Edward Breza (ur. 24 września 1932 w Kaliszu, zm. 12 października 2017 w Gdańsku) – polski językoznawca, profesor zwyczajny Uniwersytetu Gdańskiego.

Życiorys

Na świat przyszedł w wielodzietnej kaszubskiej rodzinie rolniczej. W 1939 roku rozpoczął edukację w szkole niemieckiej w rodzimej wsi. W 1948 roku ukończył polską szkołę w Lipuszu. Do liceum uczęszczał w Kościerzynie. W 1951 wstąpił do Zgromadzenia Zmartwychwstańców. W 1958 ukończył studia filozoficzno-teologiczne w Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Krakowie, lecz nie przyjął święceń kapłańskich. Jego wykładowcą etyki był ks. doc. dr hab. Karol Wojtyła. Po ukończeniu studiów Breza pracował jako nauczyciel religii, j. polskiego, j. rosyjskiego, j. niemieckiego, historii, biologii, geografii. Tytuł magistra filologii polskiej uzyskał w 1964 na WSP w Gdańsku (obecnie Uniwersytet Gdański), doktorat na Uniwersytecie Gdańskim (1972) (promotorem jego pracy doktorskiej był Hubert Górnowicz, tam też habilitację (1978). Był pierwszym doktorem habilitowanym w dziedzinie językoznawstwa na Uniwersytecie Gdańskim. W 1988 roku podniesiony został do godności profesora. Na Uniwersytecie Gdańskim był prodziekanem Wydziału Humanistycznego (1978–1981), dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej (1981–1991) oraz kierownikiem Zakładu Historii Języka Polskiego, Dialektologii i Onomastyki (1988–2002). W okresie 1 X 1978–30 VI 1994 pracował także (na II etacie) w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Bydgoszczy, najpierw na stanowisku docenta, potem prof. nadzw. i prof. zw.

W 2006 Uniwersytet Kazimierza Wielkiego nadał mu tytuł doktora honoris causa. Prof. zwyczajny Bałtyckiej Wyższej Szkoły Humanistycznej (2003-2004), Gdańskiej Wyższej Szkoły Humanistycznej (od 2003) i Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Ciechanowie (od 2004). W latach 1980-1984 był przewodniczącym I Wydziału Gdańskiego Towarzystwa Naukowego.

Główne nurty zainteresowań naukowych wyznaczają: onomastyka (członek Międzynarodowego Komitetu Onomastycznego w Lowanium – Belgia, Komisji Onomastycznej KJ PAN w Warszawie i Komitetu Redakcyjnego „Onomasticów” w Krakowie), historia języka polskiego, zwłaszcza na Pomorzu, współczesna polszczyzna z kulturą języka, dialektologia z kaszubistyką (w tym: kaszubszczyzna literacka), wpływ łaciny na język polski, metodyka nauczania języka polskiego i kaszubskiego.

Redaktor „Rocznika Gdańskiego” (1992–1996). Bibliografia jego prac obejmuje ponad 2200 pozycji (książkowych, artykułów, w tym także drobnych – gazetowych). Za książki: Toponimia powiatu kościerskiego (1974), Gramatyka Kaszubska łącznie z Jerzym Trederem (1981) i Nazwiska Pomorzan (2001) otrzymał nagrodę Ministra.

12 października 2013 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Kościerzyna.

Zmarł 12 października 2017 roku. Został pochowany na cmentarzu komunalnym w Sopocie (kwatera N3-5a-7).

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Prof. dr hab. Edward Breza, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2011-02-05] .