Dzwonkówka dwubarwna (Entoloma dichroum (Pers.) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Entoloma, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1801 r. Christiaan Hendrik Persoon nadając mu nazwę Agaricus dichrous. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1871 r. Paul Kummer.

Synonimy:

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. Stanisław Chełchowski w 1878 r. opisywał ten gatunek pod nazwą wieruszka dwubarwna.

Morfologia

Kapelusz

Średnica 0,7-5,5 cm, początkowo stożkowaty, potem wypukły, w końcu płaskowypukły z garbem lub bez, nigdy jednak nie staje się wklęsły. Jest niehigrofaniczny, w stanie wilgotnym bez prześwitujących blaszek. Początkowo włóknisty, na środku chropowaty lub ziarenkowaty, potem na całej powierzchni łuseczkowaty. Barwa początkowo brązowo-fioletowa, potem w kolorze sepii lub różowo-brązowym z fioletowym odcieniem.

Blaszki

W liczbie około 25, z międzyblaszkami (l = 1-3), średniogęste, wąsko przyrośnięte, początkowo trójkątne i białe, potem wybrzuszone i różowe, w końcu różowo-brązowe.

Trzon

Wysokość 2-6 cm, grubość 2-5 mm, kształt cylindryczny, nieco poszerzający się ku podstawie, początkowo pełny, potem pusty w środku. Powierzchnia gładka, o barwie od bardzo ciemno-szaro-niebieskiej do błękitno-niebieskiej, u podstawy biała.

Miąższ

Tej samej barwy co powierzchnia, tylko w środku jaśniejszy. Bez zapachu, o nieokreślonym smaku.

Cechy mikroskopowe

Zarodniki w widoku z boku wielokątne, o dość ostrych kątach, nieco grubościenne. Mają wymiary (7,0-) 7,5-9,5 (-10,5) × 7,0-10,0 μm. Podstawki 4–zarodnikowe, ze sprzążkami, o rozmiarach 27-50 × 7-15 μm. Pomiędzy podstawkami nieregularnie cylindryczne, zagięte, czasami septowane cheilocystydy o wymiarach 20-42 × 5-16 (-25) μm. Strzępki w skórce ułożone promieniście, cylindryczne, o szerokości do 20 μm, na końcach maczugowato nabrzmiałe do rozmiarów 35-100 × 20-42 μm. Wewnątrz komórek skórki i górnej warstwy tramy obficie występuje brązowawy pigment. Sprzążki występują we wszystkich strzępkach.

Występowanie i siedlisko

Występuje głównie w Europie. Poza nią opisano występowanie tego gatunku tylko w Japonii. Jest bardzo rzadki. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano 2 stanowiska, obydwa dawne (Międzyrzec Podlaski, 1895 r. i Kotlina Rabczańska, 1932 r.). Według W. Wojewody jest to gatunek w Polsce wymarły, w internetowym atlasie roślin podane jest jednak jego nowe stanowisko i gatunek ten zaliczony jest w nim do rejestru gatunków rzadkich i chronionych.

Saprotrof występujący pojedynczo lub w grupach, w lasach, na ziemi.

Gatunki podobne

Charakterystycznymi cechami dzwonkówki dwubarwnej są: gładki trzon, silnie kanciaste zarodniki i wyłącznie wewnątrzkomórkowy pigment. Entoloma tjallingiorum różni się kolorem, pokrojem, cienkościennymi, tępo rozwidlonymi zarodnikami oraz inkrustacją pigmentu w skórce i tramie. Entoloma callichroum różni się między innymi różowawo-fioletowym kapeluszem. Wśród występujących w Polsce dzwonkówek podobna jest dzwonkówka fioletowawa (Entoloma euchroum), ale ma kapelusz i blaszki fioletowe.

Przypisy