Dwór w Markowcach
nr rej. A-1057 z 05.07.1984

Budynek dworu (2013)
Państwo

 Polska

Miejscowość

Markowce

Adres

38-533 Markowce

Ukończenie budowy

1894

Położenie na mapie gminy wiejskiej Sanok
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Położenie na mapie powiatu sanockiego
49°32′06,79″N 22°07′02,05″E/49,535219 22,117236

Dwór w Markowcach – zabytkowy dwór w Markowcach.

Pierwotnie w miejscu budynku dworskiego w Markowcach powstał pod koniec XVIII wieku niewielki zamek obronny

Na początku XIX Markowce należały do Truskolaskich. W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej w Markowcach były Magdalena Rylska i Katarzyna Truskolaska. W drugiej połowie XIX wieś należała do Hieronima Romera, który w 1858 poślubił Felicję Truskolaską. Następnie właścicielami stali się Jachimowscy (w 1889 Kazimierz Jachimowski poślubił Marię Romer). Kazimierz Jachimowski w miejscu poprzedniego budynku wzniósł w latach 1890-1894 nowy budynek dworski, wykonany z kamienia w stylu schwarzwaldzkim. W 1905 Kazimierz i Maria Jachimowscy posiadali we wsi obszar 182 ha, a w 1911 posiadali 181 ha. Jachimowscy prowadzili w Markowcach hodowlę koni oraz bydła rasy półkrwi simentaler. W 1917 Józef Agaton Morawski (1893-1963), s. Władysława i Kazimiery z Leszczyńskich, właściciel Niebieszczan i Odrzechowej ożenił się z Felicją Jachimowską. Maria Jachimowska pozostawała właścicielką dóbr Markowce do lat 20. W latach 30. II Rzeczypospolitej właścicielem dóbr w Markowcach był Adam Myczkowski, ożeniony z najmłodszą córką Kazimierza i Marii Jachimowskich - Kamillą. Według jednego źródła w 1938 dwór został sprzedany, według innego do 1944 należał do Morawskich.

Podczas II wojny światowej w 1941 w pomieszczeniach budynku dworskiego stacjonowali żołnierze Wehrmachtu. Po zakończeniu wojny w 1945 majątek dworski przeszedł na rzecz Skarbu Państwa Polski Ludowej. W okresie PRL w budynku dworskim funkcjonowała szkoła podstawowa, urząd pocztowy, Gromadzka Rada Narodowa z siedzibą w Markowcach (istniejąca od 5 października do końca 1972). Od 1976 budynek pozostawał nieużytkowany. W 1978 mieszkańcy Markowiec zaapelowali w prasowym liście otwartym na łamach rzeszowskiego dziennika „Nowiny” o znalezienie mecenasa, który objąłby dwór opieką Nowiny. W tym czasie budynek ulegał dewastacji był otoczony terenem ok. 7 ha, wcześniej stanowiącym ogród, na obszarze którego zniszczeniu uległy rzadkie gatunki drzew (m.in. otaczające budynek lipy).

Na obszarze majątku dworskiego zostały zachowane: budynek dworu (pałac), oficyna (budynek inwentarsko-gospodarczy), spichlerz, brama wjazdowa oraz pozostałości parku krajobrazowego ze starodrzewiem. Budynek dworu jest murowany, wzniesiony na planie litery L, skierowany frontem w stronę zachodnią, posiadający taras (loggia) i wieżę, zaś od strony zachodniej przybudówkę stworzoną w nowszych czasach. W parku dworskim zachowały się pochówki.

W 1984 zespół dworski (budynek dworu, budynek gospodarczy stanowiący obecnie dom mieszkalny, drugi budynek gospodarczy, park) został wpisany do wojewódzkiego rejestru ochrony zabytków. W tym samym roku majątek dworski, za sugestią wojewódzkiego konserwatora zabytków w Krośnie, artysty-malarza Zdzisława Gila, nabył były marynarz, Zygmunt Kuchna, który zamierzał odbudować budynek oraz otworzyć w nim galerię sztuki afrykańskiej.

Zobacz też

  • lista zabytków w gminie Sanok w artykule "Wiki Lubi Zabytki"

Przypisy

  1. 1 2 Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2023, s. 142 [dostęp 2016-10-21].
  2. ↑ Dwór Jachimowskich w Markowcach. mapa.targeo.pl. [dostęp 2016-10-21].
  3. 1 2 3 4 5 Listy od i do czytelników. Pałac w Markowcach poszukuje. „Nowiny”, s. 6, Nr 228 z 5 października 1978.
  4. 1 2 3 4 Andrzej Piątek. Powiew Afryki. „Nowiny”, s. 2, Nr 300 z 24-28 grudnia 1986.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Bartosz Podubny: Gminny program opieki nad zabytkami gminy Sanok na lata 2015–2018. edziennik.rzeszow.uw.gov.pl. s. 41. [dostęp 2016-10-21].
  6. ↑ Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 127.
  7. 1 2 3 4 5 Sylwester Polakowski: Pozostałości założeń dworskich województwa podkarpackiego. Krosno: Lygian, 2012. ISBN 978-83-935995-0-9.
  8. 1 2 3 4 Ewa Śnieżyńska-Stolot, Franciszek Stolot: Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. I: Województwo krośnieńskie (zeszyt 2: Lesko, Sanok, Ustrzyki Dolne i okolice). Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1982, s. 59. ISBN 83-221-0158-9.
  9. ↑ Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.
  10. ↑ Skorowidz powiatu sanockiego wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 10.
  11. ↑ Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 407.
  12. ↑ Lista ofiarodawców. „Jednodniówka wydana na pamiątkę poświęcenia Domu Ludowego”, s. 12, 11 września 1927.
  13. ↑ Spis abonentów Państwowych i Koncesjonowanych Sieci Telefonicznych w Polsce (z wyjątkiem m. st. Warszawy) 1931/32 r.. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Poczt i Telegrafów, 1931, s. 491.
  14. ↑ Markowce. dwory.cal.pl. [dostęp 2016-10-21].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.