. 25 stycznia 1981 w Wielkiej Brytanii) – podpułkownik żandarmerii Wojska Polskiego. Przez polskie władze na uchodźstwie został awansowany na pułkownika w korpusie oficerów żandarmerii.

Życiorys

Edward Stanisław Czuruk urodził się 13 października 1895 w majątku Sumówka-Hajsyn na Podolu na obszarze ówczesnego Imperium Rosyjskiego. Był synem Jerzego Ignacego Czuruka i Franciszki z domu Bętkowskiej. Miał braci Bolesława (1881-1950, nauczyciel, tłumacz), Ottona (1887–1945, oficer Wojska Polskiego), Bronisława (1888–1943, urzędnik), Karola (1893-1914, legionista poległy w bitwie pod Laskami).

Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich i był żołnierzem II Brygady. Od kwietnia 1915 roku, jako podoficer, pełnił służbę w Komendzie Żandarmerii Polowej przy c. i k. Komendzie II Brygady Legionów na terenie Besarabii. Do 14 marca 1917 roku, w stopniu plutonowego żandarmerii, był komendantem posterunku żandarmerii polowej przy Domu Ozdrowieńców w Kamieńsku. Następnie pełnił służbę w posterunku żandarmerii polowej przy c. i k. Komendzie II Brygady Legionów. 4 sierpnia 1917 roku został komendantem tego posterunku.

30 lipca 1920 roku został mianowany z dniem 1 maja 1920 roku porucznikiem w żandarmerii. W czasie wojny z bolszewikami dowodził 5 plutonem Żandarmerii Wojskowej. Wyróżnił się w obronie Płocka, za co wraz z rotmistrzem żandarmerii Czesławem Smoczyńskim został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari.

Po zakończeniu wojny kontynuował służbę w 1 dywizjonie żandarmerii w Warszawie. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 68. lokatą w korpusie oficerów żandarmerii. W 1923 roku był dowódcą plutonu żandarmerii „Warszawa II”.

W lipcu 1926 został dowódcą plutonu żandarmerii w składzie Kompanii Zamkowej. W październiku tego samego roku, wskutek interwencji gen. bryg. Kordiana Józefa Zamorskiego, dowodzony przez niego pododdział został wyłączony ze struktury kompanii, podporządkowany bezpośrednio szefowi Gabinetu Wojskowego Prezydenta RP i przemianowany na Zamkowy Pluton Żandarmerii. 18 lutego 1928 roku został awansowany na majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 roku i 4. lokatą w korpusie oficerów żandarmerii.

Z dniem 1 maja 1928 roku został wyznaczony na stanowisko dowódcy Oddziału Zamkowego Prezydenta Rzeczypospolitej, pozostając w ewidencji kadry oficerów żandarmerii. W czerwcu 1934 otrzymał przeniesienie z Gabinetu Wojskowego Prezydenta RP do Komendy Miasta Warszawa, w której objął funkcję kierownika Referatu Bezpieczeństwa z równoczesnym, czasowym, powierzeniem mu obowiązków zastępcy komendanta miasta. Na stanowisku zastępcy komendanta miasta pozostał do wybuchu II wojny światowej. 1 stycznia 1936 został awansowany na podpułkownika. Podczas kampanii wrześniowej brał udział w obronie Warszawy służąc w stołecznym garnizonie.

Do 1939 zamieszkiwał przy ulicy Fryderyka Chopina 16 w Warszawie.

W czasie okupacji niemieckiej prowadził działalność konspiracyjną w szeregach Armii Krajowej. Był oficerem Oddziału II Informacyjno-Wywiadowczego Komendy Głównej Armii Krajowej. Kierował Referatem „Generalna Gubernia” o kryptonimie „Arkadiusz”. Po upadku powstania warszawskiego trafił do niewoli niemieckiej, do Oflagu II C Woldenberg. W styczniu 1945 wraz z innymi jeńcami został ewakuowany w głąb Niemiec. 22 marca osadzono go w Oflagu VII A Murnau.

Po wyzwoleniu obozu przez wojska amerykańskie został skierowany do Włoch i wcielony do Polskich Sił Zbrojnych. Dowodził żandarmerią Bazy 2 Korpusu Polskiego i 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej. Po przeniesieniu 2 KP do Wielkiej Brytanii i utworzeniu Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia dowodził żandarmerią 4 Grupy Dywizyjnej. 15 listopada 1948 roku, po likwidacji Inspektoratu Żandarmerii PKPR, kierował działalnością pozostałych pododdziałów żandarmerii. Służbę wojskową zakończył w marcu 1949, a następnie został zdemobilizowany. Przez polskie władze na uchodźstwie został awansowany na pułkownika w korpusie oficerów żandarmerii.

