Edmund Heldut-Tarnasiewicz
Edmund Tarnasiewicz
Heldut

Edmund Heldut-Tarnasiewicz (przed 1934)
pułkownik kawalerii
Data i miejsce urodzenia

17 lipca 1892
Radom

Data i miejsce śmierci

2 kwietnia 1952
Lublin

Przebieg służby
Lata służby

1914–1945

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne

Formacja

Pierwsza Kompania Kadrowa
Legiony Polskie

Jednostki

1 Pułk Ułanów Legionów Polskich,
1 Pułk Szwoleżerów,
16 Pułk Ułanów Wielkopolskich,
201 Pułk Szwoleżerów → 3 Pułk Szwoleżerów,
Szkoła Podoficerów Zawodowych Kawalerii,
4 Pułk Strzelców Konnych Ziemi Łęczyckiej,
Ośrodek Zapasowy Suwalskiej i Podlaskiej Brygad Kawalerii,
Brygada Rezerwowa Kawalerii „Wołkowysk”,
10 Brygada Kawalerii Pancernej

Stanowiska

dowódca plutonu,
dowódca szwadronu,
zastępca dowódcy pułku,
komendant szkoły,
dowódca pułku,
dowódca OZ,
zastępca dowódcy brygady

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa (kampania wrześniowa, agresja ZSRR na Polskę: obrona Grodna)

Odznaczenia

Edmund Wacław Heldut-Tarnasiewicz, ps. „Heldut” (ur. 17 lipca 1892 w Radomiu, zm. 2 kwietnia 1952 w Lublinie) – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego.

Życiorys

Urodził się 17 lipca 1892 w Radomiu, w rodzinie Jana i Wiktorii z Gajewskich. Absolwent gimnazjum w rodzinnym Radomiu z 1909 i Szkoły Wawelberga i Rotwanda w Warszawie z 1912. W tym roku podjął studia na Uniwersytecie w Gandawie (Belgia). Podczas studiów działał w Związku Strzeleckim. 1 listopada 1912 wszedł w skład Plutonu Gandawskiego Kompanii Belgijskiej pod pseudonimem „Heldut”. W lipcu 1914 rozpoczął w Krakowie kurs instruktorski. Tam po wybuchu I wojny światowej przystąpił do Pierwszej Kompanii Kadrowej. Od 20 sierpnia 1914 służył w oddziale Władysława Beliny-Prażmowskiego, późniejszym 1 pułku ułanów Legionów Polskich. Od 5 lutego do 31 marca 1917 roku był słuchaczem kawaleryjskiego kursu oficerskiego przy 1 pułku ułanów w Ostrołęce. Kurs ukończył z wynikiem dostatecznym. Posiadał wówczas stopień wachmistrza. Latem tego roku, po kryzysie przysięgowym, został internowany w Szczypiornie. W służbie legionowej używał pseudonimu „Heldut”, który w późniejszym czasie przyjął do swojego nazwiska. W 1918 podjął studia na Politechnice Warszawskiej.

U kresu wojny w 1918 wstąpił do Wojska Polskiego. Na początku listopada 1918 został skierowany do Chełma, gdzie formowany były szwadrony 1 pułku ułanów. Od 24 listopada był dowódcą plutonu tej jednostki – 8 stycznia 1919 przemianowanej na 1 pułk szwoleżerów – od 20 kwietnia 1919 dowódcą szwadronu. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, w trakcie której odniósł rany nieopodal folwarku Bogdanów nad rzeką Dźwina 5 września 1919. Został mianowany porucznikiem kawalerii 1 maja 1920. Za swoje czyny wojenne w szeregach 1 pułku szwoleżerów otrzymał Order Virtuti Militari.

Od 8 lipca 1920 służył w 16 pułku Ułanów Wielkopolskich w stopniu porucznika kawalerii, a dowódca mjr Ludwik Kmicic-Skrzyński wyznaczył go dowódcą 3 szwadronu. Na tym stanowisku walczył przeciwko bolszewikom (za służbę w 15 puł otrzymał Krzyż Walecznych). Od 20 października 1920 był dowódcą szwadronu w 201 pułku szwoleżerów, od 24 stycznia do 1 września 1921 był przydzielony do Centralnej Szkoły Kawalerii w Grudziądzu, od 16 września 1921 był zastępcą dowódcy 3 pułku szwoleżerów w garnizonie Suwałki. Został awansowany do stopnia rotmistrza kawalerii ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W jednostce w 1923 był p.o. instruktora jazdy, a w 1924 był p.o. kwatermistrza. Później został odkomenderowany do szkolnictwa wojskowego: funkcjonował jako komendant szkoły podoficerskiej, następnie jako komendant Szkoły Podchorążych Rezerwy. Po odbyciu kursu w Centrum Wyszkolenia w Rembertowie od 4 czerwca do 18 października 1925, ponownie służył w 3 pułku szwoleżerów. Następnie został awansowany do stopnia majora kawalerii z dniem 1 stycznia 1927. Od grudnia 1927 do 1929 sprawował stanowisko komendanta Szkoły Podoficerów Zawodowych Kawalerii w Jaworowie. Został mianowany podpułkownikiem kawalerii ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930. Od 1 lipca 1930 pełnił funkcję zastępcy dowódcy 4 pułku strzelców konnych Ziemi Łęczyckiej w Płocku. Później powrócił do 16 pułku ułanów, stacjonującego w Bydgoszczy, w którym od 27 lutego 1932 pełnił funkcję dowódcy. W tym czasie został awansowany na pułkownika kawalerii z dniem 1 stycznia 1935. 26 stycznia 1935 w pałacu w Białowieży Prezydent RP Ignacy Mościcki nadał mu stopień pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1935 i 2. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. Razem z nim stopień pułkownika otrzymało tylko dwóch oficerów kawalerii: Witold Dzierżykraj-Morawski (lok. 1) i Leon Mitkiewicz-Żołłtek (lok. 3). Z inicjatywy płk. Heldut-Tarnasiewicza zostały wydane rodzinom poległych w walkach o niepodległość Polski ułanów jednostki legitymacje odznaki pamiątkowej. W lipcu 1939 został komendantem Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu przy tamtejszym Centrum Wyszkolenia Kawalerii.

