Dywan Pazyryk

Dywan Pazyryk – najstarszy znany zachowany dywan na świecie, prawdopodobnie wytworzony na terenach pozostających pod wpływem starożytnej Persji w III wieku p.n.e. Znajduje się w Państwowym Muzeum Ermitażu w Sankt Petersburgu w Rosji.

Historia

Dywan został znaleziony pod koniec lat 40. XX w. podczas prac archeologicznych, prowadzonych przez rosyjskich naukowców pod kierunkiem Siergieja Rudenki (1885–1969) w jednym z kurhanów scytyjskich w dolinie Pazyryk w Ałtaju – stąd jego nazwa „dywan Pazyryk”.

Czynnikiem konserwującym, pozwalającym zachować dywan w dobrym stanie było wytworzenie się wiecznej zmarzliny pod nasypami kurhanów. Zmarzlina uchroniła również częściowo kurhany przed doszczętnym rabunkiem – groby zostały obrabowane jeszcze w starożytności. W celu wydobycia przedmiotów zgromadzonych w kurhanach, archeolodzy polewali komory wiadrami gorącej wody, by roztopić lód. W grobowcach odkryto także zmumifikowane zwłoki ludzkie ze skórą pokrytą tatuażami, szkielety koni z bogatymi uprzężami, zawierającymi wędzidła, uździenice, czapraki, napierśniki i najstarsze znane siodła, odzież z kolorowymi aplikacjami, wojłokowe i wełniane kobierce, tkaniny, instrumenty muzyczne (harfa, tamburyny), zwierciadła, naczynia, a także sprzęty domowe.

Opis

Wełniany dywan ma wymiary 183 × 198 cm, jego gęstość tkania wynosi ok. 3600 węzłów typu giordi na decymetr kwadratowy, a grubość włosia – 2 mm.

Analiza wzoru wskazuje na pochodzenie dywanu z terenów znajdujących się pod wpływem starożytnej Persji, przy czym datowanie radiowęglowe wskazuje datę powstania dywanu na wiek III p.n.e..

Wzór

W części środkowej znajduje się gwiaździsty motyw powtórzony w czterech kolumnach po sześć elementów. Gwiaździsty wzór tworzą dwa różnokolorowe krzyże, nałożone na siebie pod kątem 45 stopni. Prostokątną cześć środkową otacza pięć obramowań oddzielonych od siebie sześcioma węższymi obramowaniami z kolorowymi blokami w sekwencji czarny-biały-czerwony-biały.

Patrząc od środka, pierwsze obramowanie zawiera powtarzający się 42 razy motyw medalionu z przedstawieniem stworzenia przypominającego gryfa, ukazanego podobnie jak gryf asyryjski. Medalion otaczają serie białych i czarnych kropek – wzór ten, znany z okresu Achemenidów, był później charakterystyczny dla okresu Sasanidów (224–651). Drugie obramowanie przedstawia 24 zwierzęta przypominające jelenie – najprawdopodobniej łosie lub renifery. Niektórzy badacze wskazywali na podobieństwo tych przedstawień do obrazów z pałaców Achemenidów. Trzecie obramowanie zawiera 69 gwiaździstych symboli, podobnych do tych w części środkowej, a czwarte – 28 przedstawień figur ludzkich na koniach lub idących obok koni. Wszystkie konie są podobnej budowy, przedstawione z zaplecionymi ogonami, w uzdach i z derkami o indywidualnych wzorach. Ostatnie, piąte obramowanie powtarza 94 razy motyw medalionu z przedstawieniem stworzenia przypominającego gryfa.

Uwagi

↑ Inne źródła podają IV wiek p.n.e., np. Potts, ale Hanna Bonani et al. (2000) podaje 383–332 p.n.e. z prawdopodobieństwem 25% i 328–200 p.n.e. z prawdopodobieństwem 75%.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Michael Hann: Symbol, Pattern and Symmetry: The Cultural Significance of Structure. A&C Black, 2013, s. 99–102. ISBN 978-1-4725-3900-7. [dostęp 2014-10-29]. (ang.).
1 2 3 Sergeĭ Ivanovich Rudenko: Frozen Tombs of Siberia: The Pazyryk Burials of Iron Age Horsemen. University of California Press, 1970, s. 302. ISBN 978-0-520-01395-7. [dostęp 2014-11-02]. (ang.).
1 2 3 E. J. W. Barber: Prehistoric Textiles: The Development of Cloth in the Neolithic and Bronze Ages with Special Reference to the Aegean. Princeton University Press, 1991, s. 199–200. ISBN 978-0-691-00224-8. [dostęp 2014-11-02]. (ang.).
↑ D. T. Potts: A Companion to the Archaeology of the Ancient Near East. John Wiley & Sons, 2012, s. 339. ISBN 978-1-4443-6076-9. [dostęp 2014-10-29]. (ang.).
1 2 E. J. W. Barber: Prehistoric Textiles: The Development of Cloth in the Neolithic and Bronze Ages with Special Reference to the Aegean. Princeton University Press, 1991, s. 202. ISBN 978-0-691-00224-8. [dostęp 2014-11-02]. (ang.).

Linki zewnętrzne

The State Hermitage Museum: Pile Carpet. [dostęp 2014-11-02]. (ang.).
The State Hermitage Museum: Opening of the permanent exposition after reconstruction: Old Siberia. The Fifth Pazyryk Barrow. [dostęp 2014-11-02]. (ang.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[6] Inne źródła podają IV wiek p.n.e., np. Potts, ale Hanna Bonani et al. (2000) podaje 383–332 p.n.e. z prawdopodobieństwem 25% i 328–200 p.n.e. z prawdopodobieństwem 75%.

[Hann99-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Michael Hann: Symbol, Pattern and Symmetry: The Cultural Significance of Structure. A&C Black, 2013, s. 99–102. ISBN 978-1-4725-3900-7. [dostęp 2014-10-29]. (ang.).

[Rudenko-2] 1 2 3 Sergeĭ Ivanovich Rudenko: Frozen Tombs of Siberia: The Pazyryk Burials of Iron Age Horsemen. University of California Press, 1970, s. 302. ISBN 978-0-520-01395-7. [dostęp 2014-11-02]. (ang.).

[Barber199–200-3] 1 2 3 E. J. W. Barber: Prehistoric Textiles: The Development of Cloth in the Neolithic and Bronze Ages with Special Reference to the Aegean. Princeton University Press, 1991, s. 199–200. ISBN 978-0-691-00224-8. [dostęp 2014-11-02]. (ang.).

[Potts339-4] D. T. Potts: A Companion to the Archaeology of the Ancient Near East. John Wiley & Sons, 2012, s. 339. ISBN 978-1-4443-6076-9. [dostęp 2014-10-29]. (ang.).

[Barber202-5] 1 2 E. J. W. Barber: Prehistoric Textiles: The Development of Cloth in the Neolithic and Bronze Ages with Special Reference to the Aegean. Princeton University Press, 1991, s. 202. ISBN 978-0-691-00224-8. [dostęp 2014-11-02]. (ang.).