Po wojnie pozostawał na emigracji. Był honorowym prezesem Zarządu Koła Oddziałowego Stowarzyszenia Polskich Kombatantów Nr 106 „Żandarm” w Londynie. Zmarł 25 stycznia 1981 w Londynie. Jego pierwszą żoną była od 1921 do 1935 Maria z domu Łączkowska (rozwód), z którą miał synów Jerzego (ur. 1922) i Edward (ur. 1924). Drugą żoną została w 1935 Krystyna z domu Jeleniewska (1908–1965), córką właścicieli majątku Osiny. Wraz z drugą żoną został pochowany na Cmentarzu Gunnersbury w Londynie.

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 Konarska-Pabiniak 2011 ↓, s. 11.
  2. 1 2 Wierzbicki 1990 ↓, s. 186, 189.
  3. ↑ Edward Stanisław Czuruk. wbh.wp.mil.pl. [dostęp 2021-02-16].
  4. ↑ Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 340. Ten sam rok urodzenia podano w Spisie oficerów służących czynnie w dniu 1 czerwca 1921 roku, na Liście starszeństwa oficerów zawodowych z 1922 roku oraz w Rocznikach oficerskich z 1928 i 1932 roku. Barbara Konarska-Pabiniak podała, że pułkownik Czuruk urodził się w 1896 roku. Słownik Legionistów Polskich 1914-1918 podał rok 1896 Na nagrobku pułkownika Czuruka wyryto rok urodzenia „1897”. Także 1897 rok urodzenia podano w „Biuletynie Koła Lwowian w Londynie” dodając jednocześnie miejsce urodzenia „Sumówka-Hajsyn na Podolu”..
  5. 1 2 3 Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 41, s. 98, Czerwiec 1981. Koło Lwowian w Londynie.
  6. ↑ Bolesław Czuruk. myheritage.pl. [dostęp 2021-02-16].
  7. ↑ Karol Czuruk. wbh.wp.mil.pl. [dostęp 2021-02-16].
  8. ↑ Pismo Biura Wywiadowczego Małopolskiego Oddziału Okręgowego Polskiego Towarzystwa Czerwonego Krzyża we Lwowie do Bolesława Czuruka z informacją o Karolu Czuruku, objętego listą strat 1-go pp. Leg.. dlibra.karta.org.pl. [dostęp 2021-02-16].
  9. ↑ Karol Czuruk. zolnierze-niepodleglosci.pl. [dostęp 2021-02-16].
  10. ↑ Suliński 1994 ↓, s. 76-77.
  11. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 31 z 18 sierpnia 1920 roku, s. 761.
  12. ↑ Trubas 2006 ↓, s. 27.
  13. ↑ Konarska-Pabiniak 2011 ↓, s. 7.
  14. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 401, 592.
  15. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 960, 966.
  16. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 293.
  17. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1053, 1064.
  18. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 21 lutego 1928 roku, s. 49.
  19. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 20.
  20. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 672, 675.
  21. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 288, 417.
  22. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 169.
  23. ↑ Wierzbicki 1990 ↓, s. 20.
  24. 1 2 3 4 Konarska-Pabiniak 2011 ↓, s. 10.
  25. ↑ Książka telefoniczna 1939. genealogyindexer.org, 1939. [dostęp 2016-04-06].
  26. ↑ Wierzbicki 1990 ↓, s. 69.
  27. ↑ Wierzbicki 1990 ↓, s. 162.
  28. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 41 z 6 grudnia 1921 roku, s. 1609.
  29. ↑ M.P. z 1931 r. nr 132, poz. 199 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  30. ↑ M.P. z 1933 r. nr 259, poz. 277 „za zasługi na polu wyszkolenia i administracji wojska”.
  31. 1 2 Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 672.
  32. ↑ M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 101 „za zasługi na polu organizacji wojska i bezpieczeństwa państwa”.
  33. ↑ M.P. z 1924 r. nr 192, poz. 596 „za pełną poświęcenia i z narażeniem życia niesioną pomoc ofiarom wybuchu w Cytadeli warszawskiej w dniu 13 października 1923 r. oraz ratowanie zagrożonego mienia państwowego”.
  34. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 99 z 27 września 1924 roku, s. 550.
  35. 1 2 3 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 11 listopada 1934 roku, s. 231.
  36. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 11 listopada 1931 roku, s. 381.
  37. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 11 listopada 1936 roku, s. 20.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.