Po wybuchu II wojny światowej 1939 w okresie kampanii wrześniowej był dowódcą Ośrodka Zapasowego Suwalskiej i Podlaskiej Brygad Kawalerii (jego następcą na tej funkcji był gen. bryg. Wacław Jan Przeździecki). Był organizatorem i dowódcą Brygady Rezerwowej Kawalerii „Wołkowysk”, po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 uczestniczył w obronie Polski w walce z Armią Czerwoną (w tym od 21 września w obronie Grodna), po czym był internowany na terenie Litwy. Przy pomocy polskiego poselstwa w Kownie przedostał się przez Sztokholm do Francji. Przebywał w obozach wojskowych do czerwca 1940, następnie ewakuowany do Wielkiej Brytanii. 1 maja 1942 został przeniesiony do I Oficerskiego Baonu Szkolnego i wyznaczony na stanowisko oficera placu Kirkcaldy. Następnie pełnił służbę na stanowisku komendanta Szkoły Podchorążych Piechoty i Kawalerii Zmotoryzowanej w Szkocji, a później zastępcy dowódcy 10 Brygady Kawalerii Pancernej.

Po zakończeniu wojny pozostał na emigracji. W 1947 powrócił do Polski, do Lublina. Pracował w Izbie Przemysłowo-Handlowej. Był rozpracowywany przez Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Lublinie. Zmarł 2 kwietnia 1952. Jego prochy zostały pochowane w Lublinie

W latach 20. jego żoną została Wanda Leokadia, córka ziemianina Wincentego Juliana Skalskiego, który posiadał majątek Wincentowo. Ich córką była Danuta po mężu Brodowska (1929–2011), działająca w NSZ, późniejsza nauczycielka w Lublinie.

Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 października 2021 r. nr 112.75.2021 został mianowany pośmiertnie na stopień generała brygady.

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ Rocznik Oficerski 1928, 1932.
  2. ↑ Wykaz Legionistów Polskich 1914–1918. Edmund Heldut-Tarnasiewicz. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2015-04-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (1 grudnia 2017)].
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Kolekcja VM ↓, s. 4.
  4. ↑ Włodzimierz Majdewicz. 100 – Rocznica wymarszu I Kompanii Kadrowej 1914–2014 Narodziny Kawalerii Polskiej XX wieku. „Ułan Wołyński”, Nr 53 z sierpnia 2014. Stowarzyszenie Rodzina 19 Pułku Ułanów Wołyńskich.
  5. ↑ CAW ↓, sygn. I.120.1.125 s. 12.
  6. ↑ Jan Karcz, Wacław Kryński: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920. T. 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1931, s. 74.
  7. ↑ Dmochowski 1934 ↓, s. 25.
  8. ↑ Dmochowski 1934 ↓, s. 28, 31.
  9. ↑ Dmochowski 1934 ↓, s. 43.
  10. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 679.
  11. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 601.
  12. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 599.
  13. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 541.
  14. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 342.
  15. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 28 z 23 grudnia 1927 roku, s. 364.
  16. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 329.
  17. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 142.
  18. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 20 września 1930 roku.
  19. ↑ Dmochowski 1934 ↓, s. 78.
  20. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 643.
  21. ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 26 stycznia 1935 roku, s. 1.
  22. ↑ Dmochowski 1934 ↓, s. 82.
  23. ↑ Zdzisław Bitner, Ryszard Bratkowski: Żołnierze Legionów Polskich 1914–1917 czyli postacie na polskich znakach pocztowych 1918–2010. 2012. s. 22. [dostęp 2015-04-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)].
  24. ↑ Rozkazy dzienne. I Oficerski Baon Szkolny, 1942, s. 86.
  25. ↑ Kronika Komendy Centrum Wyszkolenia Piechoty [online] [zarchiwizowane z adresu 2021-05-19].
  26. ↑ Inwentarz archiwalny. ipn.gov.pl. [dostęp 2015-04-02].
  27. 1 2 Archiwum IPN Lu-019/1003.
  28. ↑ Sławomir Jakubczak: Waleczni szwoleżerowie. 2003-11-01. [dostęp 2015-04-02].
  29. ↑ Karola Skowrońska: W Lublinie zmarła Danuta Brodowska. cwk.grudziadz.pl, 18 lutego 2011. [dostęp 2015-04-02].
  30. ↑ M.P. z 2021 r. poz. 1135
  31. 1 2 3 4 5 6 7 Zdzisław Kościański. Płk. Edmund Heldut-Tarnasiewicz. Dowódca Rezerwowej Brygady Kawalerii we wrześniu 1939 roku. „GROT. Zeszyty Historyczne”. Nr 12, s. 86–93, 2002. Leszno: Instytut im. gen. Stefana "Grota" Roweckiego ; Ośrodek Doskonalenia Pedagogicznego. ISSN 1509-9792. [dostęp 2022-10-31].
  32. ↑ M.P. z 1931 r. nr 178, poz. 260 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  33. ↑ M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 410 „za zasługi w służbie wojskowej”.
  34. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”.
  35. ↑ 6 sierpień: 1914–1934, Warszawa: Zarząd Główny Związku Legjonistów Polskich, 1934, s. 20.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.