Dzioborożec maskowy
Penelopides panini
(Boddaert, 1783)

Para dzioborożców maskowych, po lewej samica, po prawej samiec
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

dzioborożcowe

Rodzina

dzioborożce

Rodzaj

Penelopides

Gatunek

dzioborożec maskowy

Synonimy
  • Buceros Panini Boddaert, 1783
Podgatunki
  • P. p. ticaensis Hachisuka, 1930
  • P. p. panini (Boddaert, 1783)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)

Dzioborożec maskowy (Penelopides panini) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny dzioborożców (Bucerotidae), zamieszkujący Filipiny. Jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka

Systematyka tego gatunku jest sporna. Niekiedy gatunek ten uznawany był za jedynego przedstawiciela rodzaju Penelopides. Obecnie do Penelopides panini zaliczane są jedynie dwa podgatunki (nominatywny i ticaensis), pozostałe wydzielono do czterech osobnych gatunków: P. manillae (dzioborożec luzoński), P. mindorensis (dzioborożec mindorski), P. affinis (dzioborożec mindanajski) i P. samarensis (dzioborożec samarski). Na stosowanej przez IUCN liście ptaków świata opracowywanej we współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World takson samarensis klasyfikowany jest jako podgatunek dzioborożca mindanajskiego (P. affinis samarensis).

Zasięg występowania

Dzioborożec maskowy występuje w zależności od podgatunku:

  • P. panini ticaensis – Ticao (północno-środkowe Filipiny)
  • P. panini panini – Masbate, Panay, Sicogon, Pan de Azucar, Guimaras i Negros (środkowe Filipiny)

Morfologia

Długość ciała około 45 cm. Wyraźny dymorfizm płciowy. Samiec żółtawo-biało-rudy, z czarnymi pokrywami usznymi, policzkami i pasem na gardle; grzbiet ciała i skrzydła czarne z połyskiem niebieskawym do oliwkowego, pokrywy nad- i podogonowe rude, ogon biały do jasnorudego z czarną końcówką. Dziób i rogowa narośl na nim czarno-bordowe, z czerwonawymi i żółtawymi poprzecznymi prążkami na obu szczękach; naga biała skóra wokół oka i pod dziobem. Samice mniejsze od samców, są prawie całe czarne oprócz ogona, który wygląda podobnie jak u samców; naga skóra wokół oczu i na gardle tuż pod dziobem jasnoniebieska.

Status

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje dzioborożca maskowego za gatunek zagrożony (EN, Endangered). W oparciu o dane z 2001 roku szacowano liczebność populacji na około 1200 dorosłych osobników, obecnie prawdopodobnie cała populacja nie przekracza 1000 osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za silnie spadkowy ze względu na wylesianie i polowania. Na niektórych mniejszych wyspach gatunek ten już wymarł.

Przypisy

  1. ↑ Penelopides panini, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ↑ D. Lepage: Tarictic Hornbill Penelopides panini. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2023-05-11]. (ang.).
  3. 1 2 BirdLife International, Penelopides panini, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2020-3 [dostęp 2021-03-23] (ang.).
  4. 1 2 3 4 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Bucerotidae Rafinesque, 1815 - dzioborożce - Hornbills (wersja: 2015-10-31). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-03-23].
  5. 1 2 3 A. Kemp: Family Bucerotidae (Hornbills). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 6: Mousebirds to Hornbills. Barcelona: Lynx Edicions, 2002, s. 463–523. ISBN 84-87334-30-X. (ang.).
  6. 1 2 HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 7 [online], grudzień 2022 [dostęp 2023-05-10].
  7. ↑ Clements i inni, The eBird/Clements Checklist of Birds of the World: v2022 [online], 2022 [dostęp 2023-05-10].
  8. 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills. IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-03-23]. (ang.).
  9. ↑ Ch.G. Sibley, B.L. Monroe Jr.: Distribution and Taxonomy of the Birds of the World. New Haven: Yale University Press, 1990. ISBN 0-300-04969-2. (ang.).
  10. ↑ A. Kemp: The Hornbills, Bucerotiformes. Oxford, Nowy Jork: Oxford University Press, 1995. ISBN 0-19-857729-X. (ang.).
  11. ↑ BirdLife International, Penelopides affinis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2020-3 [dostęp 2021-03-23] (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.